Sport
Mundial qur’asi. O‘zbekiston qanday guruhdan o‘rin olishi mumkin va guruhdan chiqish imkoniyati qanday bo‘ladi?
Dekabr oyida 2026 yilgi jahon chempionati uchun qur’a tashlanadi va O‘zbekiston vakillari ham tarixda ilk bor ushbu marosimda bevosita ishtirok etadi. Tabiiyki, tarixiy turnirga bo‘lgan munosabat nuqtayi nazaridan guruhda kimlar raqib bo‘lishi mumkinligini bilish, shunga qarab vazifalarni belgilash biz uchun muhim. E’tiborli tarafi, O‘zbekiston qur’ada ko‘pchilik kutganidek so‘nggi savatchada emas, balki 3-savatchada joylashishidir. Bu bizga nima beradi? Rostan ham qaysi savatda joylashish muhimmi? Quyida ushbu qur’a haqida.
Mundial formati
Bu safar mundialda tarixda ilk bor 48 milliy jamoa ishtirok etadi. Jamoalar 4 ta jamoadan iborat 12 guruhga ajratiladi. Har bir guruhda birinchi va ikkinchi o‘rinni egallagan jamoalar (jami 24 jamoa), shuningdek, uchinchi o‘rin egalaridan nisbatan eng yaxshi ko‘rsatkichga ega bo‘lgan 8 jamoa 1/16 final bosqichiga chiqadi. Ya’ni O‘zbekiston vakillarida ham guruhdan chiqish va 32 talikka kirish uchun yaxshi imkoniyat bo‘ladi. Avvalgi muvaffaqiyatsiz saralashlarda O‘zbekiston amalda shunday 32 talikka kira olmay, mundial ostonasida qolib ketgandi.
3-o‘rin vakillariga ham imkoniyat qoldiradigan formatdagi turnirlar oldin ham bo‘lgan, uch o‘yindagi 4 ochko amalda guruhdan chiqish uchun yetarli bo‘lib keladi. Hatto ayrim holatlarda 3 ochko bilan ham eng yaxshi uchinchi o‘rinlar qatorida guruhdan chiqish imkoni bo‘lgan. Masalan, Yevro-2016 g‘olibi bo‘lgan Portugaliya pley-offga uchta durang bilan chiqqandi. Ammo buning uchun ham to‘plar nisbati u qadar manfiylashib ketmasligi va boshqa guruhlarda kerakli natijalar sodir bo‘lishi talab etiladi.
Savatchalar qanday aniqlanadi?
Qur’ada 48 ishtirokchi har biri 12 ta jamoadan iborat bo‘lgan 4 savatga taqsimlanadi. Har bir guruh har bir savatdan bittadan jamoa bilan to‘ldiriladi. Savatlar FIFAning 2025 yil dekabrdagi reytingiga qarab, ya’ni jamoalar yana ikkitadan uchrashuv o‘tkazgach hosil bo‘ladigan holatga qarab aniqlanadi.
Birinchi savatdan mundial mezbonlari – AQSh, Meksika va Kanada milliy jamoalari joy olishi aniq. Qolgan 9 o‘rin esa FIFA reytingida eng yuqorida joylashgan 9 jamoaga beriladi. Reytingda yuqori o‘rindagi jamoalarning deyarli barchasi amalda mundial yo‘llanmasini hal qilgani e’tiborga olinsa, 1-savat deyarli shakllanib ulgurgan deyish mumkin. Bular mezbonlardan tashqari Ispaniya, Argentina, Fransiya, Angliya, Portugaliya, Niderlandiya, Braziliya, Belgiya va Germaniya jamoalaridir.
Aslida FIFA reytingida Italiya ham kuchli to‘qqiztalikda (Germaniya 10-o‘rinda), ammo ayni paytda italyanlar saralashdagi guruhida peshqadam Norvegiyadan ancha ortda qolib ketgan va katta ehtimol bilan o‘tish o‘yinlari orqali yo‘llanma uchun kurashadi.
Demak, yuqorida sanalgan 12 jamoadan biri O‘zbekistonning guruhdagi birinchi raqibi bo‘ladi.
Keyingi savatlar ham xuddi shunday reyting asosida shakllantiriladi.
Biz nega uchinchi savatdamiz?
O‘zbekiston FIFA reytingida 55-o‘rinda bo‘lsa-da, qanday qilib 3-savatdan, ya’ni kuchli 36 jamoa orasiga qo‘shilib qolganining sababi bor. Ma’lumki, final bosqichining 6 ishtirokchisi qur’adan keyin, 2026 yil mart oyida bo‘ladigan pley-off o‘yinlarida aniq bo‘ladi. Mana shu 6 jamoa ham reytingidan qat’i nazar 4-savatchaga joylashtiriladi.
To‘rt jamoa UYeFAdan bo‘ladi. Guruhlarda 2-o‘rinni egallagan 12 jamoa va yana Millatlar Ligasi orqali qo‘shiladigan 4, jami 16 jamoa pley-off orqali yana to‘rt ishtirokchini aniqlaydi. Yuqorida aytilganidek, Italiya kabi kuchli jamoalar ham pley-offga qolish ehtimoli yuqori va aslida Italiya reytingda 9-o‘rinda turganiga qaramasdan so‘nggi savatchadan joy oladi.
Yana ikki jamoa qit’alararo pley-off orqali aniqlanadi. Janubiy Amerika, Konkakaf, Osiyo va Afrika vakillari o‘zaro o‘yinlarda so‘nggi ikki yo‘llanma egasini aniqlaydi. Demak, 4-savatchadan o‘rin oladigan 6 jamoa shular.
Yana 6 jamoa esa tabiiyki, FIFA reytingida yo‘llanma egalari orasida nisbatan past o‘rinlarda turgan ishtirokchilar. O‘zbekiston ayni paytda reytingda jahon chempionati yo‘llanmasini qo‘lga kiritib bo‘lgan 6 jamoadan yuqorida joylashgan va noyabr oyidagi o‘yinlarda ham bu holat o‘zgarishi amalda imkonsiz masala. Bu jamoalar – Saudiya Arabistoni (58), JAR (59), Iordaniya (66), Kabo Verde (71), Gana (73) va Yangi Zelandiya (85) bo‘lib, ular qolgan ikki o‘yindagi natijalardan qat’i nazar reytingda O‘zbekistondan o‘tib keta olmaydi.
Mana shu 6 jamoa so‘nggi savatchadan joy oladimi? Yo‘q, masalan, Saudiya Arabistoni, JAR kabi jamoalarda ham 3-savatchaga ko‘tarilishi imkoni bor. Qanday qilib?
KONKAKAF mintaqasida hali saralash o‘yinlari yakunlanmadi va jamoalar yana ikkitadan o‘yinda maydonga tushadi. Ayni paytda Surinam, Yamayka, Honduras, Panama, Kosta-Rika, Kyurasao, Gvetamala, Haiti hamda Trindad va Tobago kabi jamoalar to‘g‘ridan to‘g‘ri uch yo‘llanma uchun kurash olib borishmoqda, ularning har birida yaxshi imkoniyat bor. Bu jamoalar ichida Panama (31) va Kosta-Rika (45) reytingda bizdan yuqorida joylashgan, qolganlari esa ancha pastroqda. Demak, agar hozirda guruhida peshqadam bo‘lib turgan Surinam, Yamayka va Honduras kabi jamoalar yo‘llanmani qo‘lga kiritishsa, 4-savatga tushishadi (FIFA reytingida pastda joylashgani tufayli) va Saudiya Arabistoni ham, JAR ham 3-savatga ko‘tariladi. Har qanday holatda KONKAKAFning 3 guruhidan kamida bittasida reytingda past bo‘lgan jamoa g‘olib bo‘ladi va ishonch bilan aytish mumkinki, Saudiya Arabistoni ham 3-savatchaga ko‘tarilib oladi.
