Siyosat
zamonaviy hamkorlik va ochiq iqtisodiyot yo‘lidagi tarixiy bitim
Bryusselda imzolangan “Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi” bitim O‘zbekiston xalqining ochiq dunyo, barqaror rivojlanish va farovon kelajak sari intilishining yana bir yaqqol ifodasi bo‘ldi.
Iqtisodiy nuqtai nazardan qaraganda, Yevropa Ittifoqi – dunyodagi yirik iqtisodiy hududlardan biri bo‘lib, ayni vaqtda, uning yalpi ichki mahsuloti taxminan 19 trln AQSh dollarini tashkil etmoqda. Ittifoq aholisi 450 mln kishidan ortiq bo‘lib, bu dunyodagi yirik iste’mol bozorlaridan biri hisoblanadi. YeI tashqi savdoda global eksportning taxminan 17 % va global importning taxminan 15 % hudud hissasiga to‘g‘ri keladi.
Ushbu raqamlarning o‘zi ham mazkur tarixiy kelishuvning muhimligi, O‘zbekiston – YeI munosabatlarida yangi tarixiy davr boshlanayotganidan dalolatdir. Bu quyidagi omillar bilan uzviy bog‘liq:
Birinchidan, bozor imkoniyatlari yanada kengayadi, ya’ni mahalliy mahsulotlarimiz “made in Uzbekistan” brendi ostida YeIning 27 ta davlati bozorlariga kirishga yo‘l ochadi. Bu esa milliy ishlab chiqaruvchilarimiz uchun eksport hajmini oshirish, yangi iste’molchilar bilan ishlash va Yevropa standartlariga moslashish imkoniyatini yaratadi.
Ikkinchidan, bojxona jarayonlari soddalashadi, texnik to‘siqlar kamayadi. Tadbirkorlar uchun tovarlarni bojxonadan o‘tkazish tartibi yengillashadi, ortiqcha hujjatlar va rasmiyatchilik kamayadi. Bu tashqi savdoda vaqt va xarajatni tejash, savdo aylanmasini tezlashtirishga yordam beradi. Bitim bilan texnik reglamentlar, sertifikatlash va mahsulot standartlarini muvofiqlashtirish ham ko‘zda tutilgan. Natijada, O‘zbekiston mahsulotlari Yevropa talablari bilan moslashgan holda erkinroq savdoga chiqadi.
Uchinchidan, investitsiya muhiti liberallashtiriladi, viza jarayonlari soddalashtiriladi. Bitim Yevropa investorlariga O‘zbekistonda huquqiy kafolatlar va barqaror sharoit yaratadi. Bu yangi zavodlar, texnoparklar va ish o‘rinlarining tashkil etilishiga, pirovardida milliy iqtisodiyotning modernizatsiyasiga xizmat qiladi. Tadbirkorlar va mutaxassislar uchun Yevropaga borish jarayoni soddalashadi. Bu tomonlar o‘rtasida inson kapitali almashinuvini kuchaytiradi va madaniy-gumanitar hamkorlikni rivojlantiradi.
To‘rtinchidan, fan-ta’lim, ilmiy, raqamli va innovatsion sohalarda hamkorlik kuchayadi. Jumladan, O‘zbekiston talabalari uchun Yevropaning nufuzli universitetlarida o‘qish, stajirovka o‘tash va qo‘shma ilmiy loyihalarda qatnashish imkoniyatlari ortadi. Bu ta’lim sifati va ilmiy salohiyatning oshishiga xizmat qiladi.
Sun’iy intellekt, startaplar, raqamli xavfsizlik va texnologik innovatsiyalar sohasida qo‘shma dasturlar amalga oshiriladi. Bu yoshlar va IT-mutaxassislar uchun yangi imkoniyatlar, grantlar va hamkorlik loyihalariga yo‘l ochadi.
Bundan tashqari, tashqi siyosat va xavfsizlik, ekologiya, axborot xavfsizligi, inson huquqlarini himoya qilish va boshqa qator muhim yo‘nalishlar ham bitimning asosini tashkil etadi.
Bundan ko‘rinadiki, ushbu bitim faqat tashqi siyosiy yoki iqtisodiy hujjat emas, balki mamlakat taraqqiyotining yangi bosqichiga o‘tish yo‘lidagi mustahkam huquqiy poydevordir. Bu orqali O‘zbekiston xalqaro iqtisodiy munosabatlarni chuqurlashtirib, jahon bozorida o‘z o‘rnini mustahkamlaydi. Shu bilan birga, Yevropa standartlariga mos ish yuritish orqali milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligi oshadi.
Mazkur kelishuvning ahamiyati haqida xalqaro ekspertlar, bitim Prezident Shavkat Mirziyoyev boshchiligidagi Yangi O‘zbekiston uchun katta siyosiy va iqtisodiy yutuq ekani, mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzini oshirishga, tashqi siyosatda ishonchli va barqaror sherik sifatida tan olinishiga xizmat qilishi, buni o‘zbek diplomatiyasining so‘nggi yillardagi eng muhim natijalaridan biri sifatida e’tirof etishmoqda.
Xususan, Anadolu agentligi (Anadolu Agency) YeI rahbarlarining O‘zbekistonni mintaqaviy va strategik hamkor sifatida, bitim ahamiyatini alohida e’tirof etishganiga e’tibor qaratgan. Nashrga ko‘ra, Yevrokomissiya rahbari Ursula fon der Lyayen bitimni imzolash marosimida: “O‘zbekiston Yevropa uchun tanlangan hamkor. Biz bir-birimizga tayanishimiz mumkin. Hozirgi global davrda bu har qachongidan ham muhimroq” deb bitimni qiymatiga yuqori baho bergan.
Yevropa kengashi raisi Antonio Koshta esa bitimni ikki tomonlama munosabatlarda “asosiy bosqich” ekani, ushbu kelishuv ikki tomonning o‘zaro ishonchini mustahkamlashi va kelajakdagi ishonchli sheriklik uchun zamin yaratishini ta’kidlagan.
YeI tashqi siyosat bo‘yicha vakili Kaja Kallas bitimni imzolash “sharaf” deya e’tirof etgan holda, uni YeI va O‘zbekiston munosabatlarida “yangi bobning boshlanishi” deb ta’riflagan.
Ta’kidlanganidek, mazkur bitim nafaqat O‘zbekiston balki Yevropa Ittifoqi uchun ham strategik ahamiyatga ega bo‘lib, YeIning Markaziy Osiyodagi savdo va investitsiya aloqalarini kengaytirish hamda mintaqaviy barqarorlik va xavfsizlikni ta’minlash imkonini beradi. Bitim YeIning global diplomatik obro‘sini oshirish va Markaziy Osiyoda strategik sherikliklar orqali iqtisodiy va siyosiy manfaatlarini mustahkamlashga ham xizmat qiladi.
Darhaqiqat, bugungi globallashuv va raqobat davrida bu kabi kelishuv va imkoniyatlar har bir tomon uchun juda muhim strategik ustunlik hisoblanadi.
Muxtasar aytganda, bu bitim nafaqat siyosiy kelishuv, balki har bir o‘zbekistonlik uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochadigan, O‘zbekistonni global taraqqiyot yo‘liga dadil olib kiradigan tarixiy voqeadir.
Sherali Mamadetsoyev,
Demokratik jarayonlarni tahlil qilish markazi
Sirdaryo viloyati hududiy bo‘linmasi rahbari
O‘zbekiston va AQSh o‘zaro savdo va investitsiyalar to‘g‘risidagi bitimni tuzish bo‘yicha muzokaralarni jadallashtirishga kelishib oldi. Bu haqda Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva AQSh savdo vakili, elchi Jeymison Grir bilan Toshkentda bo‘lib o‘tgan uchrashuv yakunlari bo‘yicha ma’lum qildi.
Uning ta’kidlashicha, tomonlar so‘nggi bir yilda ikki tomonlama munosabatlarda salmoqli natijalarga erishgan va kelishuv yaqin vaqt ichida imzolanishi kutilmoqda. Saida Mirziyoyeva bu jarayon ikki davlat o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishini qayd etdi.
AQSh Savdo vakili idorasi ma’lumotiga ko‘ra, uchrashuvda iqtisodiy va investitsiyaviy aloqalarni mustahkamlash, savdoda o‘zaro manfaatdorlik, muvozanat va barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan savdo majburiyatlarining dastlabki to‘plami bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Kelishuvga muvofiq, O‘zbekiston AQShning sanoat mahsulotlari va qishloq xo‘jaligi tovarlarining keng ro‘yxati uchun bojxona tariflarini bekor qilish yoki pasaytirish majburiyatini oldi.
AQSh esa o‘z navbatida, Amerika qonunchiligi doirasida va bu o‘rinli deb topilgan hollarda O‘zbekistondan import qilinadigan sanoat hamda qishloq xo‘jaligi mahsulotlariga nisbatan tarif choralarini ijobiy ko‘rib chiqish niyatini bildirdi.
Shuningdek, tomonlar sarmoyaviy hamkorlikni yanada rivojlantirish, ikki tomonlama investitsiyalarni rag‘batlantirish mexanizmlarini ishlab chiqish hamda o‘zaro savdo va investitsiyalar to‘g‘risidagi bitim bo‘yicha muzokaralarni tezlashtirishga kelishib oldi.
AQSh Savdo vakili idorasiga ko‘ra, ushbu kelishuvlar prezidentlar Donald Tramp va Shavkat Mirziyoyevning 2025-yildagi uchrashuvlari davomida erishilgan kelishuvlarning mantiqiy davomi hisoblanadi.
Idoraning eslatishicha, ikki davlat avvalroq umumiy qiymati 32 milliard dollarlik tijorat bitimlari, jumladan, «Boeing» bilan 8,5 milliard dollarlik shartnoma, shuningdek, muhim minerallar, tog‘-kon sanoati, energetika, moliya va axborot texnologiyalari sohalarida investitsiyalar bo‘yicha kelishuvlarni e’lon qilgan.
AQSh, shuningdek, O‘zbekistonning Jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘lish jarayonini qo‘llab-quvvatlashini yana bir bor tasdiqlab, dastlabki kelishuvlar yaqin haftalarda rasman qayd etilishini ma’lum qildi.
TIV rahbari Baxtiyor Saidov Eron Islom Respublikasi tashqi ishlar vaziri Sayyid Abbos Aroqchi bilan telefon orqali muloqot o‘tkazdi.
Suhbat davomida Yaqin Sharqdagi ziddiyatni yakunlashga qaratilgan kelishuvlarni amalga oshirish jarayonining so‘nggi bosqichlari yuzasidan ma’lumot olingan hamda mintaqadagi mavjud vaziyat yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekistonning mintaqadagi keskinlikni yumshatishga qaratilgan diplomatik sa’y-harakatlarni izchil qo‘llab-quvvatlashini yana bir bor ta’kidlab, muloqotni davom ettirish va erishilgan kelishuvlarni izchil amalga oshirish muhimligini qayd etildi.
«Shuningdek, O‘zbekiston–Eron munosabatlarini yanada mustahkamlash masalalarini muhokama qilib, o‘zaro manfaatli yo‘nalishlar bo‘yicha yaqin muloqotni davom ettirishga kelishib oldik», deya ta’kidlaydi Saidov.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 25-iyun kuni AQSh Savdo vakili Jeymison Greerni qabul qildi va ikki mamlakat o‘rtasidagi strategik sheriklikni chuqurlashtirish, iqtisodiy va savdo aloqalarini kengaytirishga alohida e’tibor qaratdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Uchrashuv avvalida AQSH delegatsiyasi rahbari Shavkat Mirziyoyevga AQSh Prezidenti Donald Trampning samimiy salomi va tabriklarini yetkazdi.
Muhokamalarda asosiy e’tibor o‘zaro savdo va sarmoyalarning barqaror o‘sishiga qaratildi, har ikki tomon ham ishbilarmonlar o‘rtasidagi qoniqarli aloqalar ko‘payib borayotganini ta’kidladilar. Davlat rahbarlari Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida yaqinda AQSH ishbilarmonlari bilan oʻtkazilgan davra suhbatlarining amaliy natijalarini koʻrib chiqdilar.
Muzokaralarda asosiy e’tibor O‘zbekistonning Jahon savdo tashkilotiga (JST) a’zo bo‘lish jarayoniga qaratildi. Prezident Mirziyoyev va Amerika Qoʻshma Shtatlari Savdo vakili idorasi mamlakatning Jahon savdo tashkilotiga aʼzo boʻlishini ragʻbatlantirishda Qoʻshma Shtatlarning doimiy qoʻllab-quvvatlashi va hamkorligini muhokama qildi.
Shuningdek, tomonlar Amerika-O‘zbekiston biznes va sarmoyaviy kengash imkoniyatlaridan to‘liq foydalanish muhimligini ta’kidladilar. Bu mexanizm endilikda Amerika kompaniyalari va Oʻzbekiston hamkorlari oʻrtasida yangi loyiha tashabbuslarini aniqlash, ishlab chiqish va ilgari surish uchun asosiy platforma boʻlib xizmat qiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 25-iyun kuni Buyuk Britaniyaning sobiq Bosh vaziri, Global o‘zgarishlar instituti raisi Toni Blerni qabul qildi.
Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarni ekspertlik jihatidan qo‘llab-quvvatlash maqsadida Global o‘zgarishlar instituti bilan amaliy hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari ko‘rib chiqildi.
Toni Bler Yangi O‘zbekistondagi izchil va keng ko‘lamli transformatsiya jarayonlariga yuksak baho berdi. Yaqinda bo‘lib o‘tgan Toshkent xalqaro investitsiya forumi yurtimiz investitsiyaviy jozibadorligini mustahkamlash, ishbilarmonlik aloqalarini rivojlantirish va istiqbolli tashabbuslarni ilgari surish uchun samarali xalqaro maydon bo‘lgani e’tirof etildi.
Iqtisodiyotning muhim tarmoqlarida qo‘shma loyihalarni amalga oshirish, yetakchi xalqaro texnologik kompaniyalar va yirik strategik investorlarni jalb etish hamda raqamli transformatsiya jarayonlarini jadallashtirish, jumladan, ilg‘or innovatsion yechimlarni joriy qilish kelgusidagi hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari sifatida belgilandi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti Qosim-Jo‘mart To‘qayev 24-iyun kuni bo‘lib o‘tgan telefon orqali muloqotda O‘zbekiston – Qozog‘iston strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlarini yanada mustahkamlash muhim ekanini ta’kidladilar.
Amaliy hamkorlik, eng avvalo, savdo, sanoat kooperatsiyasi, energetika, transport, ekologiya, qishloq va suv xo‘jaligi sohalarida yuqori sur’at bilan rivojlanayotgani mamnuniyat bilan qayd etildi.
Barcha darajadagi faol almashinuvlar alohida e’tirof qilindi. Yetakchilar ikki mamlakat Prezidentlari Administratsiyalari o‘rtasida erishilgan kelishuvlarni o‘z vaqtida amalga oshirish hamda sheriklik kun tartibini yangi loyiha va tashabbuslar bilan boyitishga xizmat qilayotgan yaqin hamkorlik yo‘lga qo‘yilganini olqishladilar.
O‘zbekiston va Qozog‘iston yetakchilari mintaqaviy siyosatning dolzarb masalalari yuzasidan ham fikr almashib, bo‘lajak ikki va ko‘p tomonlama tadbirlar rejasini ko‘rib chiqdilar.
Tadbirkorlarni tekshirishning yangi tartibi belgilandi
Endi kino sohasidagi tadbirkorlar xavf darajasi bo‘yicha baholanadi
JCh kundaligi. 1/8 finalning ilk ishtirokchisi ma’lum, Koreya lagerida mojaro, Kabo-Verde sardorida muammo
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat5 days agoAshraf Xo‘jayev O‘zbekistonning Efiopiyadagi birinchi elchisi etib tayinlandi.
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman