Iqtisodiyot
“Ortga qaytmas islohotlarimizni izchil davom ettiramiz”
O‘zbekiston prezidenti huzuridagi Xorijiy investorlar kengashining uchinchi yalpi majlisida Shavkat Mirziyoyev kengash kotibiyatining mustaqilligini oshirib, uni yuridik shaxsga aylantirishni taklif qildi. Elektr tarmog‘iga ulanish, garov to‘g‘risidagi qonunchilikni takomillashtirish va soliq ma’murchiligi bo‘yicha ishchi guruhlar tuziladi.
11 iyun kuni Toshkentdagi Xalqaro kongress markazida O‘zbekiston prezidenti huzuridagi Xorijiy investorlar kengashining uchinchi yalpi majlisi bo‘lib o‘tdi.
Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tgan tadbirda Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki prezidenti Odil Reno-Basso, Masdar, Indorama, ACWA Power, Vision Invest, DataVolt, Veon, Boeing, Air Producs, SpaceX, Meta, John Deere, Franklin Templeton, Suez, EDF, Total Energies, Voltalia, Orano, Linde, Claas, Sojitz, Bomi, OTP Bank, Goldwind, Çalik, Çengiz, Aksa, JBIS kabi yetakchi kompaniya va banklar rahbarlari ishtirok etdi.
Shuningdek, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlari – Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti, Xalqaro moliya korporatsiyasi, Osiyo taraqqiyot banki, Islom taraqqiyot banki va Xalqaro islom savdo-moliya korporatsiyasi vakillari ham qatnashdi.
Prezident Mirziyoyev so‘zining avvalida kuni kecha o‘tgan to‘rtinchi Toshkent investitsiya forumining samarali natijalarini qayd etdi hamda kengash a’zolariga Yangi O‘zbekiston taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi va ko‘magi uchun minnatdorlik bildirdi.
Erishilgan natijalar
Davlat rahbariga ko‘ra, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki o‘tgan yili O‘zbekistonga rekord miqdorda – 1 milliard dollarga yaqin investitsiya kiritgan. O‘zbekiston bu bankning mintaqadagi eng yirik hamkoriga aylandi.
Shuningdek, xalqaro moliya tashkilotlarining xususiy sektor bilan hamkorligi kuchayib, ular bir qator ilg‘or korxonalarga to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalar kiritishdi. Jumladan, bir yil davomida ularning xususiy kompaniya va banklar bilan qo‘shma loyihalari hajmi 1 milliard dollardan ortdi.
“Yashil” energiya, chiqindilarni qayta ishlash, elektr energiyasini saqlash, “yashil” vodorod ishlab chiqarish kabi sohalarda Acwa Power, Masdar, Linde, Shanghai Environment, Total Energies singari yetakchi kompaniyalar 8 milliard dollardan ziyod investitsiya kiritib, “yashil” iqtisodiyotni rivojlantirishga katta hissa qo‘shmoqda.
Raqamli texnologiyalar sohasida esa DataVolt kompaniyasi mintaqadagi eng yirik “yashil data markaz”ni, Veon kompaniyasi sun’iy intellektga asoslangan “mobil super-ilova”ni yaratish bo‘yicha loyihalarni boshlagani qayd etildi.
Shavkat Mirziyoyevga ko‘ra, Xalqaro moliya korporatsiyasi, Ernst & Young, Dentons, Knauf, TBC kabi kompaniyalar milliy qonunchilikni xalqaro standartlar asosida takomillashtirish bo‘yicha takliflar bergan, ularning tashabbuslari 10 dan ortiq qonun, farmon va qarorlarda o‘z aksini topgan.
Prezidentning aytishicha, O‘zbekistonda so‘nggi ikki yilda chet el kapitali ishtirokidagi 5,5 mingta yangi korxona tashkil etilgan. Ularning umumiy soni 16 mingtaga yetgan.
