Jamiyat
Asalarilar o‘limi davom etmoqda. Moddiy zarar qoplanadimi?
Kun.uz Farg‘onada g‘o‘zaga kunduzi sepilayotgan zaharli dorilar asalarilarning yoppasiga nobud bo‘lishiga olib kelayotgani haqida yozganidan keyin, Qishloq xo‘jaligi vazirligi raddiya berishga shoshilgan edi. Lekin o‘tkazilgan laboratoriya tahlillari vazirlikning iddaolari xato ekani, asalarichilarning noroziligi asosli ekanini tasdiqladi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Kun.uz vodiy viloyatlarida g‘o‘zaga kuchli kimyoviy dorilarning ayni kunduz kuni betartib sepilishi oqibatida asalarilarning qirilib ketgani, buning ortidan asalarichilar daromadsiz qolgani haqida maqola e’lon qilgandi.
Maqolaning ertasiga, 16 iyul kuni Qishloq xo‘jaligi vazirligi rasmiy munosabat bildirib, asalarilarning kimyoviy dorilar sabab qirilib ketayotganini rad etdi.
“Tarmoqlarda aytilayotgan “g‘o‘zaga kuchli kimyoviy dorilarning ayni kunduz kuni betartib sepilayotgani asalarilarning qirilib ketishiga sabab bo‘lyapti” degan axborotlar ilmiy asossiz va amaliy jihatdan tasdiqlanmagan ma’lumot hisoblandi. Boisi, qishloq xo‘jaligida qo‘llaniladigan kimyoviy vositalar mamlakat bo‘yicha yagona tartib va reglamentlar asosida tasdiqlangan preparatlar ro‘yxatiga asosan tanlanadi hamda ulardan foydalanish qoidalari butun respublika bo‘ylab bir xil”, deyiladi QXV bayonotida.
Vazirlik munosabatida, shuningdek, asalarilar o‘limi Farg‘ona viloyatining ma’lum bir hududidagina kuzatilayotgani da’vo qilingan. Lekin Kun.uz’ga bunday holat respublikaning boshqa hududlarida ham kuzatilayotgani haqida ma’lumotlar kelib tushmoqda.
19 iyulda esa, QXV huzuridagi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi o‘z o‘rganishlari yuzasidan bayonot berib, Farg‘ona va Surxondaryo viloyatlarida asalarilarning ommaviy nobud bo‘lishiga kimyoviy pereparatlarning ta’siri bo‘lishi mumkinligini tasdiqladi (bu haqda batafsilroq maqola so‘ngida yana to‘xtalamiz).
16 iyul kuni Qishloq xo‘jaligi vazirligi boshqarma boshlig‘i Muhiddin Sayfiyev boshchiligida ishchi guruh Farg‘onada asalarichilar bilan uchrashuv o‘tkazdi va shu kuni o‘lgan asalarilardan laboratoriya uchun namunalar olindi.
Uchrashuvda Kun.uz muxbiri ham ishtirok etdi. Vodiylik asalarichilar muxbirimiz bilan suhbatda uchrashuv ularni qoniqtirmaganini aytishdi.
“Talafotning oldini olish o‘rniga…”
Sherzod Mirzamatov:
— Kechagi videodan keyin vazirlikdan ishchi guruh yechim qilaman deb kelishdi. Bizning hamma arichilar to‘plandi shu yerga. Mutaxassis asalarilar kasallikdan o‘lgan deyapti. Biz asalarilarning doridan zaharlanib o‘lganini isbot qilib bera olamiz. Bundan maqsad nima bo‘lyapti? Uchrashuvda asalarilar kasallikdan o‘lgan degan xulosaga kelishyapti. Doridan umuman zaharlanmagan deyishyapti. Doridan zaharlanganini isbot qilish uchun tahlilni tez chiqarib bera oladigan laboratoriya uskunasi yo‘q ekan. Faqat bular kasallikdan o‘lganini isbot qilib bera olarkan xolos. Muammo bartaraf qilinmas ekan, ishchi guruhining bunday uchrashuv tashkil qilishidan ma’no bormi?
Bu yerda to‘planganlarning ko‘pi 20 yillik tajribali asalarichilar-ku. Ular har bir kasallikni aniq bilishadi. Nahotki ular kasallikdan o‘lgan ari yoki doridan zaharlanish holatining farqiga bormasa? Bu uchrashuvdan ko‘nglimiz to‘lmadi. Qoniqmadik bu uchrashuvdan. Talafotning oldini olish o‘rniga, aybni o‘zimizga ag‘darishmoqchi.
“Asalarilik hech kimga kerak bo‘lmay qoldi”
Hasanboy Hasanov:
— Asalarimiz o‘layotganiga 16 yildan oshdi. Vazirlik muammoni hal qilaman deb kelaveradi, ketaveradi, natija yo‘q. Aybni o‘zimizga ag‘darishadi, tamom. Asalarilar nimadan o‘layotganini ximiyaning boshlig‘i bilib turibdi, chunki u mutaxassis. Qaysi dori qanaqa qilib o‘ldiradi, hammasini biladi bular. Ari qanaqa bo‘lib o‘lganigacha ximiyaning boshlig‘i bilib turibdi. Bu uchrashuvdan natija ham kutayotganim yo‘q. Soha tubdan isloh qilinishi kerak.
Vazirlikdagilarning hammasi O‘zbekistonga kirayotgan dorilarni biladi, qaysi dori kiryapti, qaysi biri sepilyapti. Asalarilik hech kimga kerak bo‘lmay qoldi. Ha, doridan o‘lganini hech kim tan olmaydi. Kim ham javobgar bo‘lishni xohlaydi? Uchrashuv besamar bo‘ldi.
“Bu yil kuchli dorilar qo‘llashyapti”
Hikmatillo Millajonov:
— Yaqin tanishim fermer, yerida dori sepadi. Uning aytishicha, o‘tgan yilgi dorilar unchalik ham kuchli bo‘lmagan. Bu yildan fermerlar kuchli zahar qo‘llashga o‘tishgan. Dorini sepish jarayonida ustimizga, qo‘limiz, ochiq tanaga tekkan joyi kechasi bilan achishtirib, uxlatmayapti, dedi o‘sha tanishim.
Shunchalik darajada kuchli ekan, yo dozasini kuchaytirib yuboryaptimi, kuchli zahar sepyapti deyapti. Firma vakili kelib, fermer bilan kelishib, dorisini tavsiya qilib ketarkan, o‘sha zaharni olib kelib sepaverarkan. Kunduz kuni sepishini tan olib aytdi o‘zi. Kunduzi dori sepish boshlanib, shom paytida tugatilar ekan.
Moddiy zararni qoplash masalasi so‘roq ostida
Qishloq xo‘jaligi vazirligi Chorvachilik boshqarmasi boshlig‘i Muhiddin Sayfiyevga holat bo‘yicha izoh olish uchun mikrofon tutdik.
“Uchrashuvda asalarichilarning fikrlarini eshitdik. Muammoni aniqlashimiz kerak-da. Sababi bu yerda pestitsidmi yoki kasallik? Laboratoriyamiz bor. Laboratoriyaga tahlil olib, joyida ko‘rib, xulosasini chiqarib beramiz. Keyin muammoga barham berib ketamiz. Sababi bu yerda bizga ham paxta kerak, ham asalari kerak. Bu ikkita sohaning rivoji barchaga kerak. Shuning uchun bu yerda fermerlarni ham, asalarichilarni ham birgalikda o‘rganib, masalani hal qilishga harakat qilamiz.
Arichilarning fikriga ko‘ra, holat pestitsidlar bilan bog‘liq. Men yuqorida ham aytdim, holatni baribir laboratoriya tahlillari aniqroq qilib beradi. Va bunga asosan bir to‘xtamga kelamiz keyin.
Moddiy zararni qoplash masalasini o‘ylab ko‘ramiz. Bu masalada bir narsa deya olmayman”, deydi Muhiddin Sayfiyev.
QXV huzuridagi Veterinariya qo‘mitasining yuqorida tilga olingan 19 iyul kungi bayonotida aytilishicha, o‘tkazilgan tekshiruvlarda asalari oilalarining nobud bo‘lishi yuqumli kasalliklar natijasi emasligi tasdiqlangan.
“Olingan xulosalar shuni ko‘rsatmoqdaki, Farg‘ona va Surxondaryo viloyatlarida asalari oilalarining ko‘plab nobud bo‘lishiga paxta dalalariga sepilayotgan kimyoviy pereparatlar sabab bo‘lishi mumkin. O‘rganish davomida hech qanday virusli yoki bakteriologik kasalliklar bo‘lmagani va ko‘p yillardan beri mazkur viloyatlarda asalari kasalliklari kuzatilmagani aniqlandi”, – deyiladi qo‘mita axborotida.
Laboratoriya tahlil natijalariga ko‘ra, nobud bo‘lgan asalarilarda hech qanday virusli yoki bakteriologik kasalliklar aniqlanmaganini Kun.uz’ga Farg‘ona viloyati Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boshqarmasi boshlig‘i Ubaydullo Tursunov ham tasdiqladi.
Ammo muammo yechimi masalasi hamon savolli bo‘lib qolmoqda.
Sarvar Ziyoyev,
Sardor Mamirov,
Kun.uz
Toshkent shahrida o‘tkazilgan tezkor tadbirlar davomida noqonuniy muomalada bo‘lgan qariyb 3,2 kilogramm giyohvandlik vositalari musodara qilindi. Holatlar yuzasidan bir necha nafar gumonlanuvchi qo‘lga olinib, ularga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atildi.
«Xavfsiz va sog‘lom yurt» keng qamrovli tezkor-profilaktik tadbirlari doirasida Davlat xavfsizlik xizmati Toshkent shahar boshqarmasi hamda poytaxt IIBB xodimlari hamkorligida giyohvandlik vositalarining noqonuniy aylanmasiga qarshi qator tezkor tadbirlar o‘tkazildi.
Dastlabki holatda Bektemir tumani hududida harakatlanayotgan Gentra rusumli avtomashina to‘xtatilib tekshirildi. Avtomashinada Yashnobod tumanida yashovchi, 1998 yilda tug‘ilgan ikki nafar fuqaro bo‘lgan. Tekshiruv chog‘ida transport vositasi salonidan bir nechta zip-paketlarga qadoqlangan och sariq rangli kukunsimon moddalar topildi.
Tezkor tadbir davomida gumonlanuvchilar avvaldan yashirib qo‘ygan xufiya joy hamda ijaraga olgan xonadon ko‘zdan kechirildi. U yerdan ham kukunsimon moddalar, elektron tarozilar va giyohvandlik vositalarini qadoqlashda foydalaniladigan anjomlar aniqlandi.
Ekspertiza xulosasiga ko‘ra, musodara qilingan moddalar 1,2 kilogramm geroin va 100 gramm mefedron ekani tasdiqlangan. Ma’lum qilinishicha, mazkur ikki shaxs ham muqaddam giyohvandlik vositalari bilan bog‘liq jinoyatlari uchun sudlangan.
Yana bir tezkor tadbirda Shayxontohur tumanida yashovchi, 1982 yilda tug‘ilgan, muqaddam sudlangan fuqaroning yashash xonadonidan 47 gramm gashish va 34 gramm opiy musodara qilindi.
Tergov harakatlari davomida uni narkotik moddalar bilan ta’minlab kelgani gumon qilinayotgan Olmazor tumanida yashovchi 1980 va 1985 yillarda tug‘ilgan ikki nafar fuqaro ham ushlandi. Ularning avtomashinalari va yashash xonalari tekshirilganda, 1,8 kilogramm gashish hamda 12 gramm opiy aniqlanib, protsessual tartibda rasmiylashtirib olindi.