O‘zbekiston kimlarga raqib bo‘lishi mumkin?
Yuqorida aytilganidek, mundialda guruhdan chiqish uchun kamida bitta g‘alabaga erishish kerak bo‘ladi. Agar omad kelib, 4-savatchadan kuchsizroq raqib tushib qolsa, hatto 2-savatdan bo‘ladigan raqib bilan o‘yinda durangga harakat qilish ham mumkin.
Demak, 1-savatdan ehtimoliy raqiblar – AQSh, Kanada, Meksika, Ispaniya, Argentina, Fransiya, Angliya, Portugaliya, Niderlandiya, Braziliya, Belgiya va Germaniya.
2-savatda FIFA reytingida 10-dan keyingi o‘rinlarda joylashgan nisbatan kuchli jamoalar bo‘ladi. Xorvatiya, Marokash, Kolumbiya, Urugvay, Shveytsariya, Senegal kabi jamoalar ushbu savatda bo‘lishi deyarli aniq. Shuningdek, Osiyodan Yaponiya va Janubiy Koreya ham ushbu savatchadan joy olishadi va O‘zbekiston bilan bir guruhga tushishmaydi.
3-savatda O‘zbekiston bor va bu savatdagi boshqa jamoalar bizga raqib bo‘lmaydi. Ayni paytda biz kabi bu savatchadan o‘rin olishi aniq bo‘lgan jamoalar – Jazoir, Paragvay, Tunis, Kot-d’Ivuar va Qatar. Mana shu jamoalar guruhda biz bilan o‘ynamasligi aniq.
Asosiy masala, 4-savatchadan bizga kimlar raqib bo‘lishi mumkinligi. Chunki aynan mana shu savatchadan chiqadigan raqiblardan ochko olish imkoniyati ko‘proq bo‘ladi. Gana, Kabo Verde, Iordaniya va Yangi Zelandiya so‘nggi savatchadan joy olishi aniq. Iordaniya qit’adosh ekani inobatga olinsa, qolgan uch jamoa biz bilan bir guruhda bo‘lishi mumkin. Shuningdek, yuqorida tilga olingan KONKAKAF vakillaridan qaysidir jamoa yoki qit’alararo pley-off g‘oliblaridan kimdir bo‘lishi ehtimoli ham bor. Va albatta, UYeFA pley-offi orqali chiqadigan 4 jamoani ham unutmaslik kerak, ya’ni Italiya, Turkiya, Daniya kabi kuchli jamoalar ham 4-savatdan bizga raqib bo‘lishi mumkin.
Ehtimollar shunchalik kengki, O‘zbekiston «o‘lim» guruhiga tushib qolishi ham, nisbatan oson guruhdan joy olishi ham mumkin. Masalan, Braziliya, Xorvatiya, O‘zbekiston, Italiya – shunaqa guruhga nima deysiz? Yoki Kanada, Shveytsariya, O‘zbekiston, Yangi Zelandiya guruhi shakllanishi ham mumkin bo‘ladi. Eng muhimi, kim tushishidan qat’i nazar bizda natija uchun imkoniyat doim bo‘ladi. Saudiya Arabistoni o‘tgan mundialni Argentina ustidan qozonilgan g‘alaba bilan boshlaganini ko‘pchilik eslaydi.
FIFA rahbari Janni Infantino futboldan yanayam ko‘p pul ishlamoqchi. The Times nashri qo‘lga kiritgan ma’lumotlarga ko‘ra, Infantino milliy terma jamoalar hamda klublar o‘rtasidagi jahon chempionatlarini boshqaradigan kompaniyaga asos solmoqchi.
Kelgusi yili FIFA prezidenti saylanadi, Infantino — yagona nomzod, u saylansa, 2031-yilgacha tashkilotni boshqaradi. Shundan so‘ng u mazkur kompaniyaga rahbarlik qilishi mumkin.
Yangi kompaniya aksiyalari xususiy sarmoyadorlarga taklif etilishi aytilmoqda. Xabarga ko‘ra, AQSh prezidenti Donald Tramp ma’muriyatiga yaqin doiralar bilan aloqalar yo‘lga qo‘yilgan. Xususan, Trampning kuyovi Jared Kushnerning ukasi — Joshua Kushner va JPMorgan banki Infantino kompaniyasining asosiy sarmoyadorlaridan biri bo‘lishi ehtimol qilinmoqda.
Aksiyalarni taqsimlash tartibi quyidagicha bo‘lishi mumkin: nazorat paketi FIFA ixtiyorida qoladi, xususiy sarmoyadorlar esa dastlabki bosqichda aksiyalarning 20–30 foizini sotib olish imkoniga ega bo‘ladi. Qolgan qariyb 20 foiz aksiya esa FIFA tarkibidagi 211 ta milliy futbol uyushmasiga ajratiladi. Har bir uyushmaga taxminan 20 million AQSh dollariga teng qiymatdagi aksiyalar tegadi, ular o‘z xohishlariga ko‘ra, bu aksiyalarni sotishlari ham mumkin. Moliyaviy imkoniyatlari cheklangan kichik futbol uyushmalari bu jozibador taklifni quchoq ochib kutib olishlari aniq.
Bu islohotning ehtimoliy kutilmalaridan biri jahon chempionatlari — milliy terma jamoalar hamda klublar o‘rtasidagi musobaqalarni tez-tez o‘tkazish bo‘lishi mumkin. Chunki kompaniyaning asosiy maqsadi daromadni imkon qadar ko‘paytirishdir. Qolaversa, musobaqada ishtirok etuvchi jamoalar sonini oshirish masalasi ham ko‘rib chiqilyapti.
Xalqaro futbol assotsiatsiyalari federatsiyasi (FIFA) prezidenti Janni Infantino so‘nggi jahon chempionati doirasida o‘ziga qarshi bildirilgan tanqidlarga munosabat bildirdi.
Ijtimoiy tarmoqda post chop etgan Infantino AQSh, Meksika va Kanada mezbonligida o‘tgan jahon chempionatini (JCh) “dunyodagi eng yaxshi shou” deb atagan va hakamlik, intizomiy choralar hamda boshqa mojarolarga oid e’tirozlarni rad etgan.
Jahondagi millionlab muxlislar qiziqishini uyg‘otgan JCh mojarolar, bahsli qarorlar bilan ham e’tiborga tushdi.
“Aslida hakamlarning bahsli qarorlari yoki “g‘alati” intizomiy hukmlar, masalan, ehtimoliy yanglish qizil yoki sariq kartochkalar va ayrim vaziyatlarda futbolchilarni chetlatmaslik haqidagi keyingi qarorlar oddiy amaliyot hisoblanadi va dunyoning eng yirik ligalarining ayrimlarida keng qabul qilinadi”, – deya FIFAning bahsli qarorlarini oqlashga uringan Janni Infantino.
FIFA rahbari, shuningdek, Vashington va Tehron harbiy ziddiyatiga qaramay, Eron terma jamoasi JChda qatnashganini yutuq o‘laroq sanagan. Ammo u Eron terma jamoasi AQShga viza olish va kelib-ketishda duch kelgan qiyinchiliklar masalasiga to‘xtalmagan.
Tahlilchilarga ko‘ra, JCh-2026 siyosatchilar ko‘p marta aralashgan va aralashishga uringan musobaqa sifatida tarixga kirdi.
Chempionat arafasidayoq AQSh prezidentining maxsus vakili Paolo Zampolli JChda Eron o‘rniga Italiya terma jamoasini tiqishtirishga urindi.
AQSh termasi jamoasi vakili Folarin Balogan bilan bog‘liq mojaro esa siyosat va sport sarhadlari qorishib ketganini ko‘rsatdi.
Balogan Bosniya va Gersegovinaga qarshi uchrashuvda qizil kartochka olgani uchun Belgiya bilan o‘yinni o‘tkazib yuborishi kerak edi. Biroq FIFA Intizom qo‘mitasi FIFA Intizom kodeksining 27-moddasiga tayanib, diskvalifikatsiya ijrosini bir yillik sinov muddatiga almashtirdi. Ma’lum bo‘lishicha, AQSh prezidenti Donald Tramp Balogan masalasini qayta ko‘rib chiqish yuzasidan FIFA rahbariyatiga murojaat qilgani ortidan shunday qaror qabul qilingan.
Buning ortidan Yevropa futbol uyushmalari ittifoqi (UYeFA) Baloganga nisbatan qabul qilingan qaror yuzasidan FIFAni keskin tanqid qildi. UYeFA tarqatgan bayonotda mazkur qaror “misli ko‘rilmagan, tushuntirib bo‘lmaydigan va asossiz” deb baholandi.
Norvegiya futbol assotsiatsiyasi rahbariyati esa ushbu holat bo‘yicha Tramp ustidan shikoyat qilish niyatini bildirdi.
Bu yilgi JChning kumush medali sovrindori Argentina termasi jamoasini FIFA musobaqalaridan chetlatishga doir petitsiya rekord darajada – 23,3 millionta ovoz yig‘di.
Ko‘p million sonli muxlislar FIFA rahbariyati va hakamlar jamoasini mashhur futbolchi Lionel Messiga yon bosishda aybladi. Xususan, Lotin Amerikasi davlatining Shveysariya hamda Misrga qarshi o‘yinlardagi g‘alabalari shubha uyg‘otgan.
Darvoqe, final o‘yinidan keyin ham Messi jamoadoshlari mojaroli holatni yuzaga keltirdi. Xususan, futbolchilar Nauel Molina, Leandro Paredes va Tyago Almada hamda Argentina termasi bosh murabbiyi yordamchisi Roberto Ayala Ispaniya futbolchilariga nisbatan kuch ishlatgan.
Kuchli norozilik va tarmoqlardagi bosim ortidan FIFA Argentina futbolchilarining xatti-harakati tekshirilishini ma’lum qildi.
«Manchester City» O‘zbekiston terma jamoasi himoyachisi Abduqodir Husanov bilan yangi besh yillik shartnoma imzolaganini rasman e’lon qildi. Yangi kelishuvga ko‘ra, futbolchi klub safida 2031 yilgacha to‘p suradi.
Husanov Angliya klubiga 2025 yil yanvar oyida kelib qo‘shilgan bo‘lib, qisqa vaqt ichida jamoaning asosiy futbolchilaridan biriga aylandi. 2025/26 yilgi mavsumning ikkinchi yarmida u Mark Geyi bilan markaziy himoyada ishonchli tandem hosil qilib, jamoaning so‘nggi 19 ta APL uchrashuvidan 16 tasida maydonga tushdi. Shuningdek, Angliya kubogi va Liga kubogi finallarida ham muhim rol o‘ynadi, deyiladi klub matbuot xizmatining xabarida.
Ta’kidlanishicha, 22 yoshli himoyachi «Manchester City» safida atigi 47 ta o‘yin o‘tkazganiga qaramay, yuqori tezligi va samarali himoyaviy harakatlari bilan Premyer-liganing eng istiqbolli yosh futbolchilaridan biri sifatida e’tirof etildi. U, shuningdek, klubning 2025/26 yilgi mavsumdagi eng yaxshi futbolchisi sovrini uchun nomzodlar uchligidan ham joy olgan edi.
Bundan tashqari, Husanov O‘zbekiston terma jamoasining tarixda ilk bor Jahon chempionatiga yo‘llanma olishi yo‘lida ham muhim hissa qo‘shdi.