Investorlarning murojaatlari
“Biz bugungi uchrashuvga mutlaqo boshqacha tayyorgarlik ko‘rdik. Xorijiy korxonalar bilan birma-bir gaplashib, bildirilgan 40 dan ziyod tashabbuslarni saralab oldik. Jumladan, sarmoyadorlar soliq qonunchiligi barqarorligini ta’minlash, to‘g‘ridan to‘g‘ri amal qiladigan qonunlarni ko‘paytirish, infratuzilma sohalarida xususiy sektor ulushini oshirish bo‘yicha takliflarni berdilar.
Biz ularning barchasini albatta inobatga olamiz va Kengash a’zolari bilan har bir taklif ustida jiddiy ishlayapmiz. Masalan, 2028 yilga qadar biznes uchun asosiy soliq stavkalari o‘zgarmasligini e’lon qildik. Joriy yilda yo‘l, transport, energiya, suv, irrigatsiya sohalarida qariyb 4,5 milliard dollarlik davlat-xususiy sheriklik loyihalarini boshladik. Xalqaro moliya hisobotlari standartlariga o‘tish hamda ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruvni joriy etish bo‘yicha normativ huquqiy hujjatlar ishlab chiqilmoqda.
Ko‘p murojaatlar elektr tarmoqlariga ulanish bo‘yicha kelib tushdi. Bunda, albatta, eng ilg‘or xorijiy tajribadan foydalanishimiz shart va zarur. Shuning uchun bu borada Kengashimiz qoshida alohida ishchi guruh tuzib, aniq mexanizmlarni ishlab chiqishni taklif qilaman.
Tushgan takliflardan kelib chiqib, garov to‘g‘risidagi qonunchilikni takomillashtirish, xorijiy kompaniyalar uchun professional kadrlarni tayyorlash, mahalliy kompaniyalarda korporativ boshqaruvni yaxshilash, soliq ma’murchiligi bo‘yicha qo‘shimcha ishchi guruhlar tashkil etiladi.
O‘tgan yig‘ilishimizda kun tartibidagi eng dolzarb yo‘nalishlarda – raqamlashtirish, mas’uliyatli biznes yuritish va muqobil investitsiya bo‘yicha ishchi guruhlar tuzib olgan edik. Bugun ularning taqdimotlari bilan tanishamiz”, – dedi Shavkat Mirziyoyev.
Xorijiy investorlar kengashi yuridik shaxsga aylanadi
O‘zbekiston prezidenti oxirgi bir yilda o‘zining huzuridagi Xorijiy investorlar kengashining ishi keskin faollashganini aytdi. Shu bilan birga, Kengash kotibiyati nafaqat investitsiya vazirligi bilan, balki boshqa vazirlik va idoralar, xalqaro tashkilot va investorlar bilan ham bevosita ishlayapti.
“Shuning uchun Kotibiyatning mustaqilligini oshirib, uni alohida yuridik shaxs sifatida qayta tashkil etsak, maqsadga muvofiq bo‘lar edi. Bu masala bo‘yicha ham sizlarning fikrlaringizni bilmoqchi edim”, – dedi u.
“Investorlar uchun ochiq, erkin, barqaror va ishonchli mamlakat”
Shavkat Mirziyoyev bugungi muloqotdan mamnunligini bildirdi.
“Har bir taklif va mulohaza batafsil ko‘rib chiqiladi. Hukumatimiz tomonidan alohida “yo‘l xaritasi” qabul qilinadi.
Yana bir bor ta’kidlamoqchiman: biz investorlar uchun ochiq, erkin, barqaror va ishonchli mamlakat – Yangi O‘zbekistonni barpo etmoqdamiz.
Bu yo‘lda boshlagan va ortga qaytmas tus olgan islohotlarimizni bundan buyon ham izchil davom ettiramiz”, – dedi O‘zbekiston prezidenti.
Iqtisodiyot
Ilk bor 2,4 mlrd dollarlik davlat aktivlarining 30 foizi xalqaro bozorga chiqadi – Prezident
Bugun, 24-aprel kuni Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishida iqtisodiy ko‘rsatkichlar va yangi tashabbuslar muhokama qilinmoqda.
