BMTning falastinlik qochqinlarga ko‘mak bo‘yicha agentligi bosh komissari Filipp Lazzarini Isroil parlamenti qabul qilgan o‘lim jazosiga doir qonundan ko‘pchilik qatorida dahshatga tushganini ma’lum qildi.

Avval xabar berganimizdek, dushanba kuni Knesset qabul qilgan qonun loyihasi jiddiy bahs-munozaralarga sabab bo‘lmoqda.

Filipp Lazzarini demokratik davlatlar o‘lim jazosiga qaytmasligini ta’kidlar ekan, Isroil parlamenti ma’qullagan hujjat diskriminatsiyaga xizmat qilishi, ya’ni falastinliklar huquqi poymol etilishiga olib kelishidan ogohlantirgan.

«Biz dunyo mamlakatlari o‘lim jazosini bekor qilishiga o‘rganib qolganmiz. Qolaversa, ushbu qonun aholining muayyan qismiga qaratilgani bois, u kuchli diskriminatsiyaga olib keladi», – degan BMTning falastinlik qochqinlarga ko‘mak bo‘yicha agentligi bosh komissari.

BMT Inson huquqlari bo‘yicha oliy komissari idorasi ham falastinlik mahkumlarga qarshi qaratilgan qonunni zudlik bilan bekor qilishni talab etgan.

Terrorchilik aktida aybdor deb topilgan falastinliklarga nisbatan o‘lim jazosini qo‘llashga doir qonun loyihasini Knessetning 62 a’zosi qo‘llab-quvvatlagan, 48 nafari esa qarshi chiqqan. Bosh vazir Binyamin Netanyahu ham bahsli qonun loyihasini yoqlagan.

Isroil milliy xavfsizlik vaziri I.Ben-Gvir bahsli qonun qabul qilinishini nishonlamoqda. Foto: Reuters

Qonunga ko‘ra, ishg‘ol ostidagi G‘arbiy Sohilda yashovchi falastinliklar Isroil mahkamasi tomonidan terrorchilik aktini sodir etishda aybdor deb topilsa, 90 kun davomida osish yo‘li bilan qatl etiladi.

Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Italiya kabi Yevropa davlatlari ham ushbu qonun demokratik tamoyillariga zid ekanini aytmoqda.

Hatto Isroildagi yetakchi inson huquqlari tashkilotlari ushbu qonunni «falastinliklarga nisbatan diskriminatsiya va irqchilikka asoslangan zo‘ravonlik» deya qoralagan. Xususan, Isroildagi Fuqarolik huquqlari uyushmasi qonun ustidan mamlakat Oliy sudiga shikoyat kiritgan. 

O‘tgan oyda BMT ekspertlari ushbu qonunni keskin tanqid qilgan va falastinliklar huquqi poymol etilishiga olib keluvchi hujjatni xalqaro huquqqa zid deb baholagan edi.

Yevropa Ittifoqi Diplomatik xizmati ham o‘lim jazosi yashash huquqiga zid ekani, yangi hujjat qiynoqqa oid taqiqni buzishini ma’lum qilgan.

Ma’lumotlarga qaraganda, ayni paytda Isroil qamoqxonalarida 9300 nafardan ziyod falastinlik, jumladan, 350 nafar bolalar va 66 nafar xotin-qizlar ushlab turilibdi.

2000-2023-yillar mobaynida Isroil tomonidan qamoqqa olingan bolalar soni 13 mingga yetgan.

Xalqaro inson huquqlari tashkilotlari bong urishicha, Isroil qamoqxonalarida falastinlik bolalarga nisbatan jismoniy va ruhiy qiynoq qo‘llangan. 

Amnesty International ham Isroil qamoqxonalaridagi falastinliklarga nisbatan qiynoq, jismoniy va jinsiy zo‘ravonlik harakatlari sodir etilgani yuzasidan xavotir bildirib keladi.

Inson huquqlari tashkilotlari Isroil xavfsizlik vajidan falastinliklarni ayblov e’lon qilmagan holda qamoqda saqlab kelishini tanqid qiladi. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktyabrdan keyin kuchaygan.

BMT hisobotida qayd etilishicha, Isroil 1967-2023-yillarda 800 mingdan ziyod falastinlikni asossiz ravishda yoki arzimas shubha-gumon bilan hibsga olgan.

«Isroil harbiy okkupatsion ma’muriyati Falastinning bosib olingan hududlarini ochiq osmon ostidagi qamoqxonaga aylantirgan», – deydi BMTning maxsus ma’ruzachisi Francheska Albaneze. 

Source link

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilgan oliy darajadagi yig‘ilishda hukumat joriy yilning eng muhim vazifalaridan biri sifatida yillik inflyatsiya darajasini 6-6,5 foiz oralig‘ida saqlashni belgilab berdi. Prezident matbuot xizmati xabariga koʻra, yigʻilishda neftning xalqaro narxlarining keskin oshishi kabi global muammolardan oʻtib, mamlakat iqtisodiyotini yoʻlga qoʻyish masalalari muhokama qilindi.

Foto: Prezident matbuot xizmati

Prezident energiya narxining oshishi transport va neft-kimyo ishlab chiqarish xarajatlariga bevosita ta’sir ko‘rsatayotganini, polietilen va polipropilen narxlarining sezilarli darajada oshishini ta’kidladi. Ushbu tashqi bosimlarga qarshi turish uchun rasmiylarga muhim oziq-ovqat mahsulotlarining barqaror importini ta’minlash bo’yicha zudlik bilan choralar ko’rish va transport va logistika muammolarini hal qilish uchun muqobil savdo yo’laklaridan foydalanish topshirildi. Tadbirkorlar oldida turgan xomashyo, bozorga kirish va kredit bilan bog‘liq muammolarni oldindan hal etishga alohida e’tibor qaratildi.

Transport-logistika tizimidagi uzilishlar va yuk tashish tariflarining oshishi mamlakat eksportchilari uchun asosiy to‘siq bo‘lib chiqdi. Shunga ko‘ra, Prezidentimiz qo‘shni davlatlar bilan hamkorlikni mustahkamlash, mahalliy korxonalar uchun chegirmali tariflar joriy etish orqali havo transportida oziq-ovqat mahsulotlarini eksport qilishni rag‘batlantirish kun tartibini belgilab berdi.

Muhokama xorijiy investitsion muhitga ham qaratildi. O‘zbekiston joriy yilning dastlabki ikki oyida 8,3 milliard dollar xorijiy sarmoya jalb qildi, biroq prezident global sharoit amalga oshirilayotgan ayrim loyihalarga ta’sir qilishi mumkinligidan ogohlantirdi. Natijada barcha investitsiya loyihalarini muntazam tahlil qilib borish, barqarorlikni ta’minlash maqsadida xalqaro investorlar bilan uzluksiz muloqotni yo‘lga qo‘yish topshirildi.

Bank-moliya sohasida tadbirkorlik sub’ektlarini qo’llab-quvvatlash uchun kredit berish tendentsiyalari diqqat bilan ko’rib chiqildi. Yanvar-fevral oylarida sanoat ishlab chiqarishi 7,7 foizga, xizmat ko‘rsatish sohasi 15,4 foizga o‘sgani kabi ijobiy ko‘rsatkichlarga qaramay, davlat rahbari rahbarlarni o‘zboshimchalikdan ogohlantirdi. U tavakkalchiliklarni proaktiv baholash va bank tizimlari va qurilish dasturlarida yuzaga kelayotgan muammolarga tezkor yechim topish zarurligini ta’kidladi.

Yig‘ilish mutasaddilarga inflyatsiya darajasini nazorat qilish, sanoat va eksport ko‘rsatkichlarini ta’minlash, investisiya loyihalarini amalga oshirishni jadallashtirish kabi aniq vazifalar bilan yakunlandi. Dastlabki ikki oyda eksport hajmi 3,5 milliard dollarni tashkil etgan holda, hukumat ichki bozorni jahon narxlarining o‘zgarishidan himoya qilgan holda ushbu sur’atni saqlab qolishni maqsad qilgan.

Source link

O‘zbekiston Markaziy banki bank hisob raqamlari o‘rtasida pul o‘tkazishning yangi usulini rasman ishga tushirdi. Xizmat markaziy bankning bosh axborot markazi tomonidan ishlab chiqilgan tezkor to‘lov tizimi asosida qurilgan, deya xabar beradi regulyator matbuot xizmati.

Ushbu yangi xizmatning an’anaviy P2P (shaxsdan shaxsga) pul o’tkazmalaridan asosiy farqi shundaki, u karta raqamlariga tayanmaydi va operatsiyalar to’g’ridan-to’g’ri bank hisoblari (A2A) o’rtasida amalga oshiriladi. Markaziy bankning aniqlik kiritishicha, foydalanuvchilar ushbu funksiyadan foydalanish uchun yangi yoki alohida karta ochishlari shart emas, chunki barcha mavjud bank kartalari mohiyatan bank hisobiga bog‘langan.

Texnik jihatdan markaziy bank allaqachon mamlakatdagi barcha tijorat banklariga ushbu xizmatdan foydalanish imkoniyatini taqdim etgan. Kelgusida A2A pul o‘tkazmalari alohida banklarning mobil ilovalariga integratsiya qilinadi va ular orqali amalga oshiriladi.

Ushbu operatsiyalarning narxiga kelsak, regulyator tijorat banklari to’lov stavkalarini o’zlarining ichki to’lov siyosatiga muvofiq o’zlari belgilashini ta’kidladi. Shu sababli, to’lovlar muayyan bank va mijoz tomonidan tanlangan xizmatlarning xususiyatiga qarab sezilarli darajada farq qilishi mumkin.

Markaziy bank bozor iqtisodiyoti doirasida ushbu to’lovlarni belgilash jarayoniga tartibga soluvchi sifatida aralashmasligini aytdi. Bundan tashqari, Asosiy Axborot Markazi to’g’ridan-to’g’ri yakuniy iste’molchiga to’lov xizmatlarini ko’rsatmaydi, balki texnik infratuzilmani ta’minlaydi va shuning uchun to’lovlarni belgilashda ishtirok etmaydi.

Ushbu o’z-o’zini tartibga soluvchi stavkalarni hisobga olgan holda, markaziy bank fuqarolarga turli banklar tomonidan taklif qilinadigan foiz stavkalari va shartlarini oldindan ko’rib chiqishni maslahat berdi. Ushbu variantlarni taqqoslash orqali iste’molchilar o’zlarining shaxsiy ehtiyojlari va afzalliklaridan kelib chiqqan holda eng maqbul va tejamkor moliyaviy xizmatlarni tanlashlari mumkin.

Source link

Investitsiyalar, sanoat va savdo vaziri Raziz Qudratov O‘zbekistonning o‘sib borayotgan tashqi qarzini himoya qilib, mazkur jamg‘arma mamlakatni zudlik bilan rivojlantirish uchun muhim vosita ekanini ta’kidladi.

Foto: video ramka

“Alibabaev.Politika” YouTube kanalidagi “Ekspert” loyihasiga bergan intervyusida vazir mamlakatdagi qarz olish tendentsiyalari bo‘yicha jamoatchilik muhokamasiga murojaat qilib, qarzning katta qismini kredit berishning juda qulay shartlari tufayli “mohiyatan bo‘sh pul” sifatida tavsifladi.

Vazirning aytishicha, moliyalashtirish xalqaro hamkorlar tomonidan juda jozibador shartlar asosida, qaytarish muddati 20 yildan 25 yilgacha va hatto past foiz stavkalari bo‘yicha 40 yildan 45 yilgacha bo‘lgan. Qudratovning taʼkidlashicha, zarur infratuzilmani faqat davlat byudjetiga tayanib qurish uchun oʻnlab yillar kerak boʻladi. Buning o’rniga, tashqi qarzlar hukumatlarga bugungi kunda yo’llar, maktablar, shifoxonalar va energiya tarmoqlarini qurish imkonini beradi, bu esa fuqarolarga uzoq kelajakda emas, balki darhol yuqori turmush darajasidan foydalanish imkonini beradi.

2025-yil yakuniga ko‘ra O‘zbekistonning milliy tashqi qarzi YaIMga nisbati 27,1 foizni tashkil etdi. Vazir Qudratovning taʼkidlashicha, xalqaro standartlarga koʻra, bu koʻrsatkich “juda past va oʻrtacha” hisoblanadi. Uning ta’kidlashicha, ushbu investitsiyalarsiz o’tgan yili qayd etilgan 7,7 foizlik yalpi ichki mahsulot o’sish sur’atiga erishish qiyin bo’lar edi. “Yo‘l, temir yo‘l, elektr, suv, maktab yoki shifoxona bo‘lmagan joyga sarmoyadorlar bormaydi”, — dedi Qudratov va qarz sanoat o‘sishi uchun asos bo‘lishini ta’kidladi.

Vazir ushbu mablag’lardan samarali foydalanishni ta’minlash uchun qat’iy nazorat mexanizmlarini batafsil bayon qildi. Prezident topshirig‘iga ko‘ra, audit loyihasiga huquqni muhofaza qiluvchi idoralar, Nazorat va Bosh prokuratura jalb qilingan. Bundan tashqari, Kongress qat’iy nazoratni amalga oshiradi, chunki davlat kafolatlari ostida moliyalashtiriladigan barcha loyihalar qonunchilar tomonidan ma’qullanishi kerak. Ushbu tizim har bir dollar qanday sarflanishi ustidan jamoatchilik va milliy nazoratni ta’minlash uchun mo’ljallangan.

Vazirning optimistik prognoziga qaramay, soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, Oʻzbekistonning umumiy tashqi qarzi, jumladan, davlat va xususiy sektor qarzi 2025-yilning birinchi uch choragi yakuniga koʻra 75,4 milliard dollarga yetgan. Bu bor-yoʻgʻi toʻqqiz oy ichida rekord darajadagi 11,3 milliard dollarga oshganini koʻrsatadi, bu 2013-yilda statistika boshlanganidan beri eng yuqori oʻsishdir. Uzuauto Motors va banklar. “O‘zbekneftgaz” va O‘zbekiston Milliy banki so‘nggi yillarda obligatsiyalar chiqarishni faol olib bormoqda.

Iqtisodiyot va Moliya vazirligi, markaziy bank bilan birgalikda, qarz darajalari boshqarilishi mumkin bo’lishini ta’kidlamoqda. Markaziy bank raisi Mamalizo Nurmuratov avvalroq qarzning mutlaq miqdori oshganiga qaramay, uning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi barqarorligicha qolayotganini taʼkidlagan edi. Hukumat, shuningdek, muhim ijtimoiy va iqtisodiy infratuzilmani moliyalashtirishni davom ettirgan holda, moliyaviy intizomni saqlash uchun yillik tashqi qarzga 2,5 milliard dollar miqdorida yangi ixtiyoriy cheklov belgiladi.

Source link

O‘zbekiston suv xo‘jaligi vaziri Shavkat Hamroyev Kun.uz’ga bergan eksklyuziv intervyusida mamlakatdagi suv xavfsizligi bilan bog‘liq joriy vaziyatni batafsil tahlil qildi. Sug‘orishning mavsumiy prognozlari, infratuzilmani modernizatsiya qilish, Qo‘shtepa kanali va Rog‘un GESi (GES) kabi yirik mintaqaviy loyihalar bo‘yicha nozik diplomatik muzokaralar olib borildi.

Vazir dastlab joriy dehqonchilik mavsumining istiqbollari haqida gapirdi. Bahorda yogʻingarchilik koʻp boʻlishiga qaramay, Hamroev tabiiy moʻl-koʻlchilik ikkinchi oʻrinda ekanini taʼkidladi. Uning ta’kidlashicha, yaxshi ta’mirlangan kanallar va samarali sug’orish nasoslari kabi tegishli infratuzilmasiz suvning dalalarga samarali etib borishi mumkin emas. “Otangiz suv ustasi bo‘lsa ham, chuqur qazing”, degan vazir suvning miqdori emas, balki uni ta’minlash samaradorligi ustuvor bo‘lishini ta’kidladi.

