Jamiyat
«Ona, tinchmisiz?» – Urushga yuborilayotgan o‘zbek migrantlarini kim qutqaradi?
Rossiya-Ukraina urushi boshlanishi ortidan o‘ng minglab migrantlar urushga jalb qilindi. Ular, huquqlari eng kam ta’minlangan qatlam o‘laroq turli ayblar bilan qamoqqa olinib, bosim ostida urushga majburan yuborilmoqda. Tahririyatga murojaat qilgan onalar farzandlari musofir yurtda qanday qilib tuzoqqa tushib qolgani, ularning urushga yuborish uchun Rossiya qamoqxonalaridagi azoblari haqida so‘zlab berdi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Ma’lumotlarga ko‘ra, ayni paytda Rossiya Federatsiyasining turli nuqtalaridagi qamoqxonalarda minglab o‘zbekistonlik yoshlar jazo muddatini o‘tamoqda. Ozodlikdan mahrum etilgan yoshlarning aksariyati 18 — 35 yoshda. Qamoqxonadagi o‘zbek muhojirlari mahkumlarning Rossiya tomonida turib Ukrainadagi janglarga olib ketishayotgani haqida ota-onalariga telefon qilib aytishgan. Sinovli kunlarni boshidan kechirayotgan ota-onalar farzandlarining qamoqxonalarda ming azobda jazo o‘tayotgani, ular qiyin sharoitda ushlab turilayotgani haqida so‘zlab berishdi:
Navqiron yigitlarimiz tutqunlikda
“Bir necha ming ota-onalar shu kunlarda sinovli kunlarni boshdan kechiryapmiz. Farzandlarimizni musofir yurtda tuhmat bilan qamoqxonaga tiqishdi. Ular yordamga muhtoj. O‘zbekiston fuqarolari, bo‘z yigitlar 18 yoshdan 35 yoshgacha bo‘lgan navqiron, elimizga, yurtimizga manfaati tegadigan, yordami tegadigan yoshlar hozir asirlikda, qamoqda, tutqunlikda, chorasizlikda o‘tirishibdi. Tashqi ishlar vazirligi, Bosh prokuraturaga boryapmiz. Lekin natija yo‘q. Agar qonunda jazo muddatini o‘tayotgan joyidan qaytarib olib kelishning iloji bo‘lmasa, iltimos qilardik, bolalarimizni urush o‘chog‘iga olib ketishmasin. Qamoqxonada kuchli psixologik bosim ta’sirida ko‘p yigitlar o‘z jonini qurbon qilyapti. Rossiya-Ukraina o‘zaro jang qilayotgan bo‘lsa o‘zbek farzandlarining bunga nima aloqasi bor? Nega Rossiya Federatsiyasi bolalarimizni bu urushga olib borib, qurbon qilyapti. Mina maydonlariga qo‘yib yuboryapti. Mening o‘g‘lim urushda emas. Lekin u qamoqxonada. Kafolat bermayman o‘g‘lim urushga bormaydi deb. Chunki juda ko‘p yigitlar ketib qolyapti. Ko‘plari dom-daraksiz yo‘qolib ketyapti. Kimlarningdir o‘ligini olib kelishyapti tobutga solib.
Farzandi qamalab qolgan 7 000 ota-onani bilaman. WhatsApp, Telegram guruhlarda hammamiz birlashib muhokama qilamiz, yordam izlaymiz. Bir-birimizga dalda bo‘lamiz. Bizning boquvchilarimiz shu yoqda. Ko‘pchilik yolg‘iz onalar. Qancha foyda keltiradi shu bolalar O‘zbekistonga? Shu paytgacha foyda keltirgan. Nahotki ularni qaytarishning iloji yo‘q?! Uyqumizda halovat yo‘q, yegan-ichganda halovat yo‘q. Har kuni Toshkent kezamiz. Qaysi eshikni taqillatsak, qaysi biri bizga ochar ekan, kim eshitar ekan bizni deb sog‘ligimizdan ham ayrildik”, deydi hukumatdan najot kutayotgan onalardan biri.
O‘g‘lim oliy ma’lumotli edi
“O‘g‘lim judayam sodda, oliy ma’lumotli edi. Chol-kampir tez-tez davolanib turamiz. O‘g‘lim ish topa olmaganidan 2023 yil 8 yanvar kuni Rossiyaga chiqib ketdi. Uylangan, ikkita farzandi bor. Ishlab yurdi, borib hujjat masalasini hal qilgandir, biletini pulini uzgandir, deb uch, to‘rt oy pul so‘ramadik. Oltinchi oyga o‘tganda kasal bo‘lib shifoxonada yotdim. “Bolam qayt, yaramayapman, shu yerda topganingga qanoat qilib yashaymiz. Uy ishlariga ham yaramayapman, yolg‘izlik qilib, xotining ketib qolgan”, dedim.
Hech qancha o‘tmay otasining oyog‘ini operatsiya qilishga to‘g‘ri keldi. “Qaytgin, yordaming kerak”, desak, “Xo‘p, qaytaman, yana ozgina qoldi, ishlab olay”, dedi. 11 oy davomida 2 500 dollar pul yubordi. “Otamni davolatinglar, onajon, operatsiyani men borganda qildiramiz”, dedi. “Yana ozroq ishlab olay, endi ishim yurishyapti”, dediyu shu bilan aloqaga chiqmay qoldi. Xavotirlana boshladim. Kunora video qilib gaplashib turgan bola birdan yo‘q bo‘lib qoldi. Qarz olib, o‘g‘limni izlab Rossiyaga ketdim. IIBda bolam qayerdaligini topib berishdi. U qamalib qolgan ekan. Borib bolamni ko‘rib, 40 kun turib, hech narsaga erisha olmadim. Pulsiz borganman. Kimlarningdir yordami bilan amallab qaytib keldim. Yana ahvolim yomonlashib, yana shifoxonaga tushdim.
Davlat qo‘ygan advokatning nomeri bor edi. O‘sha orqali bilib turdim. Bolam 228-modda, to‘rtinchi qism bilan ayblangan ekan. 2024 yil oktyabrda sudi bo‘ldi. Yana qarz olib ketdim Rossiyaga. Sudida qatnashdim.
O‘g‘lim Rossiyada ijaraga mashina olib elektr jihozlari “dostavka”sida ishlayapman, degan edi. Menga hatto ishlayotgan joyidagi o‘sha olib borib tushirgan kabellarini ham jo‘natib qo‘ygan videolari bor. Bolam endi men qanday ota-onamni ko‘ziga qarayman deb o‘ziga necha marta tan jarohati yetkazib o‘ldirmoqchi ham bo‘libdi. O‘sha yerda bo‘layotgan qiyinchiliklarni ham gapirmayapti. Yonida o‘tirganlar orqali menga yetib kelyapti. Guruch qaynatib beryapti ekan, na tuzi bor, na yog‘i bor. Kartoshka qaynatib beryapti ekan, na tuzi bor, na yog‘i bor.
O‘g‘lim bilan har zamon telefonda gaplashib turibmiz. “Yaxshiman”, deydi. Lekin yig‘laydi. O‘tgan yakshanba kuni telefon qilib yig‘ladi. “Nega yig‘layapsan, qiynalyapsanmi?” desam, qo‘yib qo‘ydi telefonni.
Bolamning tishi to‘kilib ketgan. Buning sababini so‘rasam turma nazoratchilari o‘g‘lingni o‘zi tishini sug‘urib oldi dedi. Qanday qilib inson o‘zini tishlarini sug‘urib oladi?
Bolalarimiz Rossiyada “podstava” bilan tushyapti. Men iltimos qilar edimki, yoshlarimiz o‘zimizning yurtimizda g‘isht quyib bo‘lsa ham tirikchilik qilsin. Bormasin u yurtlarga, bizga o‘xshagan onalar ko‘paymasin. Qancha onalar farzand dog‘ida ado bo‘lyapmiz. Qamoqdagi ruhiy qiynoqdan keyin urushga ketishga ham rozi bilan o‘lib ketishyapti”, deydi farzandi qamalib qolgan onalardan yana biri.
Yolg‘iz onaman, ikki o‘g‘lim qamoqda…
“Yolg‘iz onaman. Bu dunyoda ikki o‘g‘limdan boshqa yaqinim yo‘q. Katta o‘g‘limni uylantirgan edim, o‘g‘lim qamalib qolganidan keyin kelin ham nevaramni olib ham ketib qoldi.
Ikki farzandim umri bino bo‘lib, sigaret, nos chekkan bolalar emas. Hayronman, qanday qilib 228-moddaga aralashib qoldi ular?! O‘g‘illarim telegram gruppasida Tomskdan kurerlik ishi bo‘yicha reklamani ko‘rib ish topishgan ekan. Mashinada ikki aka-uka kurerlik qila boshlashgan. “Bir narsani bir joydan olib borib berasan”, deb ularga lokatsiyasini tashlaganda, borishganida IIB xodimlari ushlashgan. Ular yetkazgan buyumlar ichida narkotik moddasi bo‘lgan ekan. Shunday qilib o‘zlari ham bilmagan holatda tuhmat bilan qamoqqa tushib qolishdi.
15 kunda ikki daqiqa ovozlarini eshitaman. O‘shanda ham, “Ona, tinchmisiz? Mabodo ozgina pul chiqara olasizmi, kartoshka, piyoz olib, ovqat qilib yesak, ichlarimiz shilinib ketyapti”, deydi. Bu yerda majburlikdan ko‘pchilik urushga ketib qolyapti, ona”, deydi. Endi bolalarim juda ko‘p qiyinchilik ko‘rgani uchun sabrli, chidamli. Ovozidan sezaman ular qanday qiyin holatdaligini, gapidan sezaman. Chunki ular ancha-muncha narsani meni avaylab aytishmaydi. Pul so‘raganidan bilaman ularning holatini. Yuvindi ovqat yeyishganidan pul jo‘natsam shu pulga o‘zlari ovqat tayyorlab yeyishar ekan.
Kichkina o‘g‘lim endi 20 yoshga kirdi. Kollejni tugatib, qo‘liga diplomini olib ishlagani ketgan edi.
Jabrdiyda onalar bir-birimizga dalda bo‘lib, telegramda guruh ochib olganmiz. Kunora “Farzandim urushga ketib qoldi”, deb dodlab yozishadi. “Farzandimning urushdan o‘ligi keldi”, deb yana biri dodlaydi.
Farzandlarining o‘lganini bilmagan onalar qancha? Son-sanog‘i yo‘q. Ikki o‘g‘limni qiynalib boqqanman-da, qiyinchilikda. Eng alam qilgani, ota mehrini ko‘rmagan ular. “Ona, biz ham yaxshi yashaymiz, odamlarga o‘xshab, endi xursand bo‘lib, kulib yuring, ona. Bo‘ldi, endi mazza qilib uyda o‘tiring, biz boqamiz”, degan paytda qamalib qoldi o‘g‘illarim. Ikki bolam soppa-sog‘ kirib kelsa, armonim yo‘q. Shu farzandlarimni ko‘zlarim ko‘rsin, deyman-da.
Qamalib qolgan yigitlarning hech kimga keragi bo‘lmasa. Qamoqda ruhiy bosim bo‘lganidan keyin jonidan to‘yyapti, majbur bo‘lyapti urushga ketishga. “Bu kunimdan ko‘ra borib bitta o‘q yeb o‘lganim yaxshi”, deb majburlikdan ketishyapti”, deydi ikki o‘g‘li qamalib qolgan onalardan yana biri.
Sarvar Ziyoyev,
Kun.uz
Operator va montajchi – Sardor Mamirov.
Jamiyat
Jaziramada konditsionersiz qanday yashash haqida 10 ta foydali maslahat
Bu yil yozda dunyoning aksariyat mintaqalarida g‘ayrioddiy jazirama hukm surmoqda. Biroq, konditsionerdan foydalanish imkoniyati hammada ham mavjud emas.
Jaziramadan saqlanish bo‘yicha Hindistonning NPR nashri jamlagan maslahatlarning har biri alohida olinganda arzimasdek tuyulishi mumkin, ammo ular birgalikda tananing sovishiga haqiqatan ham yordam beradi.
Alohida ta’kidlanishicha, issiq urish belgilariga quyidagilar kiradi: tana haroratining ko‘tarilishi, bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, ongning chalkashishi yoki holsizlik. Ushbu alomatlar paydo bo‘lganda, darhol tez yordam chaqirish va tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.
Jazirama bilan kurashishga yordam beradigan maslahatlar:
1. Ko‘p suyuqlik iching
Tana gidratatsiyasi darajasini doimo kuzatib borish kerak. Har qanday jismoniy faoliyatni boshlash bilan suvni kichik qultumlarda ichish lozim. Ko‘chaga chiqqanda suv olib yurish – jaziramada hayot-mamot masalasidir.
2. Albatta, biror narsa yeb oling
Hech qachon uydan och qoringa chiqmaslik kerak, doim nimadir yeb olish lozim. Masalan, tarkibida erigan elektrolitlar bo‘lgan bodring yoki bir bo‘lak ananas buning uchun ayni muddao.
3. Ruh tetikligi
Agar isib ketayotgan bo‘lsangiz, sovuq dush qabul qiling yoki hech bo‘lmaganda yuzingiz va qo‘llaringizni, shuningdek, boshingizni vaqti-vaqti bilan suv bilan ho‘llab turing – bu tana haroratini pasaytirishga yordam beradi.
4. Dam olish uchun salqin joy toping
Shuni bilish kerakki, issiq havo yuqoriga ko‘tarilgani uchun ko‘p qavatli uylarning pastki qavatlari salqinroq bo‘ladi. Kunduzi quyosh nurini qalin pardalar bilan to‘sing. Qo‘lingiz ostidagi barcha ventilyatorlarni ishga tushiring.
Va salqinlik izlab mebellarni qayta joylashtirishdan qo‘rqmang. Masalan, karavotni deraza yoniga qo‘ysangiz, uxlayotganda yengil shabadani his qilishingiz mumkin.
Agar xona ichida nafas olish qiyinlashib, dim bo‘lib ketsa, tashqariga chiqing va gamakda yoting. Tebranish paytida hosil bo‘ladigan havo oqimi tanani sovutishga yordam beradi.
5. Me’morchilikdan ilhomlaning
Ko‘plab me’moriy yangiliklar orasida «jaali» deb nomlangan me’moriy uslub bor, u hind va urdu tillaridan tarjima qilinganda shunchaki «to‘r» degan ma’noni anglatadi. Aslini olganda, bu tosh devorni yaxlit qoldirish o‘rniga, bir qator kichik teshiklari bor geometrik naqshlarni o‘yib, uni naqshinkor panjaraga aylantirish usulidir.
6. Bug‘lantiruvchi sovutgich
Ushbu elektr qurilma, shuningdek, bug‘lantiruvchi sovutgich sifatida ham tanilgan bo‘lib, xonadagi havoni suvga botirilgan filtrlar orqali o‘tkazadi, bu filtrlar havoni sovutadi va keyin uni xonaga qaytaradi. Bu qurilmalar konditsionerlardan arzonroq va kamroq energiya sarflaydi. Bunday qurilmani hatto o‘zingiz ham yasashingiz mumkin.
7. Oq rangli kiyimlar kiying
Paxta va zig‘ir matolaridan tikilgan kiyimdan foydalaning, oq rang issiqlikni samarali qaytaruvchi hisoblanadi.
8. Bosh va bo‘yningizni yopib yuring
Yozda boshni yopib yurish qadimiy va samarali an’anadir.
9. Tushki quyoshdan saqlaning
Kunning eng issiq vaqtida ko‘chaga chiqish, sport bilan shug‘ullanish yoki ochiq havoda bo‘lish orqali o‘zingizni charchatmaslikka va quvvatingizni behuda sarflamaslikka harakat qiling, chunki jazirama quyosh nuri va issiq havo tana haroratini yanada oshirib yuboradi.
10. Soyadan foydalaning
Ochiq havoda ishlayapsizmi yoki ko‘chada ketyapsizmi, daraxtlar soyasida yurishga harakat qiling. U yerdagi havo harorati aslida quyosh ostidagidek bo‘lsa-da, teringiz quyosh nurlarini yutmaydi va bu tanangizning qizib ketishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Jamiyat
Prezident banklarga har bir mahallada daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla bankirlari ish tizimi tubdan o‘zgarishini ma’lum qildi. Endi bir bankirga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktirilib, biznes faolligi, yangi ish o‘rinlari va aholi daromadini oshirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Shuningdek, banklarga har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlash va daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Yig‘ilishda mahalla bankirlarining ish uslubi ham tubdan o‘zgarishi belgilandi. Ta’kidlanishicha, joylarda yaxshi tajribalar bor. Masalan, Angor tumani Yangiobod mahallasidagi 2 kilometr zovur usti yopilib, 110 ta servis obekti ishga tushirildi. Natijada mahalla atrofida yashaydigan 1 ming 225 nafar odam ishli va daromadli bo‘ldi.
Arnasoy tumanidagi Baxtli mahallasining bankiri 20 ta xonadonga 50 million so‘mdan kredit ajratib, mehmon uylarini ishga tushirdi. Har bir xonadon bir mavsumda 100 million so‘mgacha daromad olmoqda. Ish yurishib ketgani uchun yana 80 ta oila shunday mehmon uylari tashkil qilishga kirishdi.
Endi banklar har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlab, tashabbuskorlarni topishi va daromadli loyihalarni ko‘paytirishi zarur. Bundan buyon bitta mahalla bankiriga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktiriladi.
Ikki haftada tashabbuskor, zamonaviy fikrlaydigan oliygoh bitiruvchilari va yosh mutaxassislar orasidan 400 nafar yangi mahalla bankiri tanlab olinadi. Ular bir oy davomida namunali mahallalarga olib borilib, tajriba o‘rganadi.
Joriy yil oilaviy tadbirkorlik loyihalari uchun qo‘shimcha 2 trillion so‘m imtiyozli resurs berildi. “Og‘ir” mahallalar uchun kredit stavkasi 17,5 foizdan 12 foizga tushirildi.
Endi mahalla bankirlari o‘zi topgan loyihasi uchun ushbu resursdan foydalanishi mumkin bo‘ladi. Bu tizimni 1 avgustdan amaliyotga joriy etish vazifasi qo‘yildi.
Mahalla bankirlariga biznes faollikni oshirish, tadbirkorlik, ish o‘rni va aholi daromadini ko‘paytirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Tuman va shahar hokimlari mahalla raislari bilan birga har bir mahalla bankiriga yil yakunigacha aniq buyurtma shakllantirib beradi.
Davlat banklari bu yil 100 tadan mahallani ixtisoslashtirish tashabbusi bilan chiqqan. O‘tgan yili 9 ta davlat banki ishtirokida mahallalarda agrosanoatni rivojlantirish uchun “Agrostar” kompaniyalari tashkil qilingan edi.
Endi banklar mahallani ixtisoslashtirish bilan cheklanib qolmasdan, “Agrostar”larni jalb qilgan holda “yetishtirish – qayta ishlash – saqlash – qadoqlash – sotish” zanjirini yaratadi. Bir oyda dastur qilib, 1 mingta mahallada ish boshlash topshirildi.
Jamiyat
Mahalla raisiga bog‘cha va maktab qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati beriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla raislariga yangi vakolatlar berilishini ma’lum qildi. Endi ular hududda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerlarni auksionga chiqarish, shuningdek, “mahalla yettiligi” ishini muvofiqlashtirish huquqiga ega bo‘ladi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalarda soliq tushumlari, jinoyatchilikni jilovlash va aholi muammolarini hal etish bo‘yicha mas’ullarga savollar qo‘yildi. Davlat rahbari mahalla odamlar uchun chinakam “ishonch, tayanch va imkoniyatlar markazi” bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Yangi Quva mahallasi misolida aholini ish bilan ta’minlash va daromadini oshirish bo‘yicha yangi tartib ko‘rsatib o‘tildi. Ushbu mahallada 51 nafar ishsiz fuqaro bor, ularning 4 nafari agrotexnikumni bitirgan va xonadonida 10 sotixdan tomorqasi mavjud.
Mahalla raisi tomorqada gul ko‘chatiga ixtisoslashgan yengil konstruksiyali issiqxona qurish uchun mahalla bankiriga buyurtma beradi. Qolgan ishsiz aholi bo‘yicha ham mahalla raisi kim tadbirkor bo‘lmoqchi, qaysi oila daromadini oshirmoqchi, kimga kredit, uskuna yoki yer kerakligini aniqlab, bankirga aniq vazifa qo‘yadi.
Yangi Quva mahallasida bog‘cha yetishmasligi sabab 50 nafar bola qo‘shni mahallaga qatnayapti, hududda esa 70 sotix bo‘sh yer bor. Shu munosabat mahallalarda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati ham mahalla raisiga beriladi.
Davlat rahbari mahalla raisi ijtimoiy muammolarni hal qilish, tozalikni ta’minlash va daromadni ko‘paytirishga xizmat qiladigan loyihalarda tashabbuskor bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Bunday loyihalar uchun “mahalla yettiligi”ga 10 million so‘mdan grant ajratiladi. Agar 8 ming 992 ta mahallaning har birida bittadan shunday loyiha amalga oshirilsa, hududlardagi muhit sezilarli o‘zgaradi. Ushbu maqsadlar uchun jami 240 milliard so‘m resurs shakllantiriladi.
Mahalla raisi o‘z hududining haqiqiy boshqaruvchisi bo‘lishi shart. Buning uchun u hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, ijtimoiy xodim, profilaktika inspektori, soliqchi va mahalla bankirining haftalik hamda oylik ish rejasini tasdiqlab beradi. Rais “yettilik” a’zolariga aniq vazifa qo‘yib, ulardan so‘rov qilib boradi.
Shuningdek, “yettilik” faoliyatini metodik qo‘llab-quvvatlash va hududdagi muammolarga ilmiy yondashish uchun Mahallani rivojlantirish milliy instituti tashkil etiladi. U “yettilik”ni o‘qitadi, mahallalardagi dolzarb masalalarga ilmiy yechimlar ishlab chiqadi.
Jamiyat
Mahallada ishni to‘g‘ri tashkil qilmagan 152 nafar rahbar ishdan olindi
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tgan yig‘ilishda mahallalar faoliyati keskin tanqid qilinib, ayrim hududlarda aholini ish bilan ta’minlash va kichik loyihalarni amalga oshirishdagi sustkashliklar ko‘rsatib o‘tildi. Yil boshidan 152 nafar rahbar lavozimidan ozod etilgani, 700 nafariga intizomiy chora ko‘rilgani ma’lum qilindi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Davlat rahbari bu yil infratuzilmani yaxshilash, odamlar va tadbirkorlar uchun sharoit yaratish maqsadida tumanlarga o‘rtacha 250 milliard so‘mdan, mahallalarga esa 5,5 milliard so‘mdan mablag‘ berilganini ta’kidladi.
“Lo‘nda aytganda, hududdagi masalalarni hal qilish uchun hokimda ham, mahalla raisida ham, umuman, “yettilik”ning har bir vakilida resurs va vakolat bor. Yetishmayotgan jihat – mas’uliyat va tashabbuskorlik”, dedi prezident.
Tahlillar ayrim mahallalarda muammolar vaqtida hal etilmayotganini ko‘rsatgan. “Tashabbusli budjet” dasturi doirasida joriy yil 7,5 trillion so‘m ajratilgan bo‘lsa-da, 2 ming 136 ta mahallada birorta loyiha g‘olib chiqmagan. Davlat rahbari mahalladagi hamjihatlik, daxldorlik va tashabbuskorlik aynan shunday amaliy natijalar bilan o‘lchanishini ta’kidladi.
Yig‘ilishda mahallalarda kichik loyihalarni ko‘paytirish va aholini ishli qilish masalalari tanqidiy tahlil qilindi. So‘nggi olti oyda banklar tomonidan kichik loyihalar uchun 18,5 trillion so‘m resurs ajratildi.
Mazkur mablag‘lar hisobidan 110 mingta mikroloyiha amalga oshirilib, 259 ming odam ishli bo‘ldi. Lekin 47 ta mahallada bor-yo‘g‘i 2 tadan mikroloyiha ishga tushirilgan.
Ayrim tumanlarda amalga oshirilayotgan loyihalarda kambag‘al oilalar ishtiroki 15 foizga ham yetmayapti. Qorao‘zak, Marhamat, Mirishkor, Nurobod va Termiz tumanlari misolida bu boradagi sustkashliklar ko‘rsatib o‘tildi.
Achinarlisi, 960 ta kambag‘al oila yashaydigan 32 ta mahallada birorta ham ehtiyojmand odam doimiy ishga joylashtirilmagan. 883 ta mahallada esa bankirlar xonadonbay yurib, loyiha qilmagan, tadbirkorlar bilan uchrashmagan.
Shuning uchun yil boshidan mahallada ishni to‘g‘ri tashkil qilmagan 152 nafar rahbar ishdan olindi, yana 700 nafariga intizomiy chora ko‘rildi.
Jamiyat
Mahallalar budjetiga tushadigan mablag‘lar ko‘paytiriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahallalar moliyaviy mustaqilligini oshirishga qaratilgan yangi choralarni e’lon qildi. Ularga qo‘shimcha soliq tushumlari va boshqa manbalar hisobidan bu yil 1,6 trillion so‘m, kelasi yildan esa 2 trillion so‘mgacha mablag‘ qoldirilishi rejalashtirilmoqda.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalar budjetini mustahkamlash bo‘yicha yangi tashabbuslar ilgari surildi. Joriy yil mahallalar budjetiga 600 milliard so‘m mablag‘ qolishi reja qilingan edi.
Iyun oyidagi Prezident farmoni bilan mahallada qoladigan yer va mol-mulk solig‘ining ulushi 10 foizdan 15 foizga oshirildi. Sanitariya qoidalarini buzganlik va noqonuniy qurilish uchun jarimalarning 10 foizi mahallaga tushadigan bo‘ldi.
Shuningdek, 5 ming kvadrat metrgacha bo‘sh binolarni mahallaning o‘zi sotuvga chiqarishiga ruxsat berildi. Buning hisobidan mahallalar budjetiga yana 405 milliard so‘m tushadi.
Endi mahalladagi noturar obektlardan tushgan yer va mulk solig‘ining 5 foizi ham mahallaning o‘ziga beriladi. Bu orqali mahallalar ixtiyorida yiliga yana 400 milliard so‘m mablag‘ qoladi.
Yil davomida eng ko‘p tadbirkorlarni ro‘yxatga olgan, eng ko‘p yangi ish o‘rni yaratgan, tushum darajasi eng yuqori bo‘lgan va eng ko‘p qo‘shimcha soliq bazasi topgan 200 ta mahallaga 2 milliard so‘mdan mukofot beriladi.
Umuman, yangi tashabbuslar hisobiga mahallalar budjetiga tushum bu yil 1 trillion 600 milliard so‘mga, kelasi yildan esa 2 trillion so‘mga yetadi.
-
Dunyodan5 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.
-
Siyosat3 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Jamiyat4 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Sport5 days agoAngliya Norvegiyani turnirdan chiqarib yubordi
-
Dunyodan5 days ago
NATO 2026-yilda Ukrainaga 70 milliard yevro miqdorida yordam ajratmoqchi
-
Dunyodan3 days ago
Anqarada NATO sammiti boshlandi
-
Jamiyat5 days ago
Bugun ayrim hududlarda chang-to‘zon kuzatiladi, havo 43 darajagacha isiydi
-
Iqtisodiyot3 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