Davlat rahbariga ko‘ra, may oyida 2 milliard 400 million dollarlik davlat aktivlarining 30 foizi ilk bor xalqaro fond bozorlariga chiqariladi.
«Bu Milliy investitsiya jamg‘armasini tashkil qilib, 13 ta strategik korxona boshqaruvini nufuzli «Franklin Templeton» kompaniyasiga berganimiz uchun bo‘lyapti», – dedi Prezident.
Yig‘ilishda birinchi chorak natijalari ham ma’lum qilindi. YaIM 8,7 foizga, sanoat 8 foizga, xizmatlar 16,1 foizga o‘sgan. Eksport hajmi 5,8 milliard dollarga, xorijiy investitsiyalar 13,7 milliard dollarga yetgan. Inflyasiya esa yillik hisobda ilk bor 7,1 foizgacha pasaygan.
Shu bilan birga, budjet daromadlari 35 foizga o‘sib, 103 trillion so‘mni tashkil etgan. Mahalliy budjetlarda qo‘shimcha 2,2 trillion so‘m shakllangan bo‘lib, uning 1,4 trillioni tuman va shaharlar ixtiyorida qolgan.
Prezident so‘zlariga ko‘ra, mamlakat iqtisodiyoti xalqaro darajada ham ijobiy baholanmoqda. Xususan, Xalqaro valyuta jamg‘armasi hisobotida O‘zbekiston yuqori iqtisodiy faollik orqali barqaror o‘sishni saqlab qolayotgani qayd etilgan.
Shuningdek, mamlakat ilk bor «Iqtisodiy erkinlik indeksi»da «iqtisodiyoti mo‘tadil erkin» davlatlar qatoriga kirdi. Prezident ayrim sohalarda samaradorlik pastligini tanqid qilib, «ayrimlar hali ham uyg‘onmagan»ini ta’kidladi.
2026 yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga qariyb 3,8 mlrd dollar pul o‘tkazmalari amalga oshirildi. Bu 2024 yilning mos davriga nisbatan 1 mlrd 283 mln dollarga yoki 52,2 foizga, 2025 yilning mos davriga nisbatan esa 433 mln dollarga yoki 13 foizga ko‘p. O‘z navbatida xalqaro pul o‘tkazmalari orqali O‘zbekistondan 604 mln dollar chiqib ketgan bo‘lib, bu o‘tgan yilning birinchi choragiga nisbatan 39 mln dollarga kam.
Foto: Patrick T. Fallon / Bloomberg
2026 yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga pul o‘tkazmalari hajmi 3,79 mlrd dollarga yetdi. Bu haqda Markaziy bank xabar berdi.
Xususan, o‘tkazmalar miqdori joriy yilning dastlabki 3 oyida quyidagicha bo‘lgan:
yanvar: 1,23 mlrd dollar;
fevral: 1,23 mlrd dollar;
mart: 1,33 mlrd dollar.
Joriy yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga amalga oshirilgan pul o‘tkazmalari miqdori 2024 yilning mos davriga nisbatan 1 mlrd 283 mln dollarga yoki 52,2 foizga, 2025 yilning mos davriga nisbatan esa 433 mln dollarga yoki 13 foizga ko‘p.
O‘z navbatida xalqaro pul o‘tkazmalari orqali O‘zbekistondan 604 mln dollar chiqib ketgan bo‘lib, bu o‘tgan yilning birinchi choragiga nisbatan 39 mln dollarga kam.
«Xorijiy valutaga bo‘lgan taklifning ortishi asosan eksport tushumlari, banklar tomonidan jalb qilingan tashqi qarzlar va xalqaro pul o‘tkazmalari hissasiga to‘g‘ri keldi. Ayniqsa, aholi tomonidan valuta sotuvining yuqori sur’atlarda o‘sishi bozorda qo‘shimcha taklif bo‘lib xizmat qildi», deyiladi Markaziy bank sharhida.
2017-2025 yillar oralig‘ida O‘zbekistonga amalga oshirilgan pul o‘tkazmalari dinamikasining o‘zgarishi:
2020-2025 yillar oralig‘ida mamlakatga yuborilgan o‘tkazmalar miqdori 3 barobarga, ularning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi esa 8,6 foizdan 12,8 foizgacha ko‘paydi.
O‘zbekistonning paxta sellyulozasi ishlab chiqaruvchi ikkita kompaniyasi: Farg‘ona kimyo zavodi va Jizzaxdagi Raw Materials Cellulose korxonasi Yevropa Ittifoqining Rossiyaga qarshi 20-sanksiyalar paketiga kiritildi.
Foto: REUTERS/Yves Herman
Bu ikki korxona Rossiya harbiy sanoati uchun paxta sellyulozasi yetkazib berganlikda gumon qilingan.
Sanksiya izohida keltirilishicha, Farg‘ona Kimyo Zavodi – Perm va Qozondagi porox zavodlarini, Raw Materials Cellulose esa Tambovdagi porox zavodini xomashyo bilan ta’minlagan.
Bu korxonalarga Yevropa Ittifoqi sub’yektlari tomonidan mablag‘ va iqtisodiy resurslar ajratish taqiqlangan. YeI yurisdiksiyasida aktivlari bo‘lgan taqdirda, ular muzlatiladi.
Ushbu ikki korxona, shuningdek, “Mercury Renaissance” MChJga o‘tgan yili Ukraina ham sanksiya qo‘llagan edi.
Farg‘ona kimyo zavodi – 2012 yilda tashkil etilgan. Ta’sischisi – Mercury Renaissance. Bu korxonaga 2023 yilda Rustam Rahimjonovich Mo‘minov (60%) va Gluxov Mixail Aleksandrovich (40%) egalik qilgan, keyinroq Gluxovning ulushi Shahriyor Saxiyorovich Tojiyevga, Mo‘minovning ulushi esa Olga Yurevna Shagiyevaga o‘tgan.
Shahriyor Tojiyev 2022 yilda tugatilgan Qwerty Up’da ulushdor bo‘lgan. Olga Shagiyeva esa Aloqainvest, Breegs, Atrium Tashkent, Geo Profi Mombasa Finance, Aloqa Klimkontrol, Visata Group, Fortress Invest, Pod Klyuch, Professional Legion va boshqa firmalarda ham ulushlarga ega.
Raw Materials Cellulose – 2017 yilda Jizzax shahrida ro‘yxatga olingan. 2024 yil yanvar holatiga, korxona yagona ta’sischi Larisa Mixaylovna Utkina egaligida bo‘lgan. Keyinroq uning ulushi 76 foizgacha qisqarib, Larisa Rahimjonova Bikova 24 foizlik ulushdorga aylangan. Bugungi kunda ta’sischilar tarkibi quyidagicha: Larisa Rahimjonovna Bikova (25,1%), Bobur Lutfullayevich Qobulniyozov (24,97%), Azamjon Nurillayevich Valixonov (24,97%), Ma’murjon Mahmudjon o‘g‘li Alimov (24,96%).
Larisa Bikova – Aloqa Klimkontrol va Vinder Invest’da, Mahmudjon Alimov – Velcor va Voltria’da, Bobur Qobulniyozov – Business Standart, Complex Technical Centre Asia va Fiber Expo kompaniyalarida hissadorlar qatorida turadi.
Azamjon Valixonov esa Chirchiq transformator zavodi, “O‘zbekkimyomash” zavodi, Quytosh koni, Universal Rent Tashkent, Maxwell Service, Glory Project, Fiber Expo va boshqa korxonalarda ulushdor sifatida ko‘rsatilgan.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston 2026-yilning yanvar-fevral oylarida xorijga 466,6 mln AQSh dollarilik to‘qimachilik mahsulotlari eksport qilgan.
Ushbu ko‘rsatkich umumiy eksportning 13,2 foizini tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 15,5 foizga oshgan.
Eksport qilingan to‘qimachilik mahsulotlari tarkibi quyidagicha:
Tayyor to‘qimachilik mahsulotlari — 52 foiz
Ip-kalava — 30 foiz
Trikotaj mato — 8 foiz
Gazlamalar — 7 foiz
Paypoq mahsulotlari — 2 foiz
Gilamlar — 1 foiz
2026 yil aprel oyida moliya sohasidagi eng dolzarb va amaliy yangiliklardan biri – Hindistonda davlat to‘lovlari uchun raqamli valutadan foydalanish boshlanganidir.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Hindiston hukumati e-rupee (raqamli rupiya) orqali fermerlar va aholiga subsidiyalarni to‘g‘ridan to‘g‘ri berishni sinovdan o‘tkazmoqda. Bu pilot dastur bir nechta shtatlarda joriy etilgan.
Yangi tizimning asosiy mohiyati shundaki: pul naqd yoki bank orqali emas, raqamli hamyonga tushadi, mablag‘lar faqat belgilangan maqsad (masalan, o‘g‘it, uskuna) uchun ishlatiladi, davlat nazorati va shaffoflik oshadi.
Mutaxassislar aytishicha, bu usul orqali milliardlab dollarlik korrupsiya va yo‘qotishlarni kamaytirish mumkin.
Ayni paytda ushbu tizimda taxminan 10 millionga yaqin foydalanuvchi ishtirok etmoqda, lekin hali to‘liq ommaviylashmagan.
Shu bilan bir vaqtda Yevropa moliya bozorida ham muhim harakatlar kuzatilmoqda. Fransiya moliya vaziri yevro asosidagi raqamli aktivlar va steyblkoynlarni ko‘paytirishga chaqirdi.
Rejaga ko‘ra: yirik banklar (BNP Paribas, ING va boshqalar) 2026 yilda yevroga bog‘langan raqamli valuta chiqarishni rejalashtirmoqda.
Bu qadam AQSh dollarining raqamli moliyadagi ustunligiga qarshi javob sifatida baholanmoqda.
Yana bir muhim yangilik — Gonkong birinchi marta rasman steyblkoyn litsenziyalarini berdi.
Bu litsenziyalar: HSBC, Standard Chartered ishtirokidagi kompaniyalarga berildi
Bu esa raqamli valutalarni rasmiy moliya tizimiga kiritish yo‘lida katta qadam sifatida baholanmoqda.
2026 yilda moliya sohasida asosiy voqelik: davlatlar raqamli valutani amalda qo‘llayapti, subsidiya, to‘lov va bank tizimi o‘zgarmoqda, global raqobat dollar, yevro va yuan o‘rtasida kuchaymoqda.
Eng muhim jihat: raqamli valuta endi nazariya emas — u real iqtisodiyotda ishlayapti.
Ilk bor 2,4 mlrd dollarlik davlat aktivlarining 30 foizi xalqaro bozorga chiqadi – Prezident
Hukumat bolalar bog’chalari uchun ochiq ovqatlanish va autsorsing qoidalarini joriy qilsin
O‘zbekiston bo‘ylab «Mustaqillik to‘yi» festivali o‘tkaziladi
-
Jamiyat4 days ago
Самарқандда МЧЖ раҳбарларининг кирдикорлари ошкор бўлди: тафсилотлар
-
Dunyodan5 days ago
Ukraina Turkiyaga Zelenskiy-Putin uchrashuvi boʻyicha soʻrov yubordi
-
Dunyodan4 days agoEron Hurmuz boʻgʻozini bloklagani sababli muzokaralarni rad etmoqda
-
Siyosat3 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat4 days ago“Oʻzbekneftgaz” va Xitoyning CNPC hamkori uglevodorodlarning oʻta chuqur zahiralarini oʻrganish boʻyicha
-
Siyosat4 days agoSamarqandda narkotiklarning transmilliy tahdidlariga qarshi kurash bo‘yicha xalqaro forum bo‘lib o‘tmoqda
-
Siyosat2 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Siyosat3 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak