Siyosat
Xitoy qanday qilib dunyoning ikkinchi iqtisodiga aylandi? Davra suhbatidan xulosalar
Toshkentda Xitoyning O‘zbekistondagi elchixonasi tashabbusi bilan “Xitoy mening nigohimda” mavusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Tadbir avvalida XXRning O‘zbekistondagi Muvaqqat ishlar vakili Van Sziveya ikki mamlakat o‘rtasidagi hamkorlik aloqalariga yuksak baho berdi.
Xitoyda bo‘lib qaytgan o‘zbekistonlik olim va jurnalistlar “Xitoyning iqtisodiy taraqqiyoti va ochiqlik siyosati”, “Xitoyda qashshoqlikka qarshi kurash”, “Xitoyda innovatsiya va yuqori texnologiyalar”, “Xitoyda “yashil” boshqaruv va ekologik sivilizatsiya” mavzularida o‘z fikr-mulohazalarini bildirishdi. So‘zga chiquvchilar, o‘z safarlaridan chiqargan xulosalari sifatida, Xitoy 1978 yilda Den Syaopin boshlagan ochiqlik va islohotlar siyosatini amaldagi Xitoy rahbari Si Szinpin sobitqadamlik bilan olib borayotgani tufayli shu darajaga yetganligini ta’kidlab o‘tishdi. Islohotlar tufayli Xitoy:
– Bozor iqtisodiyotiga o‘tdi;
– Xorijiy investitsiyalarni jalb qila oldi;
– Xususiy sektor rivojlandi;
– Yangi iqtisodiy zonalar tashkil etildi.
Ko‘rilgan mana shu choralar iqtisodiyotning tez rivojlanishiga sabab bo‘ldi. Xitoy jahonga ochildi, savdo-sotiq rivojlandi, yangi texnologiyalar joriy qilindi. Ishlab chiqarish va eksport o‘sdi.
Xitoydagi ochiqlik va islohotlar siyosatini bosqichlarga bo‘lsak, birinchi bosqich 1978-1992-yillarni qamrab olib, unda asosiy e’tibor qishloq xo‘jaligini isloh qilishga qaratildi. Jamoa xo‘jaliklari o‘rniga mustaqil boshqaruv yo‘lga qo‘yildi. Agrar islohotlar tufayli qishloq xo‘jaligida ishlab chiqarish ortdi. Qishloq aholisi ta’lim, tibbiyot va boshqa imkoniyatlardan foydalanish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Qishloqdagi islohot samara bergach, tajriba shaharlarga ko‘chirildi. Dunyoga ochilish tufayli Maxsus erkin iqtisodiy zonalar tashkil etildi.
Ikkinchi bosqich 1992-2013-yillarni qamrab olib, islohotlar chuqurlashtirildi. Bu davrda sotsialistik bozor iqtisodiy tizimi barpo etildi. Shanxay va Shenchjen fond birjalari tashkil etildi, Xitoyning materik qismida kapital bozori paydo bo‘ldi. Ichki va tashqi investitsiya birdan oshdi va Xitoyda import va eksport ko‘paib bordi. 2001 yilda Xitoy Jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘ldi. 2010-yilda Xitoy iqtisod bo‘yicha Yaponiyani quvib o‘tdi va jahon iqtisodida ikkinchi davlatga aylandi.
Uchinchi bosqich xokimiyatga Si Szinpin kelishi bilan 2013-yilda boshlandi. O‘sha yili Shanxay erkin savdo zonasi tashkil etildi, «Bir yo‘l,bir belbog‘» tashabbusi ilgari surildi. 2018-yilda Xaynan erkin savdo porti qurila boshlandi. Bu davrga kelib Xitoyning jahon savdosidagi hissasi 30 foizga yetdi va dunyoda birinchi o‘ringa chiqdi. Kambag‘allar soni 740 million kishiga qisqardi. Bolalarning 95 foizi maktabga bordi. Bir milliarddan ortiq kishi bazoviy pensiya sug‘urtasiga ega bo‘ldi. 130 milliondan ortiq kishi tibbiyot sug‘urtasiga ega bo‘ldi.
Yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev jahondagi geosiyosiy vaziyat tobora keskinlashayotganini ta’kidlab, rahbarlarni hushyorlikka chaqirdi.
Davlat rahbariga ko‘ra, «Birinchi chorak ko‘rsatkichi yaxshi bo‘ldi, yil oxirigacha ham shunday davom etadi», degan qarash xato bo‘ladi. U global ziddiyatlar va yetakchilik uchun kurash kuchayib borayotganini qayd etdi.
«Takror aytyapman: global ziddiyatlar, qarama-qarshiliklar, yetakchilik uchun kurash avj olayotgan hozirgi sharoitda dunyo oldingidek ’sokin’ bo‘lmaydi», – dedi Prezident.
Yig‘ilishda iqtisodiy faollik va bandlik masalalari ham tahlil qilindi. Jumladan, 2026 yilda banklar orqali kichik va o‘rta biznesni rivojlantirish uchun 140 trillion so‘m ajratilayotgani ma’lum qilindi.
Ayrim hududlarda bu mablag‘lar samarali ishlayotgani qayd etildi. Masalan, Shirin shahrida har 1 milliard so‘m kredit hisobiga 20 ta ish o‘rni yaratilgan bo‘lsa, Uchquduqda 17 ta, Xonobod va So‘xda 14 tadan ish o‘rni tashkil etilgan.
Biroq Uchko‘prik, Piskent, Bo‘stonliq, Karmana va Qo‘rg‘ontepa tumanlarida bu ko‘rsatkich atigi 3 ta ish o‘rnini tashkil etmoqda.
Prezident samaradorlikdagi farqlarni tanqid qilib, resurslar to‘g‘ri yo‘naltirilmayotganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, agar barcha hududlarda kreditlar samarali loyihalarga yo‘naltirilganida, qo‘shimcha 36 ming ish o‘rni yaratish mumkin edi.
Shuningdek, 60 mingga yaqin norasmiy ishlayotgan aholini rasmiy sektorga chiqarish imkoniyati borligi qayd etildi.
Shu munosabat bilan bank tizimida sun’iy intellektdan faol foydalanish vazifasi qo‘yildi. Hududiy bank xodimlarini ushbu texnologiyaga o‘qitish va «Sun’iy intellekt maslahatchisi» platformasini ishga tushirish topshirildi.
Siyosat
Prezident «aravasini torta olmayotgan» hokimlar bugunning o‘zida lavozimiga loyiqligi ko‘rib chiqilishini aytdi
Shavkat Mirziyoyev yig‘ilishda ayrim rahbarlar tadbirkorning masalasini hal qilishi o‘rniga o‘zini chetga olayotgani, muammo respublika darajasiga chiqsa, aybini berkitish uchun o‘zini oqlab yurgani tanqid qilindi.
Davlat rahbari Nurafshon shahar hokimi byurokratiya sababli ikki yildan beri qurilishni boshlay olmagan tadbirkorga yordam berish o‘rniga qayerdan bu ma’lumot Prezident darajasigacha yetib borganini qidirish bilan ovora ekanligini ta’kidladi.
Qayd etilishicha, G‘uzor, Narpay, Urganch, Yangiyo‘l, Chinoz (Salixov) tumanlari hokimlari tadbirkorlik infratuzilmasi uchun berilgan tayyor pulga haligacha loyiha boshlamagani ko‘rsatib o‘tildi. Vaholanki, biznes infratuzilmasini yaxshilash uchun ushbu tumanlarga bu yil respublikadan qo‘shimcha 262 milliard so‘m berilgan.
Yig‘ilishda tegishli viloyatlar hokimlariga nomi aytilgan tuman hokimlari «aravasini torta olmayotgan bo‘lsa», bugunning o‘zida lavozimiga loyiqligini ko‘rib chiqish topshirildi.
Siyosat
Prezident bu yil 5 mlrd kilovatt elektr va 3,5 mlrd metr kub gaz tejalishi shartligini ta’kidladi
Videoselektor yig‘ilishida Shavkat Mirziyoyev energiya samaradorlik masalalariga alohida to‘xtaldi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, elektr yo‘qotishi 20 foizdan ko‘p bo‘lgan 44 ta tuman elektr tarmoqlari korxonalaridagi ahvol tanqid qilindi. Ularning xulosa qilmagan rahbarlarini bugunoq ishdan olish, o‘rniga yosh kadrlarni qo‘yib, yo‘qotishlarni 2 karra kamaytirish bo‘yicha KPI belgilab berish zarurligi aytib o‘tildi.
Bugungi kunda texnika oliygohlarida energetika yo‘nalishida 10 mingdan ziyod 3- va 4-kurs talabalari ta’lim olmoqda. Ularni texnika xavfsizligiga o‘qitib, dual ta’lim asosida tumanga tushirish muhim ekani ko‘rsatib o‘tildi.
«Marhamat, ustozlari shogirdini tumanga olib borsin, ishni o‘rgatsin, yo‘qotishni kamaytirish bo‘yicha yaxshi yechimlar taklif qilsa, tejalgan mablag‘ni ustoz va talabaga bonus qilib beraylik», – dedi Prezident.
Mazkur yig‘ilishda tarmoq rahbarlari va hokimlar bu yil 5 milliard kilovatt elektr va 3,5 milliard kub metr gazni tejashi shartligi qayd etildi.
Prezident 13 ta tuman hokimiga intizomiy jazo chora ko‘rishni topshirdi
Source link
Yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev eksport ko‘rsatkichlari pasaygan hududlar faoliyatini keskin tanqid qildi.
Qayd etilishicha, so‘nggi olti oyda 908 ta tadbirkor 3 milliard 600 million dollarlik shartnomalar tuzgan. Biroq hamkor davlatlardagi vaziyat o‘zgargani sababli ular hali eksportni boshlay olmagan.
Shu bilan birga, ayrim hokimlar tadbirkorlarga amaliy yordam ko‘rsatish o‘rniga vaziyatni o‘z holicha qoldirgani ta’kidlandi. Bu esa eksport ko‘rsatkichlariga salbiy ta’sir ko‘rsatgan.
Birinchi chorak yakunlari bo‘yicha bir qator hududlarda eksport keskin kamaygan. Xususan, Norin, Kasbi, Sherobod, Yozyovon va Denov tumanlarida eksport hajmi ikki barobardan ziyodga qisqargan.
Shuningdek, Shahrisabz, Uchquduq, Parkent, Toshkent tumani, Jizzax, Navoiy, Namangan, Angren, Bekobod va Nurafshon shaharlarida eksport rejalari 70 foizga ham yetmagan.
Prezident mazkur hududlar rahbarlarini ogohlantirib, birinchi yarim yillikda o‘sish ta’minlanmasa, qat’iy xulosa qilinishi bildirildi.
Davlat rahbari hozirgi sharoitda eksportchilarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash muhimligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, tadbirkorlar yangi bozor topish, aylanma mablag‘, sertifikatlash va logistika kabi muammolarni mustaqil hal qila olmayapti.
Shu bois, ushbu yo‘nalishda yagona va samarali tizim yaratish zarurligi qayd etildi. Mas’ullarga eksportni rivojlantirish bo‘yicha natijaga yo‘naltirilgan kompleks yondashuv ishlab chiqish va tegishli takliflar kiritish topshirildi.
Olimlarning doimiy g’oyib bo’lishi ortida nima bor?
Toshkentda elektr korxonasi muhandislari 8 ming dollar bilan ushlandi
Bashar al-Assadning eng shafqatsiz jallodlaridan biri qo‘lga olindi
-
Siyosat3 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Dunyodan5 days agoEron Hurmuz boʻgʻozini bloklagani sababli muzokaralarni rad etmoqda
-
Siyosat5 days ago“Oʻzbekneftgaz” va Xitoyning CNPC hamkori uglevodorodlarning oʻta chuqur zahiralarini oʻrganish boʻyicha
-
Siyosat5 days agoSamarqandda narkotiklarning transmilliy tahdidlariga qarshi kurash bo‘yicha xalqaro forum bo‘lib o‘tmoqda
-
Siyosat4 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat3 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Siyosat5 days agoGiyohvand moddalar savdosini moliyaviy tomirlarni kesish orqali to’xtatish mumkin.
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi