Dunyodan
Huquq guruhlari 2025-yilda yangi rekord darajadagi qatllarni qoralamoqda
Diplomatik muxbir Kerolin Xouli
esor
Misrlik baliqchi Issam al-Shazli giyohvand moddalar bilan bog’liq ayblovda ayblanib, seshanba kuni qatl etildi.
Saudiya Arabistoni ketma-ket ikkinchi yil yillik qatl qilish bo‘yicha o‘zining rekordini ortda qoldirdi.
Saudiya Arabistonidagi qatllarni kuzatib boruvchi va o‘lim jazosiga hukm qilingan mahbuslarni o‘z ichiga olgan Buyuk Britaniyada joylashgan Ripley Eve tashviqot guruhiga ko‘ra, bu yil kamida 347 kishi o‘ldirilgan, 2024 yilda jami 345 kishi.
Unda bu yil “kuzatuv boshlanganidan beri qirollikning eng qonli qatl yili” bo’lgani e’lon qilindi.
Yaqinda qatl etilgan mahbuslar giyohvand moddalar bilan bog’liq jinoyatlarda ayblangan ikki Pokiston fuqarosi edi.
Bu yil o’lim jazosiga hukm qilinganlar orasida norozilik namoyishlari bilan bog’liq jinoyatlar uchun o’sha paytda bola bo’lgan jurnalist va ikki yosh bor. Beshtasi ayol edi.
Biroq ularning aksariyati (taxminan uchdan ikki qismi) o‘limga olib kelmaydigan giyohvand moddalar bilan bog‘liq jinoyatlarda ayblangan, Ripleyning so‘zlariga ko‘ra, Birlashgan Millatlar Tashkiloti buni “xalqaro me’yorlar va standartlarga to‘g‘ri kelmaydi”.
Ularning yarmidan ko‘pi xorijliklar bo‘lib, Saudiya Arabistonining “narkotiklarga qarshi urushi” doirasida qatl etilgani taxmin qilinmoqda.
Saudiya Arabistoni rasmiylari BBCning qatllar sonining ko‘payishi bo‘yicha izoh berish so‘roviga javob bermadi.
“Saudiya Arabistoni hozirda to’liq jazosiz ishlamoqda”, dedi Ripleyning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikadagi o’lim hukmi boshlig’i Zied Bashouniy. “Bu inson huquqlari tizimini deyarli masxara qiladi.”
Uning so‘zlariga ko‘ra, qiynoqlar va majburiy tan olish Saudiya jinoiy adliya tizimida “endemik”.
Bascioni buni begunoh odamlar va jamiyat chegaralaridagi odamlarni qamrab olgan “shafqatsiz va o’zboshimchalik bilan repressiya” deb atadi.
Seshanba kuni 2021 yilda Saudiya suvlarida hibsga olingan va giyohvand moddalar kontrabandasiga majburlanganini da’vo qilgan yosh misrlik baliqchi Issam al-Shazli qatl etildi.
Ripli Evening so‘zlariga ko‘ra, qatllarning 96 tasi faqat gashish bilan bog‘liq.
“Ular uchun kimni qatl etishi unchalik ahamiyati yo‘qdek tuyuladi, agar ular jamiyatga norozilik siyosati borligi haqida xabar yuborar ekan, ular qanday mavzuda gaplashmasin, norozilik namoyishlarimi, so‘z erkinligimi, giyohvandlikmi, va hokazo”, – deydi Bassioni.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari bo‘yicha byurosi Saudiya Arabistoni hukumati 2022-yil oxirida qatllarga norasmiy moratoriyni bekor qilganidan so‘ng, giyohvand moddalar bilan bog‘liq qatllarning keskin oshganini tasvirlab berdi, bu BMT Inson huquqlari bo‘yicha idorasi tomonidan “juda hafsalasi pir bo‘ldi”.
Giyohvand moddalarda ayblanib, o‘limga mahkum etilgan mahbuslarning yaqinlari hozirda boshdan kechirayotgan “dahshat” haqida BBC bilan anonim suhbatlashdi.
Bir kishi BBCga shunday dedi: “Men haftaning faqat juma va shanba kunlari uxlayman, chunki u kunlarda qatl bo’lmaydi.”
Liprivning aytishicha, kameradoshlari bir necha yil qamoqda o‘tirgan odamlarni sudrab, tepish va baqirib o‘limga olib kelganiga guvoh bo‘lgan.
Reuters
Valiahd shahzoda Muhammad bin Salmon ijtimoiy cheklovlarni yumshatib, tanqidchilarning ovozini o‘chirdi
Saudiya Arabistonining amaldagi hukmdori, 2017-yilda valiahd shahzoda bo‘lgan Muhammad bin Salmon so‘nggi yillarda mamlakatni sezilarli darajada o‘zgartirdi, ijtimoiy cheklovlarni yumshatdi va tanqidchilarning ovozini o‘chirdi.
Iqtisodiyotni neftdan uzoqlashtirish uchun u Saudiya Arabistonini tashqi dunyoga ochdi, diniy politsiyani ko’chalardan olib tashladi va ayollarga mashina haydashga ruxsat berdi.
Shunga qaramay, Saudiya Arabistonidagi inson huquqlari ahvoli “abdon”ligicha qolmoqda va qatllarning yuqori darajasi AQShda joylashgan “Human Rights Watch” tashviqot guruhiga ko‘ra, katta tashvish tug‘dirmoqda. Inson huquqlari faollarining aytishicha, so‘nggi yillarda faqat Xitoy va Eronda ko‘proq odam qatl etilgan.
“Muhammad ibn Salmon va uning rasmiylari bu qatllarni amalga oshirish uchun hech qanday pul to’lamaydi”, dedi Human Rights Watch uchun Saudiya Arabistoni bo’yicha tadqiqot olib borayotgan Joey Xia. “Ko’ngilochar tadbirlar, sport tadbirlari, bularning barchasi hech qanday ta’sirsiz davom etmoqda.”
Ripli Evening so‘zlariga ko‘ra, qatl etilganlarning oilalariga odatda oldindan xabar berilmaydi va ularning jasadlari qayerga topshirilishi va qayerga dafn etilishi aytilmaydi.
Saudiya Arabistoni rasmiylari qatl qilish usulini oshkor qilmagan, ammo u boshini kesish yoki otishma bo‘lgan deb taxmin qilinadi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining suddan tashqari, sudsiz yoki o’zboshimchalik bo’yicha maxsus ma’ruzachisi doktor Morris Tidball-Bintz BBCga bergan bayonotida Saudiya Arabistonida o’lim jazosini bekor qilishga qaratilgan qisqa muddatli qatllarga moratoriy e’lon qilishga, shuningdek, “xalqaro kafolatlarga to’liq rioya qilish va milliy yordamdan samarali foydalanishni ta’minlashga chaqirdi. oilalar, zudlik bilan qaytish qoladi va mustaqil ijrolarni ta’minlash uchun keng qamrovli ijro ma’lumotlarini nashr etish.” Tekshirish”.
Xalqaro amnistiya
Abdulloh al-Deraj va Jalol ar-Robod voyaga etmaganlikda sodir etganliklari uchun aybdor deb topilgandan so’ng, mos ravishda oktyabr va avgust oylarida qatl etilgan.
Bu yil qatl etilgan saudiyaliklar orasida Abdulloh al-Deraj va Jalol ar-Robod ham bor, ular hibsga olingan paytda voyaga etmagan edi.
Ular 2011 va 2012 yillarda hukumatning shia musulmon ozchiligiga nisbatan munosabatiga norozilik bildirgan va xavfsizlik kuchlari tomonidan o‘ldirilganlarning dafn marosimida qatnashgan edi. Ular terrorizm bilan bog’liq jinoyatlarda aybdor deb topildi va Xalqaro Amnistiya qiynoqlar bilan bulg’angan “iqrorlarga” tayangan o’ta adolatsiz sudda o’limga hukm qilindi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining inson huquqlari bo’yicha ekspertlari ularni ozod qilishga chaqirdi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti, shuningdek, 2018-yilda hibsga olingan va yozganlikda ayblangan kitobi asosida terrorizm va davlatga xiyonatda ayblanib, o‘limga hukm qilingan jurnalist Turki al-Jasserning iyun oyida qatl etilganini qoraladi.
“Jurnalistlarga nisbatan oʻlim jazosi soʻz erkinligi va matbuot erkinligiga dahshatli hujumdir”, dedi YuNESKO Bosh direktori Odri Azule.
“Chegara bilmas muxbirlar” tashkiloti u Muhammad bin Salmon hokimiyat tepasiga kelganidan beri Saudiya Arabistonida qatl etilgan birinchi jurnalist ekanligini, yana bir jurnalist Jamol Qoshiqchi 2018 yilda Saudiya Arabistonining Istanbuldagi konsulligida Saudiya agentlari tomonidan o‘ldirilganini aytdi.
Human Rights Watch
Jurnalist Turki al-Jasser yetti yillik qamoqdan so‘ng iyun oyida qatl etilgan edi.
Dekabr oyida Birlashgan Millatlar Tashkiloti ekspertlari Saudiya Arabistoni rasmiylariga maktub yozib, giyohvand moddalar bilan ayblanib, o‘limga hukm qilingan 32 misrlik va bir iordaniyalik guruh va ularning “yuridik vakillik yo‘qligi” haqida xavotir bildirgan. Guruhning aksariyati o’shandan beri qatl etilgan.
Shu yil boshida o’ldirilgan odamning qarindoshlari, u unga odamlarni o’ldirish uchun “echkilar kabi haydab yuborilayotganini” aytganini aytishdi.
BBC Saudiya Arabistoni rasmiylaridan bu iddaolarga javob so‘ragan, ammo javob ololmagan.
Ammo 2025-yilning yanvarida BMT maxsus ma’ruzachilari tomonidan bildirilgan xavotirlarga javoban maktubda ular Saudiya Arabistoni inson huquqlarini “himoya qilishi va qo‘llab-quvvatlashi”, mamlakat qonunlari esa “qiynoqqa solishni taqiqlashi va jazolashi”ni ta’kidlagan.
“O‘lim jazosi faqat o‘ta og‘ir jinoyatlar uchun va juda cheklangan sharoitlarda qo‘llaniladi”, — deyiladi maktubda. “Ushbu hukm barcha darajadagi sudlarda sud jarayoni tugamaguncha chiqarilmaydi yoki amalga oshirilmaydi.”
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Ozarbayjonga tashrif buyurdi.
Prezident Ilhom Aliyev bilan uchrashuvda prezident Zelenskiy Ozarbayjonda uch tomonlama muzokaralar o‘tkazishga tayyorligini bildirdi.
Ukraina prezidenti Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev bilan bergan qo’shma bayonotida: “Biz Turkiyada shunday yig’ilish o’tkazdik va Shveytsariyadagi amerikalik hamkorlarimiz bilan shunday uchrashuv tashkil qildik. Agar Rossiya diplomatiyaga tayyor bo’lsa, Ozarbayjonda bo’lajak muzokaralarga albatta tayyormiz” dedi. (Interfaks Ukrainadan iqtibos)
Zelenskiy Aliyev bilan Ukrainadagi urushni tinch yo‘l bilan hal qilish borasidagi sa’y-harakatlarni muhokama qilganini aytdi.
Bundan tashqari, prezident Zelenskiy Telegram’dagi postida ikki prezident turli sohalarda, jumladan, mudofaa sanoati sohasida hamkorlik bo‘yicha oltita hujjat imzolaganini aytdi.
Bu Zelenskiyning Ozarbayjonga birinchi tashrifi va Aliyev bilan yettinchi uchrashuvi.
Joriy yilning 24 aprel kuni Yaponiya Immigratsiya xizmati agentligi Yaponiyada noqonuniy bo‘lgan ikki nafar O‘zbekiston fuqarosini deportatsiya qildi. Bu haqda Yaponiyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ma’lum qildi.
Ma’lum bo‘lishicha, fuqarolardan biri Yaponiyaga “chet elda o‘qish” vizasi bilan kirgan, biroq keyinchalik deportatsiya qilinganiga qaramay, noqonuniy ravishda qolgan va vakolatli organlar tomonidan hibsga olingan.
Ikkinchi fuqaro Yaponiyaga qisqa muddatli viza bilan kirgan va ruxsat etilgan bo‘lish muddati tugagan bo‘lsa ham, mamlakatni tark etmagan.
Xorijdagi elchixonalar ogohlantirganidek, Yaponiyada “sayyohlik”, “qarindoshlar bilan uchrashish” yoki “ish (uchrashuvlar, madaniy almashinuvlar va h.k.)” maqsadlarida qisqa muddatli viza bilan ishlash qat’iyan man etiladi. Yaponiyada o‘qigan, lekin yapon tilini o‘rgana olmagani uchun chiqarib yuborilgan fuqaro O‘zbekistonda kredit olsa ham, uning Yaponiyadagi yashash maqomi bekor qilinadi.
“Yaponiyaga “sayyohlik” yoki “talaba” vizasi yoki “uzoq muddatli qolish” yoki “ish” vizasi bilan kirishingiz mumkinligi haqidagi da’volar mutlaqo yolg’on. Yaponiyaga bunday yolg’on maqsadlarda kirish qabul qilinishi mumkin emas. “O’qish” vizalari ishlash uchun emas, faqat chet elda o’qish uchun beriladi”, – deyiladi elchixona xabarida.
Agar siz Yaponiyada noqonuniy yashayotganingiz aniqlansa, siz politsiya tomonidan hibsga olinadi va immigratsiya muassasasida ushlab turish yoki deportatsiya qilish kabi qat’iy choralar ko’riladi.
“Bundan tashqari, Yaponiya hukumati bunday shaxslar haqida O’zbekiston hukumatiga ma’lumot beradi, shuning uchun ular O’zbekistonga qaytganidan keyin ham tegishli choralar ko’rilishi mumkin. Shuning uchun Yaponiyada ishlash mumkin, degan vositachilarning va’dalariga osonlik bilan ishonmaslikdan ehtiyot bo’ling!” Yaponiyaning Toshkentdagi elchixonasini ogohlantiradi.
Qo’shma Shtatlar Ispaniyaning Eron urushidagi pozitsiyasi tufayli Ispaniyaning NATO a’zoligini vaqtinchalik to’xtatmoqchi.
Maʼlumotlarga koʻra, bu haqda AQSh Mudofaa vazirligi tarqatgan elektron maktubda aytilgan.
Yangilikka munosabat bildirgan NATO vakillari xalqaro tashkilotning taʼsis hujjatlarida biron bir aʼzo davlatning faoliyatini toʻxtatib turish yoki majburan chiqarib yuborish koʻzda tutilmagani, faqat ayrim davlatlar oʻz ixtiyoriga koʻra alyansdan chiqishi mumkinligini aytdi.
Madrid Vashingtonning agressiv siyosatiga ochiqchasiga qarshi. Ma’lumki, joriy yilning 28 fevral kuni AQSh va Isroil Eronga qarshi katta urush boshladi. Ispaniya o’z hududidan Eronga hujum qilish uchun foydalanishga ruxsat bermadi. Bu Ispaniya bilan savdo aloqalarini uzish bilan tahdid qilgan AQSh prezidenti Donald Trampni g’azablantirdi.
Prezident Trampning tahdidlariga qaramay, Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushini qattiq tanqid qildi. Siyosatchi urushni insoniyat uchun falokat deb atadi va AQSh hukumatini 2003-yilda Iroqqa bostirib kirishi kabi o‘tmishdagi xatolarni takrorlamaslikka chaqirdi.
Yaqinda prezidentlar va bosh vazirlar prezident Trampning MAGA siyosatiga qarshi chiqish uchun Ispaniyada yig‘ilishdi. U prezident Trampning nafrat, urush va tartibsizliklarga olib keladigan siyosatini keskin qoraladi.
Prezident Tramp NATOning Eronga qarshi urushga qo‘shilmagani va Ispaniya, Fransiya va Italiya kabi davlatlar havo hududini AQSh harbiy samolyotlari uchun yopib qo‘yganidan qattiq xafa bo‘ldi.
Prezident Trampning NATOdan chiqish tahdidi harbiy alyans tarixidagi eng jiddiy inqiroz sifatida baholanmoqda.
Ma’lumki, amaldagi ma’muriyat NATO ittifoqdoshlarini Eron urushiga munosabatiga ko‘ra “yaxshi” va “yomon” toifalarga ajratuvchi hujjat loyihasini ishlab chiqqan.
Prezident Tramp Livan va Isroil oʻrtasidagi oʻt ochishni toʻxtatish rejimini uch haftaga uzaytirganini eʼlon qildi.
Oq uyning bildirishicha, bu qaror Oval kabinetda Isroil va Livanning yuqori martabali rasmiylari bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvdan so‘ng qabul qilingan.
“Qo’shma Shtatlar o’zini Hizbullohdan himoya qilish uchun Livan bilan ishlamoqda”, deb yozgan Prezident Tramp o’zining “Truth Social” ijtimoiy tarmog’idagi sahifasida.
Prezident yaqin orada Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyaxu va Livan prezidenti Jozef Aunni Vashingtonda kutib olishini qo‘shimcha qildi.
16 aprel kuni Prezident Tramp Oq uyda Isroil va Livan o‘rtasida 34 yil ichida o‘tkazilgan ilk ikki tomonlama uchrashuvdan so‘ng ikki davlat 10 kunlik sulh imzolaganini e’lon qildi.
Isroil avvalroq Eronni qo‘llab-quvvatlagan va Isroilni o‘qqa tutgan Hizbulloh pozitsiyalariga hujum qilgan edi.
Otashkesim e’lon qilinganiga qaramay, mintaqada zo’ravonlik davom etmoqda. Livan chorshanba kuni jurnalist Amal Xalilning o‘limiga sabab bo‘lgan havo hujumida Isroilni aybladi. Isroil o’z qo’shinlari xavfsizligini ta’minlash uchun harakat qilganini aytadi.
Livanda tinchlik o’rnatilishi Eronning AQSh bilan muzokaralardagi talablaridan biri bo’ldi.
Dunyodan
Prezident Maduroning hibsga olinishiga 400 000 dollar pul tikib qo‘ygan askar hibsga olindi
AQSh Adliya vazirligi Maduroni qo’lga olish uchun harbiy amaliyotlarga oid maxfiy ma’lumotlardan shaxsiy manfaatlar uchun foydalangan harbiy zobitni hibsga oldi.
AQSh maxsus kuchlari a’zosi, 38 yoshli Jenon Ken Van Deyk Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni qo‘lga olish bo‘yicha operatsiya natijalariga pul tikib, 400 ming dollardan ortiq foyda ko‘rganlikda ayblanmoqda.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Jenon Ken Van Deyk nafaqat ushbu operatsiyada ishtirok etgan, balki asosiy rejalashtiruvchilardan biri ham bo’lgan. U Polymarket platformasida strategik pul tikish uchun maxfiy ma’lumotlardan foydalangan.
U dekabr oxiri va 2 yanvar oralig’ida umumiy qiymati 33 034 dollar bo’lgan 13 ta pul tikdi. 31-yanvarga kelib janob Van Deyk AQShning Venesuelaga bostirib kirishi va janob Maduroning hokimiyatdan chetlatilishini “bashorat qilgan”.
Maduro hibsga olinganidan keyin foiz stavkalari 1242 foizga oshdi. Bir necha soat ichida siz $404,222 sof foyda olasiz.
Bu shubhali “spektakl” askarlarning jinoiy xatti-harakatlarini fosh qilish uchun asos bo’ldi.
Ukraina, Rossiya va Ozarbayjon muzokara olib borishi mumkin
O‘zbekistonda dala hovlilar ro‘yxatga, xizmat narxlari esa nazoratga olinadi
Yaponiyada “sayyohlik” yoki “talaba” vizasi bilan ishlash taqiqlanadi – Elchixona
-
Siyosat4 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Siyosat4 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Dunyodan5 days ago
Prezident Tramp Eron rahbariyati bilan uchrashishga tayyorligini ma’lum qildi
-
Iqtisodiyot2 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Jamiyat3 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev Ostonaga Orol dengiziga yordam berish jamg‘armasi yig‘ilishiga keldi