Iqtisodiyot
Xitoy raqamli yuanni xalqaro maydonga olib chiqmoqda – bu orqali dollarga qaramlikni kamaytirmoqchi
Shanxayda Xitoyning raqamli yuan bo‘yicha xalqaro markazi ishga tushirildi. Xitoy Markaziy banki raqamli valutani chegara orti to‘lovlari va blokcheyn asosidagi moliyaviy infratuzilmalarda keng qo‘llashni maqsad qilmoqda. Mutaxassislar fikricha, bu tashabbus AQSh dollariga qaramlikni kamaytirish va global moliya tizimida yangi sahifa ochishga qaratilgan.
Xitoy o‘zining raqamli yuani (e-CNY)dan transchegaraviy to‘lovlar va xorijiy bozorlarda foydalanishni rag‘batlantirish choralarini kuchaytirmoqda. Bu AQSh dollarining hukmronlik qilayotgan global moliyaviy tizimini qayta shakllantirish yo‘lidagi urinishlar fonida, barqaror tangalarga (steyblkoin) bo‘lgan jahon miqyosidagi qiziqish kuchayayotgan bir paytda taklif etilayotgan muqobil yechim sifatida ko‘rilmoqda.
Payshanba kuni Shanxayda Xitoyning raqamli yuan bo‘yicha xalqaro operatsiyalar markazi ochildi. Bu haqda Reuters xabar bermoqda.
Xitoy Xalq banki uchta yangi platformani taqdim etdi, ular raqamli yuanning xalqaro miqyosda qo‘llanishini jadallashtirishga qaratilgan.
Uch platformaning biri — markaziy bank tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan raqamli valutadan xalqaro operatsiyalar samaradorligini oshirish maqsadida foydalanishni yo‘lga qo‘yuvchi transchegaraviy to‘lov tizimi.
Ikkinchisi — blokcheyn asosidagi xizmat platformasi bo‘lib, unda zanjir ichida to‘lovlarni amalga oshirish, shuningdek, standartlashtirilgan kross-zanjir ma’lumot uzatishni yo‘lga qo‘yish imkoniyati mavjud. Uchinchi platforma esa mavjud moliyaviy infratuzilmani blokcheynga olib chiqish uchun tayyor raqamli aktiv xizmatlarini taqdim etadi.
Xitoy raqamli valuta joriy etgan ilk yirik iqtisodiyot bo‘ldi. 2019 yilda ayrim shaharlarda sinov tariqasida yo‘lga qo‘yilgan raqamli yuan asosan kundalik mayda to‘lovlarda — chakana savdo, davlat to‘lovlari, ish haqi o‘tkazmalari va jamoat transporti xarajatlarida ishlatilmoqda.
Biroq AQSh bilan savdo va texnologiyalar borasidagi keskinlik ortib borayotgan bir paytda, Xitoy xorijda yuan va raqamli yuan qabul qilinishini jadallashtirishga, Shanxayni global moliya markaziga aylantirishga hamda dollar markazlashgan moliyaviy tizimiga qaramlikni kamaytirishga intilmoqda.
Iyul oyida AQSh prezidenti Donald Tramp tartibga solingan AQSh banklariga AQSh dollari bilan ta’minlangan steyblkoin chiqarishga ruxsat beruvchi qonunni imzoladi. Kuzatuvchilarga ko‘ra, bu qaror dollar ustunligini raqamli moliya sohasida ham mustahkamlashi mumkin.
Pekin esa kriptovalutalarga va ularning xavflariga ehtiyotkorlik bilan yondashgan bo‘lsa-da, blokcheyn texnologiyasini izchilligi va shaffofligi uchun qabul qilib, uni e-CNY joriy etilishida qo‘llayapti.
Xitoy Xalq banki allaqachon Gonkong, Tailand, BAA va Saudiya Arabistoni markaziy banklari bilan raqamli valutalar bo‘yicha transchegaraviy to‘lov platformasi ustida hamkorlikni boshlagan.
Xitoy Kiberxavfsizlik boshqarmasi 13 sentabrda e’lon qilgan bayonotida ko‘proq moliyaviy institutlarni raqamli yuandan xalqaro to‘lovlarda foydalanish imkoniyatlarini o‘rganishga chaqirdi.
“Shanxayda markaz ochilishi nafaqat transchegaraviy to‘lovlarni yengillashtiradi, balki Shanxayning xalqaro moliyaviy markaz sifatidagi asosiy vazifalariga hamohangdir. Kelgusida Xitoy Xalq banki markaz faoliyatini izchil rivojlantirib, tashqi savdo, investitsiya va moliyalashtirishni qo‘llab-quvvatlashda mustahkam asos yaratadi”, – dedi Lu Ley.
Avvalroq Qozog‘iston o‘zining milliy valutaga bog‘langan ilk steyblkoin loyihasini ishga tushirgani ma’lum qilingandi.
2026-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan jami 4,1 trln so‘mlik kiyim-kechak ishlab chiqarildi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatiga to‘g‘ri keldi. Ushbu hududda 1,8 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilib, respublikada mutlaq yetakchiga aylandi.
Shuningdek, Toshkent viloyatida 524,6 mlrd so‘m, Namangan viloyatida 438,6 mlrd so‘mlik kiyim ishlab chiqarilgan. Bu hududlar ham yuqori ko‘rsatkichlar bilan ajralib turibdi.
Farg‘ona viloyatida 371,4 mlrd so‘mlik, Toshkent shahrida esa 310,3 mlrd so‘mlik kiyim ishlab chiqarilgan.
So‘nggi o‘rinlarda esa Surxondaryo viloyati 10,4 mlrd so‘m va Jizzax viloyati 19,3 mlrd so‘mlik ko‘rsatkich bilan qayd etilgan.
Boshqa hududlar orasida Samarqand viloyati 158 mlrd so‘m, Buxoro viloyati 117,4 mlrd so‘m, Qashqadaryo viloyati 89 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqargan.
“Soliq va tadbirkorlik sohasidagi ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi qonunga muvofiq, mazkur sohada muhim o‘zgartishlar amalga oshirildi.
Xususan, Jinoyat kodeksining 179-moddasiga o‘zgartirish kiritilib, soxta tadbirkorlik uchun jarima, muayyan huquqlardan mahrum qilish va ozodlikdan mahrum qilish kabi sanksiyalar nazarda tutilmoqda.
Endilikda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadini ko‘zlamasdan ssudalar, kreditlar olish, foydani (daromadni) soliqlardan ozod qilish (soliqlarni kamaytirish) yoki boshqacha mulkiy manfaat ko‘rish maqsadida tadbirkorlik sub’yektini tashkil etish BHMning 100 baravaridan 200 baravarigacha miqdorda jarima yoki 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud muayyan huquqdan mahrum qilib, 1 yildan 3 yilgacha ozodlikni cheklash yoki 1 yildan 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi belgilanmoqda.
Shuningdek, 184-modda (soliqlarni to‘lashdan bo‘yin tovlash) – jinoyat tarkibi aniqlashtirilib, jarima, majburiy to‘lovlarni undirish va ozodlikdan mahrum qilish choralari qayta belgilandi, ilk huquqbuzarlikda zarar to‘liq qoplansa, javobgarlikdan ozod etish tartibi saqlab qolindi, jinoyat ishlarida jamoat himoyachisi ishtiroki ta’minlandi.
Qonun rasman e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oy o‘tgach kuchga kiradi.
O‘zbekiston aholisining katta qismi qaysi sohalarda ishlaydi?
Source link
2026-yilning yanvar-fevral oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasida import hajmi 8,1 milliard AQSh dollarini tashkil etdi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 29,8 foizga o‘sgan. Ushbu davrda mamlakat 135 dan ortiq davlatdan tovar va xizmatlar import qilgan.
Import tarkibida eng katta ulushni Xitoy egalladi. Ushbu davlatdan 2,8 milliard dollarlik mahsulot olib kirilgan.