Yangi shartnoma imzolangach, Abduqodir Husanov klubda qolayotganidan mamnunligini bildirib, «Manchester City»da har kuni rivojlanayotganini ta’kidladi.
«Bu men va oilam uchun juda quvonchli kun. Manchesterga kelganimdan buyon har bir lahzadan zavq oldim va futbolchi sifatida ko‘p narsani o‘rgandim. Endi yangi vazifam — Enso Mareska va uning murabbiylar shtabiga o‘zimni namoyon etish hamda jamoada muntazam o‘rin egallash. Muxlislarga qo‘llab-quvvatlagani uchun rahmat. Endi bor e’tiborim klub muvaffaqiyati uchun bor kuchimni berishga qaratilgan», — dedi Husanov.
Klubning futbol bo‘yicha direktori Ugu Viana esa Husanovning Angliyaga kelganidan buyon rivojlanishidan mamnun ekanini bildirib, uning jahon darajasidagi markaziy himoyachiga aylanishi uchun barcha imkoniyatlarga ega ekanini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, 22 yoshli futbolchining eng yaxshi yillari hali oldinda va u Enso Mareskaning rejalarida muhim o‘rin tutadi.
Kelasi mundiallardan biri Fransiya va Germaniya o‘tishi mumkin.
«Le Parisien» nashrining xabar berishicha, Fransiya va Germaniya Jahon chempionatini birgalikda o‘tkazishni ko‘rib chiqmoqda.
Ikki mamlakat 2038 yoki 2042-yilgi Jahon chempionatini o‘tkazish uchun qo‘shma ariza topshirishi kutilyapti. 2030-yilgi Jahon chempionati Ispaniya, Portugaliya va Marokashda bo‘lib o‘tadi.
Ochilish o‘yinlari Urugvay, Argentina va Paragvayda bo‘lib o‘tadi. 2034-yilgi Jahon chempionati Saudiya Arabistonida bo‘lib o‘tadi.
Yaponiyada o‘tkaziladigan Aichi-Nagoya-2026 yozgi Osiyo o‘yinlarining jamoaviy sport turlariga qur’a tashlash marosimi bo‘lib o‘tmoqda.
Unga ko‘ra, futbol bo‘yicha O‘zbekiston U23 terma jamoasi S guruhida Vetnam, Filippin va Kuvayt bilan bahs olib boradigan bo‘ldi.
A guruhi: Yaponiya, Tailand, Qirg‘iz Respublikasi, Gongkong
B guruhi: Xitoy, BAA, Eron, KXDR
C guruhi: Vetnam, O‘zbekiston, Filippin, Kuveyt
D guruhi: Koreya Respublikasi, Saudiya Arabistoni, Qatar.
Xitoy Xalq ozodlik armiyasining 99 yilligi Toshkentda nishonlandi
FIFA rahbari jahon chempionatlarini xususiylashtirmoqchi
Prezident O‘zbekistondagi yangi elchilardan ishonch yorliqlarini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Namanganda qarzdorning qimmatbaho avtomashinasi xatlandi
-
Iqtisodiyot2 days ago
Bank depozitlari bir yilda 118 trln so‘mga ko‘paydi
-
Dunyodan2 days ago
Yaponiyalik ayollar 41 marta rekord o’rnatdilar
-
Sport4 days ago
Abduqodir Husanov «Manchester City» bilan shartnomasini 2031 yilgacha uzaytirdi
-
Dunyodan4 days ago
Afg‘onistondagi suv toshqinlarida 20 kishi halok bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Bir necha kun ko‘tarilgan dollar birdan keskin pastladi
-
Dunyodan5 days agoRossiya jinoiy javobgarlikka tortilgan muhojirlarga fuqarolikni rad etadi
-
Jamiyat21 hours agoIchimlik suvi narxlarini tasdiqlash vakolati Idoralararo tarif komissiyasiga o‘tkaziladi