Jamiyat
“Bolam kasal, qarzga pul berib turing”
“Biroz o‘tib qaytib qo‘ng‘iroq qilishdi va men aytgan kasalxonada umuman bolalar davolanmasligi, bu shifoxona kattalarga va boshqa yo‘nalishdagi kasallarni davolashga mo‘ljallanganini aytishdi. Xullas, u yerda bunday bemor bola yo‘q edi”. “Hayotiy hikoyalar” ruknida og‘ir kasal yoki kasalxonada vafot etgan farzandini olib ketish uchun pul zarurligini aytib, qarz so‘raganlarga chuv tushgan qahramonlar hikoyalarini o‘qing.
1-holat
Oxirgi paytda do‘q-po‘pisaga o‘tdi, “seni o‘zi Xudo urib qo‘ygan ekan” deb
Toshkentdagi kattaroq masjidlardan birining yonida kichik savdo bilan shug‘ullanaman, 2-guruh nogironiman – ko‘zim ojiz. Shu yerda tirikchilik qilib, ro‘zg‘or tebrataman. Bir kuni bekatda avtobus kutib turgan edim. O‘zini Nodir (ismlar o‘zgartirilgan) deb tanishtirgan yigit shaxsiy Spark mashinasida meni manzilimga eltib qo‘yishini aytib to‘xtadi. Bunday vaziyat ko‘p bo‘ladi, shuning uchun uning mashinasiga o‘tirdim. Yo‘l-yo‘lakay u o‘zining dardini ayta boshladi. Uylanib 11 yil farzandsizlikdan aziyat chekkani, vanihoyat yaqinda farzandli bo‘lganini, afsuski, bola 6 oylik tug‘ilgani, uni saqlab qolish uchun chala tug‘ilgan chaqaloqlarning kasalxonasigi o‘tkazishi zarurligi, ammo bunga puli yetmayotganini aytib, astoydil yig‘ladi.
Aytishicha, tog‘asiga qarz so‘rab borganida “sening chala tug‘ilgan bolang hali yashaydimi, yo‘qmi” deb pul bermaganini, bunaqa paytda qarindoshlar ham yuz o‘girishini, yigit kishiga og‘ir vaziyat ekanini iztirob bilan gapirdi. Xullas, shu tariqa mendan 5 maygacha 300 AQSh dollari qarz berib turishimni so‘radi. Tilxat desangiz, tilxat yozib beraman, dedi. Shu darajada ishontirdiki, Baqara surasining 282-oyatidan keltirib gapirganidan keyin mendagi shubhalar butkul tarqab ketdi. Berdim 300 dollar – tilxat oldim, pasport va haydovchilik guvohnomalari nusxasini oldim. Agar va’da qilingan muddatda pulni qaytarmasa, ichki ishlar organlariga murojaat qilishim mumkinligi to‘g‘risida yozib olingan video ham qilib berdi telefonimga. Yana aytdiki: “aka, asli siz emas – bizning ko‘zlarimiz ko‘r ekan. Shuncha ko‘zi ochiqlar qilmagan yaxshilikni siz qildingiz menga. Duo qiling, qizim sog‘ayib ketsin, umri uzoq bo‘lsin” deb.
Ammo oradan kunlar o‘tib, pulni qaytaradigan vaqtda undan darak bo‘lmadi. Telefon qilsam javob bermaydi, Telegramʼdan yozsam “beraman” deydi. Oxirgi paytda do‘q-po‘pisaga o‘tdi, “seni o‘zi Xudo urib qo‘ygan ekan” deb.
Noiloj 9 may kuni 102 raqamiga ariza qoldirdim. Ular 10 kunlardan keyin jinoyat alomatlari yo‘q degan javobni berishdi. Shundan so‘ng men 20 may sanasida Uchtepa tuman fuqarolik sudiga da’vo arizasi bilan murojaat qildim. Hali biror javob aytishmadi. Bunday vaziyatda baribir chora ko‘rilmasligini bilisharkan bunday odamlar. Shuning uchun ular bemalol odamlarni chuv tushirib, menga o‘xshaganlar esa aldanib yuraverarkan.
Men biror kimga og‘irim tushishini istamayman, nogiron bo‘lsam-da, rizqimni terayotgan odamman. Muqaddas kalomlarni qo‘shib gapirganiga ishondim – ayb o‘zimdadir balki. Lekin o‘sha pulni halol peshona terim bilan ayolimning o‘qishi uchun kontrakt to‘lashga to‘plab turgan edim.
2-holat
Shariatni mahkam tutishini, qarz olganda tilxat yozib berishini gapirdi
Yirik kompaniyada ishlayman, uncha-muncha xayriya ishlarida ishtirok etib turamiz. Bir kuni onam uyga g‘alati holatda kirib keldi va birovga yordamimiz judayam zarurligini aytdi. Voqeani so‘rasam, ularni olib kelgan kirakash yigitning farzandi og‘ir kasal, operatsiya uchun mablag‘i yo‘q ekan. Bu onamni juda ta’sirlantirgandi. Mayli, raqamimni bering, imkon qadar yordam beramiz, dedim.
Ertasi kuni yigit menga aloqaga chiqdi, sharoitini so‘radim, farzandi qanday tashxis bilan qaysi kasalxonada yotganini so‘radim. Shariatni mahkam tutishini, qarz olganda tilxat yozib berishini gapirdi. Farzandi poytaxtdagi 17-kasalxonada yotgan ekan. Bolaning ism-familiyasini, kasallik nomini eslab qoldim. Shartta sog‘liqni saqlash tizimida ishlaydigan tanishlarga qo‘ng‘iroq qilib, shu kasalxonada, shunday ism-sharif bilan davolanayotgan bola haqida surishtirib berishini iltimos qildim. Biroz o‘tib qaytib qo‘ng‘iroq qilishdi va men aytgan kasalxonada umuman bolalar davolanmasligi, bu shifoxona kattalarga va boshqa yo‘nalishdagi kasallarni davolashga mo‘ljallanganini aytishdi. Xullas, u yerda bunday bemor bola yo‘q edi. Ichimga shubha tushdi va yigitni ertasi kuni ofisimizga taklif qildim. U keldi, lekin harchand ichkariga taklif qilsam ham kirmadi – “beradiganingizni shu yerdan olib ketaveraman” deb ko‘chada turaverdi va birozdan keyin ketib qoldi.
3-holat
“Bolam o‘ldi, lekin mayitini olib ketishgayam pulim yo‘q”
Kattaroq tashkilotning murojaatlar bo‘limi boshlig‘i bo‘lib ishlardim. Kelgan odamlar bilan men gaplashardim. Bir kun bir ayol ko‘zyosh bilan kirib keldi. O‘ranib olgan, ro‘mol o‘ragan, yig‘lagan ko‘rinib turibdi, ko‘zlari qizarib ketgan. “Respublika onkologiya shifoxonasidan keldim. Farzandim onkologik kasalga chalingan edi, qancha davolatdik, foydasi bo‘lmadi. Hech narsamiz qolmadi. Bolam o‘ldi, lekin mayitini olib ketishgayam pulim yo‘q. Ma’rakalarni o‘zi bo‘lmaydi. Hech kimning boshiga solmasin buni. Ahvolimni tushuning”, deb yordam berishimizni so‘radi. Bir uni ko‘zyoshlari to‘xtamayotgan ahvoliga qarab achinaman, bir yoshgina vafot etgan farzandiga achinaman. Qaysi viloyatdan kelgani, qizining ismini so‘radim. Uning ohi-zoriga chidab bo‘lmasdi, farzandidan ayrilgan onaning holatini tasavvur qiling. Ta’sirlanib ketdim, kutib turing dedim-da, ichkariga kirib o‘zimdagi bor pulni oldim. Qolgan hamkasblarimgayam vaziyatni tushuntirdim, hamma baholiqudrat borini berib, yaxshigina pul to‘plandi – berdik.
Ayol ketgandan keyin ham hamon o‘sha voqea ta’sirida edim. Birdan esimga keldi – bizda Sog‘liqni saqlash kasaba uyushmalari bor-ku, o‘shalar orqali ham nimadir yordam berishimiz mumkindir balki? O‘shalarga chiqdim. Respublika onkologiya shifoxonasida, jizzaxlik shunaqa yoshdagi qiz bola vafot etibdi desam ishonishmadi. “Bo‘lmagan gap, yaqin orada bunaqa holat bo‘lgani yo‘q. Bunday holatda bemorga uyga ruxsat berib yuboriladi. Kasalxonada kamdan kam bo‘ladi o‘lim holatlari. Umuman o‘zi yaqin orada o‘lim bilan bog‘liq vaziyat bo‘lmadi” degan javobni oldim. Hayratdaman, odamlarga ishonish kerakmi-yo‘qmi, bilmay qoldim.
Afsus bilan aytish mumkinki, bunday holatlar eng avvalo odamlar orasidagi ishonchni yo‘qotib, diniy e’tiqodlarga shubhani uyg‘otadi. Firibgarlik qurboni bo‘lganlar esa keyinchalik haqiqiy ehtiyojmandga ishonmay qoladi.
Respublikaning bir qator hududlarida o‘tkazilgan tezkor tadbirlar davomida fuqarolarni Koreya Respublikasiga ishga yoki o‘qishga yuborishni va’da qilib, ulardan turli miqdorda pul olgan bir necha shaxslar qo‘lga olindi.
Sun’iy intellekt yaratgan surat
Bosh prokuratura huzuridagi Departament hamda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirlarda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Farg‘ona, Samarqand, Andijon, Sirdaryo va Navoiy viloyatlarida Koreyaga ishga yoki o‘qishga jo‘natishni va’da qilgan shaxslarning noqonuniy faoliyatiga chek qo‘yildi.
Jumladan, Xo‘jayli tumanida bir fuqaro yuqori lavozimlarda ishlovchi tanishlari orqali Koreyaga ishga joylashtirib berishni va’da qilib, 5 ming AQSh dollarini olgan vaqtida ushlangan.
Farg‘ona viloyatida o‘tkazilgan tezkor tadbirda muqaddam sudlangan shaxs 10 nafar fuqaroni 55 ming AQSh dollari evaziga Koreyaga o‘qish va ishga yuborishini aytib, 4 ming AQSh dollarini olgan vaqtida qo‘lga olingan. Tergovga qadar tekshiruvlarda uning yana 46 nafar fuqarodan jami 196 ming 650 AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgani aniqlangan.
Shuningdek, Samarqand, Andijon, Sirdaryo va Navoiy viloyatlarida ham Koreyaga ishchi yoki sport vizasi rasmiylashtirib berish, shuningdek, ishga joylashtirishni va’da qilgan bir qator shaxslar fuqarolardan pul olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan mazkur holatlar yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Toshkent viloyatining Zangiota tumanida o‘tkazilgan tezkor tadbir davomida 10 kilogrammdan ortiq kumushni noqonuniy sotishga uringan shaxs qo‘lga olindi. Tadbir chog‘ida milliardlab so‘mlik qimmatbaho metalllar ham aniqlandi.
Foto: Davlat xavfsizlik xizmati
Davlat xavfsizlik xizmati, Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti hamda Bojxona organlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda qimmatbaho metalllarning noqonuniy muomalaga kiritilishiga chek qo‘yildi.
Ma’lum bo‘lishicha, Toshkent shahrida yashovchi 1992 yilda tug‘ilgan shaxs 13 dona quyma bo‘laklardan iborat bo‘lgan, jami 10 kilogramm 35 gramm kumushni maxsus xaridorga 20,8 ming AQSh dollariga sotayotgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Mutaxassislar xulosasiga ko‘ra, mazkur kumushning umumiy qiymati 235 million 229 ming so‘mni tashkil etadi.
Tergovga qadar tekshiruvlar davomida gumonlanuvchi zargarlik buyumlari ishlab chiqarish bilan shug‘ullanuvchi mas’uliyati cheklangan jamiyat xodimi ekani aniqlangan. Shuningdek, ushbu korxonada oltin va kumush mahsulotlariga qayta ishlov berilgani, biroq affinaj faoliyati bilan shug‘ullanish uchun tegishli ruxsatnomaga ega emasligi ma’lum bo‘lgan.
Tezkor tadbir davomida mazkur manzildan umumiy qiymati 3 milliard 483 million so‘mlik 58 kilogramm kumush hamda 2,2 kilogramm oltin borligi aniqlangan.
Hozirda mazkur holat yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
O‘zbekistonning bir nechta hududlarida yashovchi 8 nafar fuqaro Suriyadagi terroristik tashkilot faoliyatini moliyalashtirgani uchun sud tomonidan turli muddatlarga ozodlikdan mahrum qilish va ozodlikni cheklash jazolariga hukm qilindi.
Davlat xavfsizlik xizmati organlari tomonidan Ichki ishlar idoralari bilan hamkorlikda o‘tkazilgan tezkor tadbir natijasida terrorizmni moliyalashtirish bilan shug‘ullangan bir guruh shaxslar faoliyatiga chek qo‘yildi.
Aniqlanishicha, Toshkent shahri, Samarqand, Buxoro, Andijon va Farg‘ona viloyatlarida yashovchi, 1987–1998 yillarda tug‘ilgan 8 nafar fuqaro Suriyadagi «G‘uroba katibasi» terroristik tashkiloti bilan bog‘liq bo‘lgan Qirg‘iziston fuqarosi Abdulmuhsin Usmonovning g‘oyaviy-psixologik ta’siriga tushib, unga tegishli hisob raqamlariga pul o‘tkazib kelgan.
Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, «Saad Muxtor» taxallusi bilan tanilgan mazkur shaxs «Telegram» messenjeri orqali Falastinda jabr ko‘rgan musulmonlarga yordam berish bahonasida xayriya mablag‘lari yig‘gan. Biroq to‘plangan mablag‘lar aslida Suriyadagi terrorchi guruhlar ehtiyojlari uchun sarflangan.
Sud hukmiga muvofiq, qonunbuzarlarning yetti nafari 3 yildan 8 yilgacha bo‘lgan muddatlarga ozodlikdan mahrum qilindi. Yana bir nafar shaxsga esa 4 yil 4 oy muddatga ozodlikni cheklash jazosi tayinlandi.
Eslatib o‘tamiz, Jinoyat kodeksining 155-3-moddasiga ko‘ra, terrorizmni moliyalashtirish jinoyati uchun 15 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi belgilangan.
Davlat xavfsizlik xizmati fuqarolarni ijtimoiy tarmoqlarda tarqatilayotgan shubhali xayriya chaqiriqlariga ishonmaslikka chaqirib, mablag‘ o‘tkazishdan oldin ularning haqiqiy maqsadi va qonuniyligini tekshirish zarurligini ta’kidladi.
Buxoro shahrida singlisining shaxsiy hayotiga oid ma’lumotlardan g‘arazli maqsadda foydalangan ayolning jinoiy harakatlariga chek qo‘yildi. Bu haqda «Xabar.uz»ga viloyat IIB axborot xizmati rahbari ma’lum qildi.
Ta’kidlanishicha, 2007-yilda tug‘ilgan fuqaro J.N. singlisi R.N. va uning tanishi D.D. o‘rtasidagi ishqiy munosabatlardan xabar topgan. Biroq, u bu holatni sir saqlash yoki muammoni tinch yo‘l bilan hal etish o‘rniga, vaziyatdan moddiy manfaat ko‘rishni maqsad qilgan.
Gumonlanuvchi ayol yigitni unga tegishli rasm va videolarni uning oila a’zolariga ko‘rsatish, ijtimoiy tarmoqlarda tarqatish hamda huquq-tartibot idoralariga murojaat qilib, uni javobgarlikka tortish bilan qo‘rqitgan. Shu tariqa u jabrlanuvchidan 2000 AQSh dollari talab qilgan.
Buxoro shahrida Ichki ishlar boshqarmasi, Tezkor qidiruv xizmati hamda boshqa mas’ul idoralar hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbir davomida gumonlanuvchi J.N. talab qilingan pul mablag‘ini D.D.dan olayotgan vaqtda ashyoviy dalillar bilan qo‘lga olingan.
Tergov jarayonida u qilmishidan pushaymon ekanini bildirib: «Oilaviy sirdan foydalanib, pul ishlashga uringanim katta xato bo‘ldi. Bir lahzalik manfaat, deb o‘z kelajagimni xavf ostiga qo‘ydim. Qilgan ishimdan qattiq afsusdaman»,— degan.
Ayni vaqtda mazkur holat yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 165-moddasi, 1-qismi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, dastlabki tergov harakatlari olib borilmoqda. Ushbu moddaga muvofiq, aybdor shaxs 3 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash yoki 3 yildan 5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi bilan jazolanishi mumkin.
Jamiyat
«Soliq» ilovasidagi keshbek mablag‘larini daraxt ekishga yo‘naltirish imkoniyati paydo bo‘ldi
O‘zbekistonliklar «Soliq» ilovasida yig‘ilgan keshbek mablag‘larini ixtiyoriy ravishda daraxt va ko‘chatlar ekishga yo‘naltirishi mumkin. Ilovaning «Bank kartalari» bo‘limiga «Daraxt va ko‘chatlar ekish jamg‘armasi» xizmati qo‘shildi.
Foto: Sun’iy intellekt yaratgan surat
«Soliq» mobil ilovasi foydalanuvchilari xaridlar va xizmatlar uchun to‘plangan keshbek mablag‘larini ixtiyoriy ravishda daraxt va ko‘chatlar ekishga yo‘naltirishi mumkin bo‘ldi. Bu haqda Soliq qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, mazkur imkoniyat prezidentning 2025 yil 18 noyabrdagi qarori asosida Soliq qo‘mitasi va Ekologiya qo‘mitasi hamkorligida joriy etilgan.
Yangi xizmat iyun oyidan boshlab «Soliq» mobil ilovasining yangilangan versiyasida ishga tushirildi. Foydalanuvchilar keshbek mablag‘larini ilovaning «Bank kartalari» bo‘limida joylashgan «Daraxt va ko‘chatlar ekish jamg‘armasi» xizmati orqali o‘tkazishi mumkin.
Mablag‘larni o‘tkazish ixtiyoriy.
Kredit reytinglarining yaxshilanishi O‘zbekistonga nima beradi?
Koreyaga yuborish va’dasi bilan pul yig‘gan shaxslar qo‘lga olindi
O‘zbekiston BMT bilan fuqarolik yo‘qligi va boshpana huquqlari bo‘yicha institutsional hamkorlikni mustahkamlaydi
-
Iqtisodiyot5 days agoTBC Bank Group’ga OLX Uzbekistan’ni sotib olishga ruxsat berildi
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyeva mintaqaviy yashil tashabbuslarni ilgari surish maqsadida BMT va GEF rahbarlari bilan uchrashmoqda
-
Jamiyat4 days agoToshkentda avtobus orqaga yurayotgan payti piyodani bosib ketdi
-
Siyosat5 days ago
Shavkat Mirziyoyev Gonkong rahbarini qabul qildi
-
Jamiyat4 days agoQo‘g‘irchoq teatri san’ati an’analarini asrab qolish alohida ahamiyatga ega – Saida Mirziyoyeva
-
Jamiyat4 days agoToshkentda uyni ikki marta sotgan aka-ukaga jinoyat ishi qo‘zg‘atildi
-
Iqtisodiyot5 days agoAESda ishlab chiqarilgan 1 kWh elektr narxi 1000 so‘mdan past bo‘ladi
-
Jamiyat5 days agoNavoiyda alimentdan qarzdor ota tandir ichidan topildi