Dunyodan
Tayland rahbari Kambodja bilan to’qnashuvlar “urushga ko’chib o’tdi” deb ogohlantirmoqda
Qarang: Odamlar o’t o’chiruvchi va Kambodiya qo’shinlari o’rtasida buzilishdan keyin boshpana olishadi
Tailand rahbarlari Tailand va Kambodiya o’rtasidagi to’qnashuv kamida 16 kishini o’ldirgan va ikkala mamlakatda o’n minglab odamlarni o’ldirganini ogohlantirmoqdalar, ammo ular “urushga borishadi” deb ogohlantirdilar.
Bosh vazir lavhaabay vazifasini bajarishni qo’shimcha qilishicha, jang endi chegara bo’ylab 12 kishilik og’ir qurollarni o’z ichiga olgan.
Tailand, shuningdek, Kambodjani avtoulovlarga qarata o’q uzishda aybladi, barcha qishloqlarni rakus radiusida deb topgan barcha qishloqlarni evakuatsiya qilishdi.
Kambodja Tailandiyani klaster o’qitishdan foydalanishda aybladi. Tinch fuqarolarga nisbatan nomutanosiblik tufayli dunyoning ko’p qismlarida klaster o’qitish taqiqlanadi. Tailand da’voga javob bermadi.
Shu bilan birga, Tailand tashqi ishlar vaziri Reuters so’zlariga ko’ra, agar global rahbarlar zudlik bilan sulhni o’tkazishni buyursa ham, mojaroda uchinchi tomonni vositachilik qilish uchun “kerak emas”.
Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari uyushmasi yoki ASEAN Uyushmasi assotsiatsiyasiga kirgan Malayziya Bosh vaziri Anvar Ibrohim ikki mamlakat o’rtasidagi maslahatlashuvlarni targ’ib qilishni taklif qilgan edi.
“Biz Bangkok ham, Phnom Penh ikkalasi ham bu yo’lni oldinga surgan ijobiy signallarni va tayyorligini kutib olamiz”, deb aytdi Anvar payshanba kuni kechqurun.
Biroq, Taiev Tashqi ishlar vazirligi vakili Nikorndeji Barkara Reuters so’zlariga ko’ra, ikki tomonlama choralar orqali vaziyatni ikki tomonlama choralar orqali hal qilish kerakligini aytdi.
“Men uchinchi mamlakatdan mediatsiya hali zarur deb o’ylamayman”, dedi Nikonji.
Izohlar ikki mamlakat ikkala mamlakat ham jangdan bo’lgan qurbonlar haqida yangilanganida keldi.
Tailandning aytishicha, jangda 14 tinch aholi va bitta askar halok bo’lgan, mahalliy Kambodja rasmiylari kamida bitta fuqaro o’ldirilganini aytishdi.
Amerika Qo’shma Shtatlari “dushmanlikni himoya qilish, tinch aholini himoya qilish va ziddiyatni tinch yo’l bilan hal qilishga chaqirmoqda”.
“Biz … Taykrammodiya chegarasi bo’ylab zo’ravonlikni kuchaytirish va tinch aholiga zarar etkazganligi sababli juda xafa bo’lganimizdan juda xafa bo’ldi”, dedi Tommy cho’chqasi esa doimiy ommaviy axborot bayonotida.
Kambodja va Tailand bilan siyosiy va strategik aloqalar bo’lgan Xitoy, mojarolar va maslahatlar orqali ikkala tomon ham muammoni hal qilishi “chuqur tashvishlanayotgan” degan umidda.
Avstraliya, Evropa Ittifoqi va Frantsiya ham tinchlik izlamoqda.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi juma kuni mojarolar ustidan uchrashishi kutilmoqda.
Payshanba kuni Kengashning xatida Kambodiya Bosh vaziri Har Man uni “Tailandning bosqinini to’xtatish” ga aralashishga undadi.
Tailand va Kambodiya har bir boshqalarni payshanba kuni birinchi zarbasini o’qqa tutganlikda ayblashdi.
Tailandning ta’kidlashicha, to’qnashuv chegara yaqinida tayoq kuchlarini kuzatishda Kambodja harbiy qurilmalarini joylashtirishdan boshlangan.
Kambodjaning so’zlariga ko’ra, Tailand askarlari chegara yaqinidagi Kumel Hindu Tempda oldinga siljish orqali oldingi kelishuvlarni buzganida, mojaroni boshlagan.
Ikki mamlakat o’rtasidagi mojarolar Kambodjaning frantsuz bosqini tugaganidan keyin ikki mamlakat chegaralaridan 100 yil o’tgach kelishdi.
Bir necha yillar davomida askarlar va tinch aholini har ikki tomonda o’ldirishganini ko’rmaganlar.
Kambodiya askarlari to’qnashuvda o’ldirilganidan keyin so’nggi keskinliklar ko’tarildi. Bu o’n yildan ortiq vaqt davomida ularning eng past punktlari bilan ikki tomonlama aloqalarga qo’shildi.
Surin viloyatida evakuatsiya markazida, Tailand, evakuatsiyalar (ko’plab bolalari va qariyalari) payshanba kuni guvohlik berishganini aytishdi.
1980-yillarda Kambodja fuqarolar urushi paytida portlashlar orqali yashagan eski evakular Bi-bi-si bilan yaqinda jang qilayotgan eng yomon jang edi.
Fanomning Paswan Fanom Paswan, uning ikki nabirasi “uzoq kutish” va oxir-oqibat evakuatsiya markaziga ko’chib o’tishadi. Ular bu safar ko’chib o’tishdi, u o’tmishdagi evakuatsiyalarga nisbatan qo’shimcha qildi.
Lululuo va Jonatan Surin boshlig’i to’g’risidagi qo’shimcha xabarlar
BBC tahliliga ko‘ra, Eronning Yaqin Sharqdagi AQSh harbiy bazalariga hujumlari dastlabki 14 kun ichida taxminan 800 million dollar zarar keltirgan.
Xabarda aytilishicha, ko‘p zarar Eronning jangovar harakatlarning birinchi haftasida amalga oshirgan javob hujumlari tufayli yetkazilgan. Bu nishonlarga AQShning Yuqori balandlikdagi hududdan mudofaa tizimi (THAAD) va Iordaniya havo bazasi AN/TPY-2 radar tizimi kiritilgan. Tahlillarga ko’ra, ikkinchisining qiymati taxminan 485 million dollarga baholanmoqda. Bundan tashqari, Eron hujumlari AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy bazalaridagi binolar va infratuzilmalarga qo‘shimcha 310 million dollar zarar yetkazdi, deya xabar beradi BBC.
Sun’iy yo’ldosh tasvirlari tahlili shuni ko’rsatadiki, Eron ham kamida uchta AQSh havo bazasiga bir necha bor hujum qilgan: Quvaytdagi Ali al-Salim, Qatardagi al-Udeid va Saudiya Arabistonidagi shahzoda Sulton. BBCning xabar berishicha, bu takroriy hujumlar Eron muhim ob’ektlarga hujum qilish niyatida ekanligini ko’rsatadi.
Senatorlar bilan bo‘lib o‘tgan shaxsiy konferensiyada Pentagon rasmiylari AQSh urushning dastlabki olti kunida kamida 11,3 milliard dollar sarflaganini ma’lum qildi, deb xabar berdi ABC News. The Washington Post gazetasining yozishicha, Pentagon harbiy amaliyotning dastlabki ikki kunida o‘q-dorilarga 5,6 milliard dollar sarflagan.
AQSh prezidenti Donald Tramp Eron bilan davom etayotgan urushni yaqin kelajakda tugatish imkoniyatini ko‘rib chiqmoqda. Biroq, Hormuz bo‘g‘ozi bilan bog‘liq asosiy masala hal etilmay turib, urush tugashi ehtimoli bor.
Truth Social’da e’lon qilingan bayonotda prezident Tramp Qo‘shma Shtatlar Yaqin Sharqdagi harbiy amaliyotlarni “to‘xtatish” imkoniyatlarini o‘rganayotganini aytdi.
“Biz Eron rejimiga qarshi harbiy maqsadlarimizga erishishga juda yaqinmiz”.
Prezident Trampning soʻzlariga koʻra, Qoʻshma Shtatlar Eronning raketa salohiyati va harbiy sanoatiga hujum qilish, dengiz floti va havo kuchlarini sezilarli darajada zaiflashtirish hamda yadro qurolini yaratish imkoniyatlarini cheklash boʻyicha oʻz maqsadiga erishdi.
Shu bilan birga, u Hormuz bo‘g‘ozini qo‘riqlash mas’uliyatini boshqa davlatga yuklash kerakligini aytdi.
Prezident Trump, “Hurmuz bo’g’ozi undan foydalanadigan davlatlar tomonidan himoya qilinishi kerak. Qo’shma Shtatlar bunday qilmasligi kerak” dedi.
Dunyo neftining katta qismi Hormuz boʻgʻozi orqali tashiladi. Uning yopilishi jahon iqtisodiyoti uchun jiddiy oqibatlarga olib keladi.
Ammo tahlilchilar fikricha, aynan shu masala Trampni qiyin ahvolga solib qo‘yadi. Urushni to’xtatish bo’g’ozni yopib qo’yishi mumkin, ochiq qolishi esa mojaroni kuchaytirishi mumkin.
AQSh rasmiylarining aytishicha, urush tez orada tugashi dargumon.
Oq uyning aytishicha, operatsiya 4-6 hafta davom etishi kutilmoqda va hozirda uchinchi haftada.
Manbalarga ko‘ra, prezident Trampning o‘zi ham urush haqida ikkilanib turadi. Bir tomondan u neft narxi va iqtisodiy bosimlardan xavotirda bo‘lsa, ikkinchi tomondan harbiy qudrat namoyishidan mamnun.
So‘rovlar shuni ko‘rsatadiki, urush ko‘pchilik tomonidan qo‘llab-quvvatlanmaydi.
AQSh prezidenti Donald Tramp Eronga qattiq ultimatum qo‘ydi. Uning bayonotiga ko‘ra, Eron 48 soat ichida Hormuz bo‘g‘ozini to‘liq ochmasa, AQSh harbiy chora ko‘rishi mumkin.
“Agar Eron 48 soat ichida Ormuz boʻgʻozini toʻliq va tahdidsiz ochmasa, Qoʻshma Shtatlar Eron elektr stansiyalariga hujum qiladi va yoʻq qiladi”, — deb yozdi Tramp “Truth” ijtimoiy tarmogʻida.
Prezident Tramp potentsial maqsadlar sifatida Eronning yirik energetika inshootlarini alohida tilga oldi. “Ta’sir eng yirik elektr stansiyalarida boshlanadi”, dedi u.
Prezident Trampning so‘nggi bayonotlari Yaqin Sharqdagi vaziyatni yanada yomonlashtirishi mumkin.
Tahlilchilar AQShning Eron energetika infratuzilmasiga hujumi mojaroni yanada kuchaytirib, mintaqadagi neft va gaz inshootlarini nishonga olishni kutmoqda.
Hozircha Eron bu ultimatumga rasmiy javob bermagan.
22 mart kuni Amerikaning Florida shtatida Amerika va Ukraina delegatsiyalari o’rtasida muzokaralar bo’lib o’tdi. Uchrashuv davom etayotgan vositachilik sa’y-harakatlari doirasida bo’lib o’tdi.
AQSh prezidentining maxsus vakili Stiv Vitkoff muzokaralar “konstruktiv” ruhda o‘tganini va asosiy e’tibor hal qilinmagan masalalar ko‘lamini toraytirishga qaratilganini aytdi.
Janob Vitkoff muzokaralar muhimligini ta’kidlab, ular jahon barqarorligi uchun muhim ekanini ta’kidladi.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy ham delegatsiyaning AQShda ekanligini tasdiqladi va birinchi uchrashuv 22 mart kuni bo‘lib o‘tganini ma’lum qildi.
“Butun dunyo diplomatik sa’y-harakatlarni davom ettirishi muhim. Bu urushni hech kim xohlamaydi”, – dedi u.
Prezident Zelenskiy muzokaralar 23 martgacha davom etishini aytdi.
Ukraina rahbarining so‘zlariga ko‘ra, muzokaralardagi asosiy masala Rossiya urushni to‘xtatishga tayyormi yoki yo‘qmi, degan savol tug‘iladi.
“Asosiy savol Rossiya haqiqatan ham urushni toʻxtatishga chin dildan tayyormi yoki yoʻqmi”, dedi Zelenskiy.
Uning ta’kidlashicha, bu muzokaralar Yaqin Sharqda, xususan, Eron atrofida keskinlik kuchaygan bir paytda o’tkazilmoqda. Bu Ukrainadagi urushni hal qilish masalasini murakkablashtiradi.
AQShning Eronga qarshi harbiy kampaniyasining narxi bir oy ichida 27 milliard dollardan oshadi va harajat kun sayin ortib bormoqda.
Ma’lumotlarga ko’ra, bu hisob-kitoblar Eron urushi xarajatlarini kuzatish platformasi orqali amalga oshiriladi. Mudofaa vazirligi ma’lumotlari asosida real vaqt rejimida urush xarajatlarini hisoblang.
Pentagon hisobotiga ko’ra, urushning dastlabki olti kuni 11,3 milliard dollarga tushdi, keyin esa har bir kun taxminan 1 milliard dollarga tushdi.
Newsweek ma’lumotlariga ko’ra, Qo’shma Shtatlar Eronga qarshi operatsiyalar uchun 2003 yilda Iroq urushi boshlanganidan ko’ra ko’proq mablag’ sarflamoqda.
Pentagon ham ushbu kampaniyani davom ettirish uchun 200 milliard dollar so’ragan. Bu Jorj Bush ma’muriyati 2003 yilda so’raganidan 67 milliard dollarga ko’pdir.
The Economist nashriga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlar o‘zining sarflangan o‘q-dorilar zaxirasini to‘ldirish uchun kamida bir yil vaqt oladi. Biroq, Oq uy Kongress bilan bu xarajatlar uchun byudjetga hali rozi bo’lmagan.
Eslatib oʻtamiz, AQSh va Isroilning Eronga qarshi harbiy amaliyoti 28-fevraldan beri davom etmoqda.
Norvegiya kompaniyasi O‘zbekistonda chiqindilarni yig‘ish sohasiga qiziqish bildirdi
Eronning hujumi AQShga qancha zarar yetkazdi? BBC sharhi
O‘zbekistonda suv tanqisligini kamaytirish uchun 600 mlrd so‘mlik dastur tasdiqlandi
-
Dunyodan5 days ago
Isroil Livan janubida quruqlikdan operatsiya boshladi
-
Jamiyat4 days agoChilonzorda Al-Xorazmiy ko‘chasining bir qismi yopiladi
-
Siyosat4 days ago
O‘zbekiston va Turkmaniston yetakchilari bir-birlarini tabrikladilar
-
Jamiyat4 days agoToshkentda bayram kunlari jamoat transporti uchun maxsus jadval joriy etildi
-
Mahalliy5 days agoRo‘zadan keyin 90 foiz odamlar yo‘l qo‘yadigan xato
-
Jamiyat4 days agoCoca-Cola O‘zbekistonda Ramazon oyida bir qator xayriya tashabbuslarini amalga oshirdi
-
Jamiyat3 days agoImom Buxoriy masjid-majmuasida ilk hayit namozi o‘qildi (foto)
-
Iqtisodiyot5 days ago
Xizmatlar bozorining qariyb 40 foizi Toshkentda — statistika