Iqtisodiyot
“Sayyohlar O‘zbekistonga 700-900 dollarga uchib kelyapti”
O‘zbekistonga uchib kelayotgan xorijlik sayyohlar aviachipta uchun 900 dollargacha to‘lashiga to‘g‘ri kelyapti, deya ma’lum qildi turizm sohasidagi tadbirkor hukumat vakillari bilan ochiq muloqotda. U Gruziyani misol qilib keltirdi: chet elliklar shanba-yakshanba kunlari bu mamlakatga borib kelish uchun 50-100 dollarga aviachipta olishlari mumkin.
Savdo-sanoat palatasi tomonidan tadbirkorlar, hukumat vakillari va elchilar ishtirokida o‘tkazilgan ochiq muloqotda turizm sohasi haqida ham so‘z bordi.
Tadbirkorlardan biri xorijiy sayyohlar oqimini oshirish uchun qator takliflarni ilgari surdi.
Madaniy obektlar chiptalari qimmat
Tadbirkorning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekistonda turistlar uchun muzeylar va madaniy meros obektlariga kirish chiptalari narxi yildan yilga oshyapti.
“Bitta sayyoh 10-12 ta turistik obektga kirganda, jami bo‘lib 130-150 dollar pul to‘layapti. Yevropada hozir ahvol unchalik yaxshimas, turistlar kamayib qolgan. Buyoqda esa biletlar qimmat”.
Aviachiptalar qimmat
Tadbirkor O‘zbekistonga aviachiptalar qimmatligi, xorijlik sayyohlar oldida esa boshqa arzonroq muqobil variantlar borligini aytdi.
“Bizga loukosterlar uchmaydi. Sayyohlar 700, 800, 900 dollarga uchib keladi. Masalan, Gruziyaga o‘xshab, shanba-yakshanba kunlari 50-100 dollarga kelib-ketadigan chiptalar yo‘q-da”.
QQSni qaytarish
Turizm sohasi vakili turfirmalar uchun QQSdan yengillik berishni so‘radi.
“Eski masala. Tovarlarni eksport qiladiganlarga QQSni qaytarib berasizlar. Xizmatlarni eksport qiladiganlarga esa QQS qaytarilmaydi. Masalan, o‘sha madaniy meros obektlariga chiptalar 150 dollar dedik-a, o‘sha narxni bizga QQSsiz chiqarib beradi, biz uning ustiga QQS to‘lashimiz kerak”.
Festivallar sanasi mavhum
Tadbirkor turli madaniy festivallar sanasi yetarlicha oldindan aniq bo‘lmasligini bildirdi.
“O‘zbekistonda turistlar uchun ko‘p festivallar o‘tkaziladi, lekin ularning sanasi aniq bo‘lmaydi. Faqat qaysi oyda o‘tkazilishi aytiladi. Turistlar esa sayohatini 1–1,5 yil oldin rejalashtiradi. Festivallarning sanalarini 1 yil oldin bizga berishsa, biz ko‘proq turistlarni olib kelishimiz mumkin”.
Bosh vazir o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev ko‘tarilgan masalalarni yozib olgani va ko‘rib chiqilishini aytdi, mas’ul vazirlik va idoralarga topshiriq berdi.
Iqtisodiyot
Jahon banki Surxondaryoda yo‘l qurishga 200 mln dollar ajratadi
Bank direktorlar kengashi ma’qullagan loyiha doirasida O‘zbekistonni Tojikiston, Qirg‘iziston va Afg‘oniston bilan bog‘laydigan mavjud 2 qatorli trassa 4 qatorli qilib qaytadan quriladi. Natijada bu yo‘ldagi o‘rtacha tezlik 65 dan 90 km/soatgacha oshadi.
Jahon banki ijrochi direktorlar kengashi O‘zbekistonning Surxondaryo viloyatida transport infratuzilmasini modernizatsiya qilishga qaratilgan 200 mln dollarlik loyihani ma’qulladi.
Bosh ofisi Vashingtonda joylashgan bankning 23 mart kungi xabarida aytilishicha, 5 yillik loyiha quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
1. Surxondaryo viloyatidagi M41 mintaqaviy avtomobil yo‘lining 91 kilometr qismini rekonstruksiya qilishda Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi huzuridagi “Avtoyo‘linvest” agentligini qo‘llab-quvvatlash. Bu yo‘l O‘zbekistonni Tojikiston, Qirg‘iziston Respublikasi va Afg‘oniston bilan bog‘laydi. Mavjud 2 qatorli trassa 4 qatorli bo‘ladi.
Yo‘lning ushbu qismi ta’miri yakunlangach, undan kuniga 35 mingga yaqin haydovchi va yo‘lovchi foydalanadi. Avtomagistral, shuningdek, yondosh hududlarning taxminan 550 ming aholisi uchun transport xizmatlari va iqtisodiy imkoniyatlardan kengroq foydalanishni ta’minlaydi. Bunday imkoniyatlarga ta’mirlangan yo‘l bo‘ylab biznesning rivojlanishi va yangi ish o‘rinlarining yaratilishi kiradi.
Loyiha yo‘l qoplamasi sifatini yaxshilash, yo‘l harakati xavfsizligi va avtobus bekatlarining qulayligini oshirish bo‘yicha qurilish ishlarini moliyalashtiradi. Shuningdek, suv toshqini xavfidan himoya qiluvchi 180 ga yaqin ko‘prik va drenaj inshootlarini qurish va rekonstruksiya qilish ko‘zda tutilgan.
Ushbu chora-tadbirlar avtomobil yo‘lining rekonstruksiya qilinayotgan qismida yo‘l-transport hodisalari va o‘lim holatlari sonini kamaytirishga, yo‘lga ketadigan vaqtni qisqartirishga (aholi punktlaridan tashqarida o‘rtacha harakat tezligi 65 dan taxminan 90 km/soatgacha oshadi), yo‘lovchi va yuk tashishning ishonchliligini oshirishga yordam beradi. Shuningdek, Surxondaryo viloyatining O‘zbekistonning boshqa hududlari va qo‘shni davlatlar bilan transport aloqalari mustahkamlanadi.
2. Transport vazirligiga multimodal tashuvlarni rivojlantirish milliy strategiyasini ishlab chiqishda ko‘maklashish. Ushbu hujjat davlat organlarining transport xizmatlari va infratuzilmasini rivojlantirish borasidagi salohiyatini mustahkamlash bo‘yicha “yo‘l xaritasi” bo‘ladi. Strategiya yo‘lovchi va yuk tashishni yaxshilash uchun ma’lumotlarga asoslangan qarorlar qabul qilishga, shuningdek, har xil transport turlari ishini muvofiqlashtirishga yordam beradi.
Hujjat transport sektorining ta’minot zanjiridagi uzilishlar va ob-havo xatarlariga chidamliligini oshirish, shuningdek, sohada chiqindilarni kamaytirish bo‘yicha iqtisodiy jihatdan samarali yechimlarni joriy etish choralarini o‘z ichiga oladi.
3. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ biznes-jarayonlarini, jumladan korporativ boshqaruvni mustahkamlash, moliyaviy shaffoflikni oshirish, yo‘lovchi tashishni rejalashtirish hamda ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (ESG) amaliyotini takomillashtirishga qaratilgan tadbirlarni moliyalashtirish. Ushbu chora-tadbirlar kompaniyaning operatsion samaradorligi va faoliyati natijadorligini oshiradi, shuningdek, uni yanada rivojlantirish uchun xususiy investitsiyalarni jalb qilish salohiyatini mustahkamlaydi.
Iqtisodiyot
O‘zbekiston eksporti 35 yilda qariyb 19 barobarga oshdi
O‘zbekistonning eksport hajmi so‘nggi 35 yil davomida sezilarli o‘sishni namoyon etdi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda mamlakat eksporti 33,8 milliard AQSh dollarini tashkil etgan.
Bu ko‘rsatkich 1991 yilga nisbatan qariyb 32 milliard dollarga yoki 18,8 barobarga oshganini ko‘rsatadi. Xususan, 1991 yilda eksport hajmi 1,8 milliard dollar bo‘lgan bo‘lsa, keyingi yillarda bosqichma-bosqich o‘sish qayd etilgan.
Jumladan, 2010 yilda eksport 13 milliard dollarga yetgan, 2020 yilda 15,1 milliard dollarni tashkil etgan. Keyingi yillarda o‘sish sur’ati yanada jadallashib, 2023 yilda 24,9 milliard, 2024 yilda 27,3 milliard va 2025 yilda 33,8 milliard dollarga yetgan.
Eksport hajmining ortishi mamlakat iqtisodiyotidagi islohotlar, ishlab chiqarish hajmining kengayishi hamda tashqi savdo aloqalarining faollashgani bilan bog‘liq.
Iqtisodiyot
«Paynet Xolis» kassa apparat o‘rnini bosadimi? Soliq talablari bo‘yicha chalkashliklar yuzaga kelmoqda
Toshkentda faoliyat yurituvchi tadbirkor Kun.uz’ga soliq organlari talablari yuzasidan chalkashlikka duch kelganini ma’lum qildi. Unga avval terminaldan voz kechib, «Paynet Xolis» orqali ishlash tavsiya etilgan bo‘lsa, keyinchalik bu tizim hali test rejimida ekani aytilib, yana kassa apparat talab qilingan. Holat yuzasidan Davlat soliq qo‘mitasi munosabat bildirdi.
Toshkent shahrida gul oldi-sotdisi bilan shug‘ullanuvchi tadbirkor Kun.uz’ga murojaat qilib, soliq organlari talablari bo‘yicha tushunmovchilik yuzaga kelganini aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, dastlab soliq organi xodimlari unda mavjud bo‘lgan kassa apparati ishlatilmayotganiga e’tibor qaratgan. Shu bilan birga yanvar oyidan boshlab «Paynet Xolis» tizimidan foydalanish tavsiya etilgan.
«Hamma YaTTlarga «Paynet Xolis»ni majburiy ulashdi. «Endi kassa apparatni ishlatmaysiz, barcha cheklarni shu orqali chiqarasiz», deyishdi. Naqd pul bilan to‘lansa, naqd ko‘rsatasiz, karta bo‘lsa, QR-kod orqali to‘lash kerak», deyishdi. Lekin tizim hali to‘liq ishlamayapti, ba’zan QR-kod ham ishlamay qoladi», – deydi tadbirkor.
Keyinchalik u soliq organlari tavsiyasiga asosan terminal tizimidan ham chiqib ketgan. Biroq yaqinda o‘tkazilgan profilaktik tekshiruvda undan yana terminal va chek masalasi so‘ralgan.
«Endi esa bu test rejimidagi masala, kassa apparat majburiy, QR-kodli chek bo‘lishi kerak, deyishyapti. Qaysi biri to‘g‘ri — tushunmayapman», – deydi u.
Soliq maslahatchisi nima deydi?
Soliq maslahatchisi Murod Muhammadjonovning izohiga ko‘ra, qonunchilikda «Paynet Xolis»dan foydalanish majburiy emas, biroq fiskal chek berish majburiy hisoblanadi.
Uning ta’kidlashicha, «Paynet Xolis» aslida kassa apparatning muqobili sifatida ishlashi mumkin: tizim orqali tushum kiritiladi, QR-kod shakllanadi, bu fiskal chek sifatida tan olinadi.
«Paynet Xolis» o‘rnatilgan bo‘lsa, bu kassa apparatga umuman chek urmaslik mumkin degani emas. Aslida shu platformaning o‘zida fiskal chek shakllantirilishi kerak. Ya’ni u kassa apparat vazifasini bajaradi», – deydi mutaxassis.
Agar tadbirkor ushbu tizimdan foydalanmasa yoki chek bermasa, e’tirozlar shundan kelib chiqishi mumkin.
«Paynet Xolis»dan foydalanish tadbirkorni kassa apparatdan foydalanish majburiyatidan ozod qilmaydi» – Soliq qo‘mitasi
Davlat soliq qo‘mitasining Kun.uzʼga ma’lum qilishicha, bugungi kunda savdo operatsiyalarini nafaqat an’anaviy kassa apparatlari, balki raqamli platformalar orqali ham amalga oshirish mumkin. Ya’ni:
• to‘lovlarni naqd va naqdsiz qabul qilish
• QR-kod orqali to‘lov olish
• elektron chek shakllantirish – barchasi qonunchilik doirasida ruxsat etilgan.
Shu bilan birga 2026 yil 1 yanvardan boshlab (247 sonli prezident qaroriga asosan) tadbirkorlarda maxsus QR-kod bo‘lishi majburiy bo‘ldi. QR-kod bo‘lmasa, bu kassa apparati yoki terminal ishlatmaslikka tenglashtiriladi.
Shuningdek, qonunchilikka ko‘ra:
• elektron chek — qog‘oz chek bilan teng
• to‘lovni QR-kod orqali qabul qilishni rad etish — jarimaga sabab bo‘ladi
Eng muhim jihat – «Paynet Xolis»dan foydalanish tadbirkorni kassa apparatdan foydalanish majburiyatidan ozod qilmaydi.
Ya’ni tadbirkor yo kassa apparat ishlatishi yoki «Paynet Xolis» orqali fiskal chek berishi kerak.
Ma’lumot uchun, 1 yanvardan boshlab O‘zbekistonda yakka tartibdagi tadbirkorlar (YaTT) va o‘zini o‘zi band qilganlar uchun ularning faoliyatini raqamlashtirish orqali soddalashtirishni nazarda tutuvchi maxsus huquqiy rejim joriy etilgani munosabati bilan, QR-kodni faqat bitta ilovada – «Paynet Xolis»da rasmiylashtirish mumkin bo‘ldi. Bu monopoliyani yuzaga keltirish borasida xavotirlarni uyg‘otdi. Joylarda tadbirkorlar ushbu ilovadan foydalanishga majburlangan holatlar ham bo‘ldi.
Markaziy bank raisi Timur Ishmetov jurnalistlarning bu boradagi savoliga javoban bitta yoki ikkita tashkilot bu ishni amalga oshirishi bo‘yicha qaror qabul qilinmaganini ma’lum qildi. «Boshqa to‘lovlarni amalga oshiruvchilar ham o‘zining infrastrukturasidan kelib chiqib bu ishni qilishi mumkin», – dedi u.
Iqtisodiyot
«Italiya – Markaziy Osiyo (S5) + Ozarbayjon» biznes-forumida muhim kelishuvlarga erishildi
Toshkentda o‘tkazilayotgan “Italiya – Markaziy Osiyo (S5) + Ozarbayjon” biznes-forumi doirasida nufuzli mehmonlar ishtirokida muhim chiqishlar bo‘lib o‘tdi.
Jumladan, Italiya, Ozarbayjon, Qozog‘iston, Tojikiston, Qirg‘iziston hamda Turkmanistondan tashrif buyurgan mehmonlar nutq so‘zlab, o‘z fikr-mulohazalari bilan o‘rtoqlashdilar.
Ular o‘z chiqishlarida qishloq xo‘jaligida innovatsiyalarni keng joriy etish, yer va suv resurslaridan samarali foydalanish, iqlim o‘zgarishiga moslashuvchan yechimlarni ishlab chiqish bugungi kunning ustuvor vazifalaridan ekanini ta’kidladilar.
Ishtirokchilar mintaqaviy va xalqaro hamkorlikni mustahkamlash, investitsiyalarni jalb qilish hamda ilg‘or tajriba va texnologiyalar almashinuvini kengaytirish orqali barqaror agroekotizimlarni shakllantirish va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash mumkinligini alohida ta’kidladilar.
Shuningdek, “Italiya – Markaziy Osiyo (S5) + Ozarbayjon” biznes- forumining yakuniy kommyunikesi qabul qilindi.
Unga ko‘ra, tomonlar qishloq xo‘jaligi va agrooziq-ovqat sohasida hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan muhim kelishuvlarga erishdilar.
Iqtisodiyot
O‘zbekiston Hindiston bilan biznes aloqalarni faollashtirishga kirishdi
O‘zbekiston elchisi Sardor Rustamboyev Hindiston savdo-sanoat palatalari federatsiyasi (FICCI) bosh direktori Jyoti Vij bilan uchrashuv o‘tkazdi.
“Dunyo” AA xabar qilishicha, muzokaralar davomida aprel oyida Toshkentda bo‘lib o‘tadigan O‘zbekiston va Hindiston o‘rtasidagi Savdo-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy hamkorlik bo‘yicha Hukumatlararo qo‘shma komissiya yig‘ilishiga tayyorgarlik masalalari muhokama qilindi.
Elchi mazkur yig‘ilish doirasida Toshkent va Samarqand shaharlarida biznes-forumlar tashkil etishni taklif qildi. Ushbu tadbirlarda ikki mamlakatning yetakchi tadbirkorlari ishtirokini ta’minlash muhimligi ta’kidlandi.
Jyoti Vij FICCI tomonidan nufuzli hind biznes-delegatsiyasining O‘zbekistonga tashrifini tashkil etishda ko‘maklashishga tayyorligini bildirdi.
Shuningdek, aprel oyining birinchi yarmida hind kompaniyalari hamda O‘zbekistonning manfaatdor vazirlik va tarmoq tashkilotlari ishtirokida onlayn uchrashuv o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Ma’lumot uchun, FICCI Hindistonning eng yirik biznes-assotsiatsiyalaridan biri bo‘lib, 250 mingdan ortiq kompaniyani birlashtiradi hamda mamlakat hukumati bilan iqtisodiy siyosat va investitsiya masalalarida yaqin hamkorlik qiladi.
-
Siyosat5 days agoSoʻnggi savdo maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekiston temir yoʻllari importi eksportdan 2,5 barobar koʻp
-
Dunyodan4 days ago
Isroil Livan janubida quruqlikdan operatsiya boshladi
-
Jamiyat4 days agoCoca-Cola O‘zbekistonda Ramazon oyida bir qator xayriya tashabbuslarini amalga oshirdi
-
Jamiyat4 days agoToshkentda bayram kunlari jamoat transporti uchun maxsus jadval joriy etildi
-
Mahalliy4 days agoRo‘zadan keyin 90 foiz odamlar yo‘l qo‘yadigan xato
-
Jamiyat4 days agoChilonzorda Al-Xorazmiy ko‘chasining bir qismi yopiladi
-
Dunyodan5 days ago
Eron Hindistondan qo’lga olingan tankerni ozod qilishni talab qildi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Xizmatlar bozorining qariyb 40 foizi Toshkentda — statistika
