Jamiyat
Yoshlarning bo‘sh vaqti yoki savodsizlikning ildizi qayerda?
«Yoshlar» so‘zi aynan necha yoshdagi shaxslarni qamrab olishini aniqlab olsak, shunda muammoni muhokama qilish osonlashadi. Yuqori sinfga o‘tib, to oliygohni bitiribmi yoki hunar egallabmi? Albatta, bir ishning boshini tutib, shaxsiy hayotini yo‘lga qo‘ygan va bu yo‘lda tajriba orttirayotgan kishi borki, ularga yoshlar atamasi qo‘llanaveradi.
Bugun «Yoshlarning bo‘sh vaqti, bo‘sh vaqti» deymiz! O‘zi yoshlarda bo‘sh vaqt qolyaptimi? Hammasi o‘qish, ish, repetitorlarga qatnab, kechayu-kunduz ilm olish bilan band. Xo‘sh, agar bo‘sh vaqti qolmayotgan bo‘lsa, ularni savodsizlikka boshlayotgan illatlar ildizi qayerda bo‘lishi mumkin? Shu mavzuda yoshlar bilan disput o‘tkazishga kirishdik.
Nafosat Totliyeva, Buxoro davlat universiteti talabasi:
— Hozir aynan yoshlar uchun vaqt — bo‘sh! Ya’ni, ta’til davri. Ammo yoshlarning ko‘plari ta’tilni behudaga sarflashmoqda. Kechqurun nima qilish, vaqtichog‘liq uchun qayerga borishdan boshqasini o‘ylamayotgan ayrimlar ham yo‘q emas. To‘g‘ri, foydali mashg‘ulotlar bilan band bo‘layotganlar ham topiladi. Ammo bu oz, izlanuvchan yoshlar safining kengayishi zamon talabi darajasida jadal emas.
Behruz Nabiyev, Notiqlik san’ati bo‘yicha ekspert, teleboshlovchi:
— Nega ekan? Ta’tilda ham ayrim o‘quvchi, talabalar yoshlar tashkilotlari tomonidan o‘tkazilayotgan turli seminar yoki qizg‘in loyihalarda ishtirok etishyapti. Ko‘plarining oliy dargohga o‘qishga kirishga tayyorlanish uchun kutubxonalarda soatlab qolib ketishayotgani ham bor gap. Ma’lumotlar to‘plashadi. O‘quv-metodik kitoblar izlab, axborot-resurs markazlari xizmatidan foydalanadiganlar ham ancha.
Nargiza Ostonova, o‘quv markazi uslubshunosi:
— To‘g‘ri, shunday yoshlar borki, ular ham o‘qishadi, ham ishlashadi, buning ustiga dam olishga va boshqa maqsadlarini ham aniq belgilab olishga vaqt ajratishadi. Biroq, yoshlarning o‘z maqsadlariga erishishlarida, jamiyatda o‘z o‘rinlarini topib ketishlarida kattalarning ta’siri bo‘lmasa, yoshlar qiynalib qolishyapti.
Zarnigor Nafiddinova, Ijtimoiy himoya milliy agentligi Buxoro viloyat boshqarmasi matbuot kotibi:
— Nargiza, kattalarga «yuk»ni ag‘darish unchalik ham to‘g‘ri, deb o‘ylamayman. Vaholanki, tanganing ikkinchi tomonida yoshlarning o‘zi ham turishini unutmaylik. Avvalo, yoshlarga nima qiziqligini bilib olish kerak. Vaziyatni o‘qituvchiga yoki qaysidir ma’noda yoshlar tashkilotlariga ag‘darish bilan masala yechim topmaydi. Chunki, ular faqat yo‘l-yo‘riq ko‘rsatadi, xolos. Yo‘lni tanlash esa yoshlarning o‘zidan.
Bekzod Ne’matov, Jurnalistika va Ommaviy kommunikatsiyalar universiteti talabasi:
— Gapingizni bo‘laman, menimcha, qiziqishi bo‘lmagan yoshlar kelajakdagi maqsadlarini aniq qilib belgilab olishmagan shaxslardir. Albatta, bu shaxsiy fikrim. Bu esa ularda maqsadning yo‘qligini anglatadi va o‘z-o‘zidan erinchoqlikni keltirib chiqaradi. O‘z-o‘zidan bo‘sh vaqtining oshib ketishiga sabab bo‘ladi.
Lola Idiyeva, kosmetolog:
— Yoshlar o‘z maqsadlariga nisbatan e’tiborsiz bo‘lmasliklari kerak, fikringizni uqdimmi, Bekzodjon?!
Zulfizar Mavlonova, «Buxoro yoshlari» gazetasi muxbiri:
— Mening bir tanishim bor. Aqli yetuk, iqtidorli. Rassomlikka juda qiziqadi. Ammo, keyingi paytlarda sevimli mashg‘uloti bilan umuman shug‘ullanmay qo‘ygan. Bo‘sh vaqtlarini doim ko‘chayu klublarda o‘tkazadi. Sababini so‘rasam, o‘zining bu iqtidori va qiziqishi ortidan kelajakda pul topa olmasligiga ishora qilyapti.
Xalil Nabiyev, Kogon shahridagi Amir Temur mahallasi fuqarolar yig‘ini yoshlar yetakchisi:
— Demak, mana shundaylarni, ya’ni iqtidori boru, ammo o‘z qiziqishlari etagidan tutib ketishga ikkilanayotganlarni atrofimizga jalb qilishimiz asosiy vazifalarimiz sirasiga kiradi. Rahmat, Zulfizar!
Dilnavoz To‘xtayeva, Buxoro davlat universiteti talabasi:
— Yaxshi fikr. Ammo, shu o‘rinda yana bir savol tug‘iladi. Xo‘sh, tashqi sabablar-chi? Masalan, yon-atrofdagi tanish-bilishlarning ta’siri-chi?
Behruz Nabiyev:
— Menimchayam, tashqi ta’sirlar juda kuchli. Bir tomondan, yoshlarning keyingi paytlarda juda kam kitob o‘qiyotgani, ikkinchi tomondan, G‘arbning ta’siri: pop-musiqa, turli shou-dasturlar, axborot texnologiyalarning jadal rivojlangani yoshlarning bo‘sh vaqtlarini jiddiy ishlarga bag‘ishlashlari uchun to‘siq bo‘lib qolmoqda. Va bu o‘z-o‘zidan ma’naviy saviya darajasiga ham putur yetkazmay qo‘ymaydi.
Nafosat Totliyeva:
— Hozir biz ikkita qarama-qarshi javobni ko‘ryapmiz. Ya’niki, yoshlarning ayrimlari o‘z qiziqishidan kelib chiqib, turli to‘garak va o‘quv kurslariga qatnayotgan bo‘lsa, ayrimlari — g‘irt bekorchilar, shuning uchun ham jamiyatni buzadigan turli holatlarni keltirib chiqarishmoqda. Va bu bilan ular savodsizliklarini ham ko‘rsatib qo‘yishmoqda.
Rustam Rahimboyev, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi huzuridagi Yoshlar parlamenti a’zosi:
— Yoshlarning internetdan keragidan ortiq, haddan ziyod ko‘p foydalanayotgani ularning bilim olishga qiziqishining so‘nishiyu, savodsizligi oshishiga sabab bo‘lmoqda. Aksariyat vaqtini telefonga sarflashmoqda. Ota-onalar ishga sho‘ng‘igan yoki e’tiborsiz, ko‘plari farzandining kun davomida qanday ishlar bilan bandligini bilishmayapti.
Lola Idiyeva:
— Yoshlarning bo‘sh vaqtlarini ma’naviy jihatdan ta’minlash maqsadida ancha ishlar qilindi Biroq, ko‘plab yoshlar hatto o‘sha dam olish maskanlarida ham ijtimoiy tarmoqlardan bo‘shashmayapti.
Oydin Bozorova, Buxoro shahridagi 39-IDUM o‘qituvchisi:
— Ammo, savodsizlikning kelib chiqishini har doim internetga bog‘layverish ham unchalik to‘g‘ri emas. Internet ham bir bozorki, kishi undan faqat o‘zi uchun kerakli narsalarnigina olishi kerak. Shu o‘rinda savodsizlik degan tushunchani to‘g‘ri qabul qilish kerak, deb o‘ylayman. Vaholanki, savodsiz yoshlarning ko‘payib ketayotgani bor gap. Esingizda bo‘lsa, bir necha yil ilgari kichik bir so‘rovnoma o‘tkazilgandi. Natijasiga ko‘ra, «Amir Temur — kurashchi, «Imom Buxoriyni bilmayman», Cho‘lpon — qo‘shiqchi» degan javoblar olingandi. Yoshlarning bu savodini oddiy holat, deb qabul qilish mumkinmi? Barcha sharoit, imkoniyatlar yaratib berilyapti, ammo yoshlardagi intilish, qiziqish ortayotgani, negadir, ko‘zga tashlanmayapti. Balki, hamma narsa muhayyo etib qo‘yilayotgani uchun shundaydir?
Zulfizar Mavlonova:
— Yo‘q, sharoitlar qancha muhayyo qilinsa, yoshlarda intilish shu qadar kuchayadi. Yoshlarning davr bilan hamnafasligini unutmaylik. Menimcha, yoshlarning ish bilan to‘liq qamrab olinmayotgani ham bunga turtki bo‘layotgandek. Bundan tashqari, maktabni tugatgach, ayrim yoshlarning ayni o‘qib-izlanadigan davrining ikki-uch yili bekor va nazoratsiz qolib ketayotgani bor gap. Yoshlarning fikru xayoli faqat pul topish kerak degan o‘y bilan band, bu ularni boshi berk ko‘chaga boshlab qo‘ymoqda.
Rustam Rahimboyev:
— Savodsizlik, aslida befarqliq va dangasalikdan ham kelib chiqadi. Dangasalikning mehnatdagi, o‘qishdagi ko‘rinishi bor. Eng og‘riqlisi, savodsizlikning fikrlashdagi dangasalikdan kelib chiqishidir. O‘ylashga erinish, atrofdagi voqeliklarga befarqlik bir kun yoki bir yilda paydo bo‘lmaydi. Yillar davomidagi tarbiya: oila, bog‘cha, maktab va to shaxs o‘zini-o‘zi tarbiyalashni anglagunigacha davom etadi. Yoshlar tarbiyasi va bolalarining bo‘sh vaqti bilan shug‘ullanishni oilada ota-ona to‘liq nazoratga olishi, rag‘batlantirishi ham kerak. Ayniqsa, mehnatkashlik ko‘nikmasini shakllantirishi juda muhim. Ko‘pincha xato narsani sezsak-da, ko‘z yumamiz. Uzoqroq o‘ylashga, yechim topishga erinibmi, natijasidan qo‘rqibmi, bizdan oldingilar takrorlagan xatoni takrorlayveramiz. Qisqasi, yoshlarda jasorat va mehnatsevarlik yetishmayapti.
Xalil Nabiyev:
— Yoshlarni savodsiz deb atayverish fikriga unchalik qo‘shilmayman. Hamma zamonlarda ham o‘z zamonasining olimu ulamolari bo‘lgani singari, bilimi sayoz insonlari ham bo‘lgan. Ammo hozirgi o‘quvchilarning dars tayyorlamasligi, darslarda tinmay shovqin qilib turishi qanchalik rost bo‘lganidek, ularning repetitor oldida tovush chiqarmay o‘tirishi, saboqlarga o‘z vaqtida yetib borishi, topshiriqlarini sidqidildan bajarish uchun kerak bo‘lsa, kechasi bilan uxlamay dars tayyorlashi shunchaki oddiy holatga aylangani hech kimga sir emas.
Bekzod Ne’matov:
— Ammo, Xalil, ko‘pchilik yoshlar uchun bo‘sh vaqtlarida biror bir kitob o‘qish yoki o‘z qiziqishlari bilan shug‘ullanishdan ko‘ra, turli noxush holatlarni keltirib chiqargan shov-shuvli xabarlaru, mish-mishlarni turli internet tarmoqlaridan o‘qish qiziqroq bo‘lib boryapti.
Zarnigor Nafiddinova:
— Menimcha, maktab darsliklari va o‘quv rejalaridagi keraksiz, ba’zida o‘ta cho‘zilib ketgan zerikarli mavzuyu ma’lumotlar yoshlarimizni maktab va o‘qituvchilardan zeriktiryapti. Turli beboshliklarga undayapti. Zero, hozirgi yoshlar tor dunyoga sig‘maydi, ular uchun anchagina keng va qiziqarli, ayni chog‘da kerakli ma’lumotlar juda zarur. Xullas, niholning egri yoki to‘g‘ri o‘sishi, ko‘karib-yashnashi niholga emas, aksincha, u o‘sayotgan tuproqqa, joyga va bog‘bonga bog‘liq. Daraxt juda ko‘p hosil bersayu, mevasida maza bo‘lmasa, bug‘doy yerda bexato ko‘karsayu boshog‘i bo‘lmasa…
Oydin Bozorova:
— Demak, atrofimizga turli sohalarga qiziquvchi yoshlarni yanada jamul-jam etsak, ularning jismonan va aqlan kamol topishida hissa qo‘shgan bo‘lamiz. Yoshlar tashkiloti shunchaki yoshlar maskani bo‘lib qolmasligi kerak. Va bu yoshlarning qiziqishu salohiyatlariga qarab, bo‘sh vaqtlarini tashkil etish uchun rejalar tuzishimiz lozim.
Vaqt xuddi suvdek o‘tadi. Yoshlik — g‘animat. Vaqt isrofi — gunoh. Aynan shuni tushunib yetmaganlar yoki his qila olmaganlar ishsizlik, savodsizlik kabi muammolarga o‘ralashib qolmoqda.
Xulosa o‘rnida aytadiganimiz, yoshlarni ma’naviy barkamollik sari yetaklab borish uchun yangidan-yangi yo‘llar izlab topish zarur. O‘shanda har bir yosh o‘zining maqsadi sari intiladi, hayotda o‘z o‘rnini topishga harakat qiladi. Shunga ko‘ra, ularning bo‘sh vaqtdan unumli foydalana olishlari qaysidir ma’noda yanada jiddiyroq ta’minlanishi zarur.
Asilbek o‘rta sinfdaligida poytaxtga keladi va o‘qishini Muhammad al-Xorazmiy nomidagi maktabda davom ettiradi. U tinimsiz mehnati orqali ketma-ket fan olimpiadalarida sovrindor bo‘ladi. Yutuqlari uchun Nexia 3 avtomobili hamda 620 mln so‘mdan ortiq mablag‘ bilan mukofotlanadi. 2026 yilning fevral oyida esa u dunyoning birinchi raqamli oliygohi Massachusets Institute of Technology’ga 100 foiz grant asosida qabul qilindi. Bu OTM unga o‘qish xarajatlarini qoplash uchun 385 ming dollar mablag‘ ajratishini anglatadi. Asilbek Kun.uz bilan suhbatda dunyoga mashhur ta’lim muassasiga to‘liq grant yutishni qanday uddalagani, tayyorgarlik jarayoni va boshqa jihatlar haqida gapirib berdi.
2007 yilda Sirdaryo viloyatida tug‘ilgan Asilbek bolaligidan matematikaga qiziqqan. Uning fanga ishtiyoqi onasining maktabda o‘qituvchi bo‘lishi bilan bog‘liq. Kichikligidan kitoblar o‘qish bilan shug‘ullanib, mustaqil mashqlar qilgan.
“Oyim matematikadan kitoblar olib kelardilar, o‘zlari menga dars o‘tardi. Shu sabab fanga qiziqishim ortgan. Boshlang‘ich maktabni yaxshi baholar bilan tugatdim. To‘rtinchi sinfni bitirgach, oldimda muhim savol paydo bo‘ldi: qayerda o‘qishni davom ettiraman? Ikki tanlov bor edi: Gulistondagi xorijiy tillar maktabi yoki Toshkentdagi ixtisoslashgan maktablar. Ancha vaqt o‘yladim. Internetdan kunlab ta’lim muassasalarini izladim, telefon qilib ma’lumotlar so‘radim. Oxiri Muhammad al-Xorazmiy nomidagi maktabni topdim. Bu yerda informatika va matematika fanlari chuqurlashtirilgan holda o‘qitilardi. Mazkur maktabga hujjat topshirdim va imtihondon o‘tib, o‘qishga qabul qilindim.
Maktabga borgach, bir narsani tushundim: men o‘zim o‘ylaganchalik kuchli emas ekanman. Avvalgi maktabimda eng yaxshi o‘quvchilardan biri edim, lekin bu yerda hatto oson masalalarni ham ishlay olmay qolgan paytlarim bo‘lgan. Bu holat meni ancha o‘ylantirib qo‘ydi. Lekin aynan shu paytda ustozim Kamoliddin aka ko‘proq yordam berdi. Ular mening potensialimni ko‘rib, olimpiada masalalarini o‘rgata boshladi”, – deydi u.
Maktab yillarida Asilbek Qo‘qon shahrida bo‘lib o‘tgan respublika olimpiadasida g‘olib bo‘lib, Nexia 3 avtomobilini yutib oldi. 2025 yilda esa Boliviyaning Sukre shahrida o‘tgan 37-xalqaro informatika olimpiadasida kumush medal sohibi bo‘ldi va 620 million so‘mdan ortiq pul bilan mukofotlandi.
“Olimpiada men uchun shunchaki musobaqa emas edi. Boshlanishida natijalar yaxshi bo‘lmagan. Ba’zilarida yutqazib qaytganman. Shunday paytlarda odam “balki bu yo‘l menga emasdir”, deb o‘ylab qoladi. 7-sinfdan fanga yanada ko‘proq vaqt ajrata boshladim. Shu paytda Qo‘qon shahrida o‘tkazilgan respublika olimpiadasida qatnashdim. Bu olimpiadada 5-7-sinflar orasida g‘olibga Nexia 3 avtomashinasi berilishi aytilgandi. Olimpiadada ikkinchi kun imtihon tugagach, bir payt do‘stlarim orqadan baqirib qoldi: “Asilbek, sen birinchi o‘rinni olibsan!” deyishdi. Dastlab ishonmadim. Natijalar ro‘yxatini ko‘rsatishgach, haqiqatan ham birinchi o‘rinda ekanimni bildim, o‘sha paytda ko‘zimdan yosh chiqib ketgandi. Avtomobil topshirilgan vaqtda dadam hayajondan mashinani ham qo‘zg‘atolmay qolgani esimda. Keyin tushundimki, olimpiadadagi natijalar yakun emas, balki keyingi imkoniyatlar uchun eshik ekan. Maktabni tugatib, universitetlar haqida jiddiy o‘rganishni boshladim. Internetdan turli oliygohlar dasturlarini ko‘rdim, talablarini o‘qidim, talabalarning tajribalarini o‘rganishga harakat qildim”, – deydi Asilbek.
U maktabni bitirgach, bir yil davomida nufuzli oliygohga kirish uchun tayyorgarlik ko‘rdi. 11-sinfni tugatganidan so‘ng Asilbekning olimpiadalardan yutgan grantlari orqali mahalliy universitetga kirish imkoni bor edi. Ammo u o‘z yo‘nalishi bo‘yicha top oliygohda o‘qishni davom ettirishni tanladi.
“Bir yilga tanaffus qildim, bu vaqt ichida ingliz tili darajamni oshirib oldim, insho yozish qobiliyatlarimni rivojlantirdim. Avgustdan dekabrgacha kuniga 10 soatdan oshiq kuchli tayyorgarlik ko‘rdim. Birinchi SAT imtihonida 1250 ball olgan edim. Keyin haftada olti marta, kuniga besh soatdan dars olib, ikki yarim oy ichida ko‘rsatkichimni 1450 ballga ko‘tardim. Dekabrda esa qayta topshirib, 1540 ball oldim. IELTS imtihonida 7,5 ball to‘pladim. Bundan tashqari, turli loyihalarda qatnashib, portfoliomni boyitdim”, – deydi u.
Asilbek shu vaqtgacha 9 ta nufuzli oliygohga hujjat topshirgan. Shularning orasida fan va texnologiya bo‘yicha dunyoning birinchi raqamli oliygohi – MIT’dan 100 foiz grant asosida o‘qishga qabul qilinganlik xatini olgan. Universitet unga o‘qish xarajatlarini qoplash uchun $385 000 mablag‘ taqdim etishini ma’lum qilgan.
Suhbat davomida Asilbek imtihonda qanday savollar tushgani, portfoliosini aynan nimalar bilan boyitgani qabul jarayonida ustunlik bergani hamda maqsadlari haqida gapirib berdi.
Intervyuni to‘liq holda Kun.uz’ning YouTube’dagi sahifasida tomosha qilishingiz mumkin.
Dastur kontent yaratish, matnli va vizual formatlar hamda janrlarning qo‘llanishi, axborot xavfsizligi, strategik kommunikatsiya, media menejment, SMM hamda sun’iy intellektdan foydalanish kabi ko‘plab muhim mavzularni qamrab oladi.
30 mart kuni Qoraqalpog‘iston Respublikasida axborot makonida yilning eng yirik ta’limiy-amaliy voqeligi — “Media haftalik” boshlandi. Unda qatnashchilar zamonaviy media muhitidagi dolzarb masalalar yuzasidan ko‘nikmalarini oshiradi.
Dastur kontent yaratish, matnli va vizual formatlar hamda janrlarning qo‘llanishi, axborot xavfsizligi, strategik kommunikatsiya, media menejment, SMM hamda sun’iy intellektdan foydalanish kabi ko‘plab muhim mavzularni qamrab oladi.
Trening va mahorat darslari davomida ishtirokchilar nafaqat nazariy bilimlarni, balki real keyslar asosida ishlash, xatolarni tahlil qilish, yangi yondashuvlarni shakllantirish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Tadbirda ilg‘or ekspertlar, amaliyotchi jurnalistlar, muharrirlar, prodyuserlar hamda mutaxassislar spiker sifatida qatnashmoqda. Ular o‘z tajribalari bilan o‘rtoqlashib, zamonaviy media rivojining ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha tavsiyalar beradi.
Ta’kidlanishicha, “Media haftalik”ning muhim jihati — ishtirokchilarga alohida e’tibor qaratish. Tadbir davomida o‘nlab intervyular, ochiq muloqotlar va fikr almashinuvlar tashkil etilib, ishtirokchilarning o‘zlari media sohasidagi muammolar, kutilayotgan natijalar va erishilgan yutuqlar haqida fikr bildiradi.
Haftalik doirasida quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha maxsus sessiyalar tashkil etilgan:
• bosma va internet nashrlari jurnalistlari;
• telejurnalistlar va operatorlar;
• davlat organlari matbuot kotiblari;
• blogerlar va kontent yaratuvchilar;
• mobilograflar va SMM mutaxassislari.
Haftalik yakunida Media forum tashkil etilib, unda tadbir natijalari sarhisob qilish rejalashtirilgan.
Jamiyat
Bolalar kontent qurboniga aylanyaptimi? Psixologlar ijtimoiy tarmoqlardagi xavflardan ogohlantirmoqda
Ijtimoiy tarmoqlarda bolalar ishtirokidagi videolar soni keskin oshmoqda. Mutaxassislar esa bu holatni oddiy kontent emas, balki bola psixikasiga ta’sir qiluvchi jiddiy omil sifatida baholab, uning ortida yashirin xavflar borligini ta’kidlamoqda.
Bugun urf bo‘lgan bolalar bilan bog‘liq kontentlarni tayyorlash va ommaga taqdim etish o‘ta nozik masala. Biroq mutaxassislar bu tendensiyaga jiddiyroq qarashga chaqirmoqda. Ularning ta’kidlashicha, bolalarni kontentga jalb qilish, ayniqsa ularning roziligi va manfaatlari hisobga olinmagan holda, kelajakda psixologik muammolar, bulling va shaxsiy chegaralarning buzilishiga olib kelishi mumkin.
«Bolalarning onlayn ishlashi ularni paxta terdirish yoki tilanchilikka chiqarishdan battarroq»
Rozaliya Gabdulhakova, bolalar psixologi:
«Har bir ota-ona farzandining shirin qiliqlarini yoki kulgili harakatlarini, ba’zida yig‘lab, isterika qilgan vaqtlarida videoga olib ommaga ko‘rsatishni, yaqinlariga ko‘rsatishni xohlaydi. Ba’zi bir paytlarda ana shu ota-onaning o‘zi ham bilmagan holatda bolaning kelajagida uning ustidan kuladigan, boshqa tengdoshlari tomonidan bullingga uchraydigan harakatlar qilib qo‘yadi. Lekin masalaning yana bitta tarafi ham bor. Hozir bolalar marketing uchun eng yaxshi qurol bo‘lib borishmoqda. Afsuski, bolalarning onlayn ishlashi ularni paxta terdirish yoki tilanchilikka chiqarishdan hech yaxshiroq emas. Onlayn ishlash deganda, kontent uchun bolalardan foydalanish nazarda tutiladi. Masalan, nimanidir reklama qilmoqchi bo‘lganingizda, mana Chocotella’ning reklamasi kichkina shirintoy bola bilan hammamizning esimizda. Agar uni katta odam “shirin” deganda, hech kim eslab qolmagan bo‘lardi. Qarang, mana bolaning shirintoyligidan marketing maqsadida qanday foydalanilyapti. Ana shu narsa endi ommaning ichida, ya’ni ijtimoiy tarmoqlarni hech kim boshqarmaganligi uchun hamma o‘zining ilhomidan kelib chiqqan holatda foydalanyapti va, afsuski, bolaning emotsional holatiga yoki kelajakda ana shunaqa tengdoshlari tomonidan ulg‘aygach bulling bo‘lishi-bo‘lmasligiga qanday ta’sir qilishi haqida ko‘pchilik o‘ylamayapti».
Mutaxassislarga ko‘ra, turli ta’lim maskanlarida bolalar bilan bog‘liq kontentlar asosan SMM menejerlari tomonidan olinadi. Bu esa ijtimoiy-psixologik eksperiment hisoblanadi.
«Bolaning psixikasi xohlagan odam tajribasini o‘tkazadigan maydon emas»
Sayyora Azlarova, bolalar psixologi:
«Aslida bizda ijtimoiy tarmoqlarga bolalarni olib chiqish nisbatan boshqa davlatlardan ko‘ra yangi urfga chiqayotgan odat. Chet davlatlarda bo‘lsa, deyarli yigirma yildan beri bu odat bor. Bolaning har xil qiliqlari, shirin odatlari va hokazo holatlarni beziyon, bezarar, hatto marketing uchun emas, shunchaki kundalik hayotini ko‘rsatish uchun ham blogerlar tomonidan olib chiqish bor va bu normaga kirgan. Lekin bolaning huquqlari, ayniqsa ijtimoiy tarmoqdagi huquqlari to‘g‘risida, ularda ijtimoiy tarmoq oldindan rivojlangani uchun sekin-sekin tartibga solib kelinyapti. Bolani ijtimoiy tarmoqda necha yoshgacha qo‘yish mumkin, necha yoshgacha qo‘ymaslik kerak, unga tegishli axborotlarning qanchasini berish mumkin, qanchasini bermaslik kerak. Va bola bilan ijtimoiy-psixologik eksperiment — hozir biz aytgan rolik ijtimoiy-psixologik eksperiment hisoblanadi — qay tarzda o‘tkazilishi mumkin, qay tarzda o‘tkazilishi mumkin emas, ota-onaning roziligi kerak bo‘lgan va kerak bo‘lmagan holatlar haqida alohida qonun, hujjatlar bor. Lekin bizda hali bu tartibga solinmagan.
