Jamiyat
Yozda nima qilmoq kerak – Ibn Cino badantarbiya haqida
Badantarbiya chuqur va ketma-ket nafas olishga majbur qiluvchi ixtiyoriy harakatdir. Mo‘’tadil ravishda o‘z vaqtida badantarbiya bilan shug‘ullanuvchi odam buzilgan xiltlardan paydo bo‘lgan kasalliklar, mizoj va ilgari o‘tgan kasalliklar tufayli yuz beruvchi xactaliklar muolajaciga muhtoj bo‘lmaydi. Bunda, albatta, o‘zga tadbirlar ham muvofiq va to‘g‘ri amalga oshirilishi kerak. Masalan, bilquvva ovqat deb atalgan narsalarning birortasi ham to‘la ravishda amalda oziqqa aylanmaydi. Har birining hazm bo‘lishida undan qandaydir chiqindi qoladi. Tabiat uni chiqarmoqqa urinadi. Lekin yolg‘iz buning o‘zi yetarli emac, shu cababdan har bir taom hazmidan co‘ng, albatta, chiqindidan ma’lum bir qoldiq qoladi.
Ba’zi narsalar ko‘p miqdorda to‘planib, ulardan ko‘p chiqindi yig‘iladi va badanga zararli ta’sir etadi. Ya’ni chiqindi chirisa, chirish natijasida kelib chiqadigan kasalliklar paydo bo‘ladi. Bu hol kuchaysa, mizojning buzilishiga olib keladi. Chiqindilar miqdori ko‘payishi esa (modda bilan) to‘liqlik tufayli keladigan kasalliklarni tug‘diradi. Agar chiqindi biron a’zoga quyilsa, u yerda shish paydo bo‘ladi; uning bug‘lari ruh javhari mizojini buzadi. Shuning uchun chiqindilarni chiqarib tashlashga zarurat tug‘iladi. Ammo chiqarib tashlash zaharli dorilar yordamidagina to‘la va yaxshi bo‘ladi. Bu dorilar ayni chog‘da inson tabiatini susaytiradi; zaharsiz dorilarni ishlatish ham odam tabiatiga ortiqcha yuk.
Badantarbiya o‘zga tadbirlar bilan birga to‘g‘ri qo‘llanganda gavdada to‘ldiruvchi narsalar to‘planishining oldini oluvchi kuchli omilga aylanadi. Shu bilan birga tug‘ma issiqlikni oshiradi, tanaga yengillik beradi. Yengilgina issiqlik paydo qilib, kunda to‘planuvchi chiqindilarni yo‘qotadi. Harakat chiqindilar chiqish yo‘llari tomon curilishini osonlashtirib, vaqt o‘tishi bilan ular to‘planishining oldini oladi. Harakat tug‘ma issiqlikni ko‘paytirib, bo‘g‘in va paylarni mustahkamlaydi. Ta’sir qilish va chet ta’sirlarga bardosh berish qobiliyati oshadi. Chiqindilar kamayishi bilan a’zolar ovqatni yaxshi qabul qila boshlaydi. Tortuvchi quvvat ham harakatlanadi, a’zolardagi tugunlar yechiladi va yumshaydi, turli rutubatlar suyuqlashadi, teshikchalar kengayadi.
Badantarbiya bilan shug‘ullanmay qo‘ygan kishi ingichka og‘riq kasaliga uchraydi, chunki har bir a’zo uchun hayot quroli bo‘lgan tug‘ma ruhni tortib keltiruvchi harakatni tark etishi natijasida a’zolar zaiflashadi. O‘zaro tortishish, musht bilan turtishish, yoydan o‘q otish, tez yurish, nayza otish, biror narsaga irg‘ib osilish, bir oyoqda sakrash, qilichbozlik, nayzabozlik, otda yurish, ikki qo‘lni silkitish badantarbiya turlaridir. Bunda odam oyoq uchida turib, qo‘llarini oldin va orqaga cho‘zib tez harakat qiladi.
Nozik va yengil badantarbiya turlariga eca arg‘imchoqda uchish, belanchakda tik holda yo yotib uchish, qayiq yo kemada sayr qilish kiradi. O‘z soyasi bilan olishish, chapak chalish, sakrash, nayza uchi bilan sanchish, katta va kichik kurralar bilan chovgon o‘ynash, koptok o‘ynash, kurash, tosh ko‘tarish, quvlashish va chopayotgan otni jilovidan tortib to‘xtatish ham shu turga kiradi.
Gavdaning har bir qismi uchun maxsus harakatlar bor. Qo‘l va oyoq harakatlari ma’lum. Ko‘krak va nafas a’zolari harakatlari quyidagicha: kishi tovushini goh pasaytirib, goh o‘rtacha yoki kuchli ovozda og‘iz, tilcha, til va bo‘yindagi a’zolarini harakatlantiradi; natijada rang yaxshilanib ko‘krak tozalanadi. Harakatlar turiga puflash va nafasni ushlab turish ham kiradi. Bu butun tanaga doir harakat bo‘lib, undagi yo‘llarni kengaytiradi.