Har ikki holat yuzasidan gumonlanuvchilarga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda tergov harakatlari davom etmoqda.
Reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalariga oid huquqlar himoyasi kuchaytiriladi.
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Prezident qarori (PQ-265-son, 15.07.2026-y.) qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, voyaga yetmagan shaxslar o‘z huquqlarini mustaqil ravishda amalga oshirish yuzasidan sudlarga murojaat qilishda davlat bojidan ozod qilinishi belgilandi.
2026-yil 1-oktyabrdan jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi, tug‘ilgan sanasi kabi birlamchi ma’lumotlari o‘zgarganda o‘zida ushbu ma’lumotlarni aks ettiruvchi davlat organlariga tegishli axborot tizimlaridagi ma’lumotlarga avtomatik tarzda idoralararo elektron hamkorlik yo‘li bilan o‘zgartirishlar kiritish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.
2026-yil 1-noyabrdan boshlab:
– mobil aloqa vositalari orqali SMS-xabarnomalar yo‘li bilan tovar (ish, xizmat)larni taklif (reklama) qiluvchi har qanday yuridik va jismoniy shaxslar faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligini olgandan so‘ng ushbu harakatlarni (reklamani) amalga oshiradi;
– mobil aloqa vositalariga reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarni jo‘natish xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar o‘zlarining axborot tizimlarini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalarining davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazgandan keyin tegishli xizmatlarni ko‘rsatishiga yo‘l qo‘yiladi;
– reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini telekommunikatsiya tarmoqlari (mobil aloqa) orqali soat 18.00 dan 09.00 gacha tarqatish taqiqlanadi;
– mobil aloqa operatorlariga o‘zlari tomonidan tarqatiladigan reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini abonent so‘roviga ko‘ra to‘liq yoki qisman bloklash majburiyati yuklatiladi;
– mazkur belgilangan talablarga rioya etmaslik reklama hamda shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi va tegishli choralar ko‘rish uchun asos bo‘ladi.
Kino, teatr, muzey va konsertlarga muntazam tashrif buyurish fiziologik qarishning sekinlashishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Bu ikki mingga yaqin keksa odamlarning ma’lumotlarini tahlil qilgan yapon olimlari tomonidan chiqarilgan xulosadir. Tadqiqot natijalari Epidemiologiya va Jamiyat Salomatligi jurnalida (JECH) chop etildi.
Tadqiqotchilar qarish bo‘yicha uzoq muddatli tadqiqotda ishtirok etgan 50 yoshdan oshgan 1899 nafar ingliz fuqarosining ma’lumotlarini o‘rganib chiqdilar.
Ishtirokchilar kinoteatrlar, muzeylar, san’at galereyalari, teatrlar, konsertlar va operalarga qanchalik tez-tez tashrif buyurganliklarini xabar qilishdi. Keyin bu ma’lumot ularning fiziologik yoshi bilan taqqoslandi – bu qon bosimi, o‘pka funksiyasi, gemoglobin va xolesterin darajasi, tana massasi indeksi, ushlash kuchi va yurish tezligi kabi o‘nta parametr asosida tananing haqiqiy sog‘lig‘ini aks ettiruvchi ko‘rsatkich.
Ma’lum bo‘lishicha, madaniy tadbirlarga kamida bir necha oyda bir marta tashrif buyurgan odamlarning o‘rtacha fiziologik yoshi 66,9 yoshni tashkil etgan. Deyarli faqat madaniy hayotda ishtirok etganlar orasida bu ko‘rsatkich 69,9 yoshga yetdi – bu taxminan uch yillik farq.
Daromad, bandlik, surunkali kasalliklar va boshqa omillarni hisobga olgan holda ham, madaniy faoliyat shkalasidagi har bir qo‘shimcha birlik fiziologik yoshni taxminan 31 kunga qisqartirish bilan bog‘liq edi.
Mualliflarning fikriga ko‘ra, bu ta’sir madaniy dam olish ijtimoiy muloqotni rivojlantirishi, aqliy farovonlikni yaxshilashi va sog‘lom turmush tarzini rag‘batlantirishi bilan izohlanishi mumkin.
Olimlar madaniy faoliyatning fiziologik qarishga ta’siri muntazam jismoniy faollikning ta’siriga o‘xshashligini va qo‘shimcha tadqiqotlarga loyiqligini ta’kidlamoqdalar.
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Foto: Ronstik / Shutterstock
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 noyabrdan boshlab:
mobil aloqa vositalari orqali SMS-xabarnoma shaklida tovar va xizmatlarni taklif (reklama) qiluvchi har qanday yuridik va jismoniy shaxs faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligini olgandan so‘ng ushbu harakatlarni (reklamani) amalga oshiradi;
mobil aloqa vositalariga reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarni jo‘natish xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar o‘z axborot tizimlarini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalarining davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazgandan keyin tegishli xizmatlarni ko‘rsatishiga yo‘l qo‘yiladi;
reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini telekommunikatsiya tarmoqlari (mobil aloqa) orqali soat 18.00 dan 9.00 gacha tarqatish taqiqlanadi;
mobil aloqa operatorlariga reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini abonent so‘roviga ko‘ra to‘liq yoki qisman bloklash majburiyati yuklatiladi;
Ushbu talablarga rioya etmaslik reklama hamda shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi va tegishli choralar ko‘rish uchun asos bo‘ladi.
Jamiyat | 20:07 / 15.07.2026
2671
2 daqiqa o‘qiladi
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Foto: Dreamstime
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 oktyabrdan Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida (Yagona portal) quyidagi xizmatlar joriy etiladi:
Jismoniy va yuridik shaxslarga o‘ziga mulk huquqi asosida tegishli bo‘lgan ko‘chmas mulk obektlari va avtomototransportlarni garovga yoki ipotekaga qo‘yishga, shuningdek, ularni begonalashtirishga taqiq qo‘yish yoki uni bekor qilish;
Fuqarolarning o‘z nomiga rasmiylashtirilgan va foydalanilayotgan telefon raqamlari va bank kartalari to‘g‘risida ma’lumot olish va ushbu jarayonni boshqarishning quyidagi imkoniyatlarini yaratish:
telefon raqamini muayyan muddatga nofaol holatga o‘tkazish (faollashtirish) va o‘zi foydalanmayotgan telefon raqamlariga xizmat ko‘rsatishni to‘xtatish haqida ariza kiritish;
telefon raqami ulangan pulli xizmatlar haqida ma’lumot olish;
bank kartalarini bloklash (yopish) haqida emitentga arizalar yuborish;
fuqaroning nomiga yangi notarial harakat rasmiylashtirilganda avtomatik tarzda uni Yagona portal orqali xabardor qilish va ular hisobini yuritish.
Toshkentda 3,2 kgga yaqin narkotiklar qo‘lga olindi
Prezident Tramp uning o‘ldirilishi masalasiga oydinlik kiritmoqda
Reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalariga oid huquqlar himoyasi kuchaytiriladi
-
Sport5 days agoIspaniya Belgiyani yengib, yarimfinalga chiqdi
-
Jamiyat4 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Sport4 days agoAngliya-Norvegiya bahsi boshlanish vaqti kechiktirilishi mumkin
-
Sport4 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat5 days agoDori narxini sun’iy oshirgan yuzlab dorixonalar aniqlandi
-
Jamiyat5 days agoJanubiy Koreya va AQShga noqonuniy migratsiya tashkil etmoqchi bo‘lganlar ushlandi
-
Iqtisodiyot5 days ago
17 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlaridagi qonunbuzilishlar aniqlandi
-
Dunyodan4 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.