Rossiya ikkinchi o‘rinda bo‘lib, import hajmi 1,4 milliard dollarni tashkil etgan. Qozog‘iston esa 677 million dollarlik ko‘rsatkich bilan uchinchi o‘rindan joy olgan.
Koreya Respublikasi 306,1 million dollar, Turkiya 259,8 million dollar, Germaniya 182,6 million dollarlik import bilan keyingi o‘rinlarni egallagan.
Shuningdek, Hindistondan 179,3 million dollarlik, Belarusdan 144,3 million dollarlik tovarlar import qilingan.
Turkmaniston 121,5 million dollar, AQSh esa 98,6 million dollarlik ko‘rsatkich bilan kuchli o‘nlikka kirgan.
Qonunga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatiga ta’sir qiladigan hujjatlar loyihasi Biznes-ombudsman bilan majburiy tartibda kelishilishi kerak, lekin poytaxt kengashi shahar dizayn-kodini tasdiqlash haqidagi qarorini kelishmasdan qabul qilgan. Qolaversa, ranglarni bir xillashtirish talabi tadbirkorlarning intellektual mulk huquqiga zid.
Toshkent dizayn-kodidan render-parcha / Foto: Toshkent shahar hokimligi
Toshkent shahar kengashi shahar dizayn-kodini joriy etish bo‘yicha 2026 yil 17 fevral kuni qabul qilgan qaror qayta ko‘rib chiqilishi kerak. Biznes-ombudsman qarorni o‘rganib chiqib, shunday xulosaga keldi.
Prezidentning tadbirkorlar huquqlari bo‘yicha vakili bayonotiga ko‘ra, qarorning ayrim bandlari amaldagi qonunchilikka zid.
Xususan, “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi qonun talablariga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatiga ta’sir etuvchi loyihalar Biznes-ombudsman bilan majburiy tartibda kelishilishi lozim. Biroq ushbu qaror Vakil bilan kelishilmasdan qabul qilingan.
Qarorda reklama vositalari uchun belgilangan “past to‘yingan” yoki “neytral” rang kabi tushunchalarning huquqiy mezoni ochib berilmagan. Bundan tashqari, ranglarni bir xillashtirish talabi tadbirkorlarning intellektual mulk (ro‘yxatdan o‘tgan brend) huquqlariga zarar yetkazishi mumkin. Bir necha obektlarga ega bo‘lgan tarmoq tashkil etgan brendlarning manfaatlari inobatga olinmagan.
Yangi talablarga moslashish uchun belgilangan 3 oylik muddat yetarli emas. Jarayonni tadbirkorlarga ortiqcha yuklama tug‘dirmagan holda, bosqichma-bosqich amalga oshirish tartibi nazarda tutilmagan.
Yuqoridagilardan kelib chiqib, Biznes-ombudsman xalq deputatlari Toshkent shahri kengashiga mazkur qarorning tadbirkorlik faoliyatiga daxldor qismlarini qayta ko‘rib chiqish, normalarga o‘zgartirish kiritish va kuchga kirish muddatini uzaytirish yuzasidan rasmiy xulosa kiritdi.
Biznes-ombudsman qayta ko‘rib chiqishda o‘z xodimlari ishtirok etishini so‘ramoqda.
«zakladka» ortidagi hayot haqida hikoya
Samarqandda 2 gektar yerni 490 ming dollarga sotmoqchi bo‘lgan shaxs ushlandi
Ruminiyalik erkak ayolni o‘ldirgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Jamiyat4 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Jamiyat5 days agoShavkat Mirziyoyev Ostonaga yetib bordi
-
Iqtisodiyot4 days ago“QQSni oson qaytarib olish ta’minlanmasa, stavkani 6 foizga tushirishni taklif qilamiz” – Davron Vahobov
-
Iqtisodiyot4 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Dunyodan3 days ago
Buyuk Britaniyada “chekmaydigan avlod” dunyoga keldi
-
Iqtisodiyot4 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Dunyodan3 days ago
Eron oliy rahbari yuzi va oyog‘idan jiddiy jarohat oldi