Mutaxassislar orasida O‘zbekistonda kanalni beton bilan qoplashga e’tibor qaratish kerakmi yoki plastik quvurlarga o‘tish masalasi muhokama qilinmoqda. Janob Hamroev vazirlik ikkala usuldan ham foydalanishini ma’lum qildi. Uning tushuntirishicha, hozirgi vaqtda mavjud suvning kamida 30-40 foizi filtrlash va bug’lanish orqali yo’qoladi, shuning uchun beton qoplama bu yo’qotishlarni kamaytirish uchun muhim vosita bo’lib qolmoqda.

Mintaqaviy diplomatiyaga toʻxtalar ekan, vazir Markaziy Osiyo munosabatlaridagi katta oʻzgarishlarni alohida taʼkidladi. Uning taʼkidlashicha, soʻnggi oʻn yil ichida mintaqaviy muloqot uzoq yillik sukutdan keyin qayta tiklandi. “Biz og‘ir kunlarni birga boshdan kechirmoqdamiz”, — dedi u va hozirda mamlakatlar o‘zaro manfaat asosida ish olib borayotganini, masalan, O‘zbekiston yozda suv evaziga qishda elektr energiyasini yetkazib berishini tushuntirdi.

Orol dengizi haqida Hamroev uning quruqligi haqida nozik nuqtai nazarni taklif qildi. Ko‘pchilik fojiaga faqat sovet davridagi suvni noto‘g‘ri boshqarish sabab bo‘lgan deb hisoblasa-da, vazir ekologik omillar umumiy e’tirof etilganidan ko‘ra kattaroq rol o‘ynagan, deb taxmin qildi. U Sibir daryolarini dengizni to’ldirish uchun yo’naltirish g’oyasiga shubha bildirdi, ba’zida ba’zi akademiklar tomonidan qayta ko’rib chiqilgan kontseptsiya bunday loyihalarni haqiqiy emas va noto’g’ri deb atadi.

Muhokama qilingan eng dolzarb masalalardan biri Afgʻoniston Muvaqqat hukumati tomonidan Xoshtepa kanali qurilishi boʻldi. Janob Hamroyevning aytishicha, Afg‘oniston suvdan foydalanish huquqiga ega, lekin asosiy masala suvning aniq miqdorida. Uning so’zlariga ko’ra, u ushbu shartlar bo’yicha muzokaralar olib borayotgan ishchi guruhlar bilan Afg’onistonga to’rt marta tashrif buyurgan. Vazirning soʻzlariga koʻra, 2 milliard kub metr suv tortib olinishi Oʻzbekistonga jiddiy taʼsir koʻrsatmaydi, ammo bu miqdor 4 milliard kub metrga yetsa, Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligida suv tanqisligi xavfi ortadi. Uning qo‘shimcha qilishicha, dastlab loyiha 2028-yilda yakunlanishi rejalashtirilgan edi, biroq texnik muammolar va nasos uchun zarur bo‘lgan elektr quvvati yetishmasligi tufayli taraqqiyot sekinlashdi.

Nihoyat vazir Tojikistonning Rog‘un GESini tilga oldi, bu esa o‘tmishda siyosiy masala bo‘lib kelgan. Janob Hamroyev loyihaning xavfsizlik standartlariga ishonch bildirar ekan, obektni shaxsan o‘zi ko‘zdan kechirganini ta’kidladi. Uning so’zlariga ko’ra, qurilishda strukturaviy xavflarni kamaytiradigan ilg’or texnologiyalardan foydalanilgan. Suhbat yakunida janob Hamroyev o‘z vazifalari qanchalik og‘ir ekani haqida fikr yuritib, O‘zbekistonda vazir bo‘lish mashaqqatli mas’uliyat, biroq oliy sharaf bo‘lib qolayotganini aytdi.

Source link