Bu ochiqchasiga ijtimoiy-psixologik eksperiment hisoblanadi. Bu holatda aslida o‘sha xalqaro huquqlarga ko‘ra, bolaning ota-onasi ogohlantirilishi kerak, roziligi bildirilishi kerak va bu bolaga ziyon yetkazmasligi haqida kafolat berilishi kerak. Xohlagan odam xohlagan paytida ijtimoiy tarmoqda ko‘rgan eksperimentini bola bilan o‘tkazishi mumkin emas. Bolaning psixikasi xohlagan odam tajribasini o‘tkazadigan maydon emas».
Hududdagi simyog‘ochlar eskirib ketgani aytilmoqda.
Jizzax viloyatida eskirgan simyog‘ochlar qulashi oqibatida uch bosh qoramol nobud bo‘ldi. Jamoatchilik faoli Xayrulla Qilichevga ko‘ra, hodisa 15 mart kuni Forish tumani Garasha qishlog‘ida yuz bergan.
Hududdan yuqori kuchlanishli elektr liniyasi o‘tgani, qulagan simyog‘ochlar esa 1950-yillarda o‘rnatilgani va ular allaqachon eskirib chirib ketgani ta’kidlangan.
Qilichevning so‘zlariga ko‘ra, qoramollarning egasi zararni qoplab berishni so‘rab, «Hududiy elektr tarmoqlari» AJning Forish tumani bo‘limiga murojaat qilgan. Biroq arizaga javob berilmagan.
Shuningdek, voqea sodir bo‘lgan kuni hududga eski simyog‘ochlarni almashtirish uchun beton ustunlar keltirilgan. Biroq ular hamon o‘rnatilmagan.
«Hududiy elektrtarmoqlari» AJ matbuot xizmati holat yuzasidan Kun.uz’ga izoh berdi.
Dastlabki izohga ko‘ra, qoramol egasi hududni to‘siqlar bilan o‘rab olgani, amaldagi qonunchilikka ko‘ra esa elektr uzatish liniyalari muhofaza zonasida bunday qilish taqiqlangani ta’kidlangan.
Shuningdek, kompaniya holat hozirda o‘rganilayotgani, yaqin vaqt ichida hududda yangi beton ustunlar o‘rnatilishini bildirdi.
Bundan tashqari, qoramol egasi tegishli tartibda sudga murojaat qilishi mumkinligi va agar sud kompensatsiya belgilasa, kompaniya zararni qoplab berishga tayyorligi qayd etilgan.
Joriy yil 29 mart kuni Angren shahridagi Mirzo Ulug‘bek mahallasida joylashgan, OKMK homiyligida zamonaviy qiyofaga keltirilgan “Yangi Angren” madaniyat va sport majmuasining tantanali ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Tadbirda bosh vazir o‘rinbosari, Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi raisi Zulayho Mahkamova, O‘zbekiston faxriylarining ijtimoiy faoliyatini qo‘llab-quvvatlash “Nuroniy” jamg‘armasi boshqaruvi raisi o‘rinbosari Sharof Ubaydullayev, O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat va Sport vazirliklari mas’ullari, Toshkent viloyati hokimi Zoyir Mirzayev, OKMK boshqaruv raisi, senator Abdulla Xursanov, mahalla aholisi, nuroniylar, turli millat vakillari, milliy-madaniy markazlar faollari hamda keng jamoatchilik vakillari ishtirok etdi.
Tadbirda mas’ullar tomonidan ramziy lenta qirqilib, “Yangi Angren” madaniyat va sport majmuasi rasman o‘z faoliyatini boshladi.
Mazkur majmua OKMK homiyligida kombinat bunyodkorlari tomonidan to‘liq ta’mirlanib, foydalanishga topshirildi.
2025–2026 yillarda majmuada loyiha qiymati 31 milliard so‘mlik ta’mirlash ishlari amalga oshirilib, zamonaviy qiyofaga keltirildi.
Majmua tarkibida 32×20 o‘lchamli sport zali, fitnes xonasi, sheyping zali kabi zamonaviy sport inshootlari joylashgan.
Binoning ikkinchi qavatida esa, tasviriy san’at, amaliy san’at, raqs, vokal, teatr, folklor va musiqa yo‘nalishlaridagi to‘garaklar faoliyati uchun barcha sharoitlar yaratilgan. E’tiborlisi, endilikda angrenlik yoshlar bu yerda sportning badiiy gimnastika, kurash, yengil atletika, voleybol, basketbol, fitnes, sheyping, mini futbol turlari bilan ham shug‘ullanishadi.
Binoning xonalari va yo‘laklari o‘ziga xos milliylik ruhida bezatilgan bo‘lib, har bir xonaga alohida e’tibor qaratilgan. Badiiy akademiya ijodkorlari tomonidan taniqli aktyorlar, yozuvchilarning portretlari tayyorlab berildi.
Kombinat quruvchilari tomonidan binoning tomi, kommunikatsiya tizimlari to‘liq yangilandi. Barcha zarur mebel jihozlari bilan ta’minlandi. Hududda obodonlashtirish va ko‘klamzorlashtirish ishlari amalga oshirilib, 2 dona shiyponcha o‘rnatilib, yo‘laklarga dekorativ beton qoplamasi yotqizildi.
“Yangi Angren“ madaniyat va sport saroyining foydalanishga topshirilishi aholi, ayniqsa yoshlarning madaniyat va sport bilan muntazam shug‘ullanishi, bo‘sh vaqtlarini mazmunli tashkil etishi, milliy qadriyatlar va san’atni yanada rivojlantirishga xizmat qiladi.
Tadbirda mamlakatimiz ijtimoiy sohasini qo‘llab-quvvatlab kelayotgani uchun OKMK boshqaruv raisi Abdulla Xursanov O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirining “Madaniyat va san’at fidokori” ko‘krak nishoni hamda sport vazirining “Jismoniy tarbiya va sport a’lochisi” ko‘krak nishoni bilan taqdirlandi.
Zinnat Hayitqulova, Angren shahridagi Mirzo Ulug‘bek mahallasi fuqarosi: – Shunday ulug‘ ayyom kunlarida mahallamizda ajoyib madaniyat va sport majmuasi qad rostlagani barcha mahalla ahlini xursand qildi. Ushbu maskanda hudud yoshlarining bo‘sh vaqtlarini mazmunli o‘tkazishlari uchun barcha sharoitlar muhayyo etilgan. Yaratilgan sharoitlar ko‘zni quvnatadi. Fursatdan foydalanib, mahalla ahli nomidan mana shunday ezgu amallarni boshidan tutgan davlatimiz rahbariga o‘z minnatdorchiligimizni bildirib qolamiz.
OKMK tomonidan angrenliklarga tuhfa etilgan mazkur zamonaviy majmua hudud aholisi uchun ma’naviyat, madaniyat va sportni birlashtirgan muhim maskan sifatida xizmat qilishi shubhasiz.
Reklama huquqi asosida
Rekord qarz olishga qaramay, O‘zbekiston qarzining yalpi ichki mahsulotga nisbati pastligicha qolmoqda – 27,1 foiz – Roziz Qudratov
MITʼdan 100 foiz grant yutgan sirdaryolik Asilbek Sunnatov
O‘zbekiston yozgi suv ta’minotini ta’minlash bo‘yicha qo‘shni davlatlar bilan faol muloqot olib bormoqda – Suv vaziri Hamroyev
-
Jamiyat5 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Siyosat4 days agoOʻzbekiston ikkita toʻlaqonli islom bankini tashkil etadi, 2030-yilgacha 1 milliard dollar jalb etishni maqsad qilgan
-
Dunyodan4 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
-
Dunyodan1 day agoOrmuz boʻgʻozi taqdirini hal qiluvchi yetti orol
-
Jamiyat5 days ago
«Ташаббусли бюджет» ғолиблари эълон қилинди
-
Dunyodan2 days ago
Prezident Tramp Hormuz boʻgʻozini ochish haqidagi soʻrovni yana keyinga qoldirdi
-
Dunyodan2 days ago
Saudiya Arabistoni AQShni urushga chaqirmoqda
-
Iqtisodiyot5 days agoO‘zbekistonda kichik AES qurilishi Rossiya kompaniyalarini 24,7 mlrd dollargacha buyurtmalar bilan ta’minlaydi – Lixachyov