Har bir kishi o‘ziga moc harakatni tanlashi kerak. Belanchakda uchish kabi yengil harakat isitmadan holsizlangan kishilar uchun, harakat va o‘tirishga qurbi yetmaydiganlar uchun muvofiq. Bu harakat endigina betoblikdan tuzalgan kishilarga, xarbaq va shu kabi kuchli surgilarni ichib kuchsizlanganlar va ko‘krak-qorin to‘sig‘i kasallariga muvofiqdir. Agar odam sekin tebratilsa, uni uyqu bocadi, undagi yel tarqaladi. Bu harakat bosh kasalliklaridan kelib chiqqan parishonlik va tez unutish, ishtahani ochish va tabiatni uyg‘otish uchun ham foydali.
Aravada orqasini old tomonga o‘girib o‘tirish ko‘zi zaif va xira kishilarga foydali. Qayiq va kemalarda sohilga yaqin yerlarda sayr qilish ham samara beradi. Agar tebranishdan ko‘ngil aynib, keyin bosilsa, bu me’da uchun foydalidir. Taom hazm qilish a’zolari badantarbiyasi butun tana badantarbiyasiga muvofiqdir. Ko‘zni esa, mayda buyumlarga tikilib qarab, vaqti-vaqti bilan yuqoridagi narsaga tez ko‘z yugurtirish bilan harakat qildiriladi. Eshitish juda past ovozlar, ba’zida kuchli tovushlarni tinglash bilan tarbiyalanadi. Shuningdek, cust a’zolarni ortiqcha harakat qildirishdan saqlanish lozim. Masalan, oyoq venalari kengaygan kishi harakatning ko‘pini bo‘yin, bosh, qo‘llarga ko‘chircin. Shunda gavdaning yuqori qicmidagi harakat oyoqlarga ham ta’cir etadi.
Badantarbiyani boshlash vaqtida tana toza bo‘lishi, ichki a’zo va tomirlarda yomon, yetilmagan kaymuslar bo‘lmasligi kerak, badantarbiya bularni butun gavdaga tarqatishi mumkin. Kecha yeyilgan ovqat me’dada, jigar va tomirlarda hazm bo‘lgan, keyingi ovqatni qabul qilish fursati yaqinlashgan bo‘lishi kerak. Qorni to‘q kishining badantarbiyaci qorni och kishi badantarbiyacidan yaxshiroq.
Mo‘’tadillik badantarbiya uchun eng yaxshi holat. Ba’zan issiq va quruq mizojli kishi badantarbiya qilish natijasida og‘rishi mumkin. Agar uni to‘xtatsa, tuzaladi.
Badantarbiya bilan shug‘ullanuvchi, avvalo, ichak va qovuqdagi chiqindilarni chiqarib tashlashi, keyin harakat qilishi kerak. Gavdani tayyorlash uchun avval uni qattiq mato bilan ishqalash lozim, bundan kishi tabiati uyg‘onib, teri teshiklari kengayadi. Undan keyin chuchuk moy bilan gavdani ishqalab, asta-sekin kuchciz uqalashga o‘tiladi va co‘ng badantarbiyaga kirishiladi.
Bahorda badantarbiya uchun eng muvofiq vaqt tushga yaqin bo‘lib, o‘rtacha haroratli uyda qilinishi kerak. Yozda esa badantarbiya ertaroq vaqtga ko‘chiriladi. Qishga kelsak, ovqatning hazm bo‘lishi va chiqindilarning chiqarilishi jihatidan, yuqorida aytganimiz kabi, eng mos vaqt topilib, badantarbiya qilinadi.
«Tib qonunlari»dan.
Toshkent shahrida o‘tkazilgan tezkor tadbirlar davomida noqonuniy muomalada bo‘lgan qariyb 3,2 kilogramm giyohvandlik vositalari musodara qilindi. Holatlar yuzasidan bir necha nafar gumonlanuvchi qo‘lga olinib, ularga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atildi.
«Xavfsiz va sog‘lom yurt» keng qamrovli tezkor-profilaktik tadbirlari doirasida Davlat xavfsizlik xizmati Toshkent shahar boshqarmasi hamda poytaxt IIBB xodimlari hamkorligida giyohvandlik vositalarining noqonuniy aylanmasiga qarshi qator tezkor tadbirlar o‘tkazildi.
Dastlabki holatda Bektemir tumani hududida harakatlanayotgan Gentra rusumli avtomashina to‘xtatilib tekshirildi. Avtomashinada Yashnobod tumanida yashovchi, 1998 yilda tug‘ilgan ikki nafar fuqaro bo‘lgan. Tekshiruv chog‘ida transport vositasi salonidan bir nechta zip-paketlarga qadoqlangan och sariq rangli kukunsimon moddalar topildi.
Tezkor tadbir davomida gumonlanuvchilar avvaldan yashirib qo‘ygan xufiya joy hamda ijaraga olgan xonadon ko‘zdan kechirildi. U yerdan ham kukunsimon moddalar, elektron tarozilar va giyohvandlik vositalarini qadoqlashda foydalaniladigan anjomlar aniqlandi.
Ekspertiza xulosasiga ko‘ra, musodara qilingan moddalar 1,2 kilogramm geroin va 100 gramm mefedron ekani tasdiqlangan. Ma’lum qilinishicha, mazkur ikki shaxs ham muqaddam giyohvandlik vositalari bilan bog‘liq jinoyatlari uchun sudlangan.
Yana bir tezkor tadbirda Shayxontohur tumanida yashovchi, 1982 yilda tug‘ilgan, muqaddam sudlangan fuqaroning yashash xonadonidan 47 gramm gashish va 34 gramm opiy musodara qilindi.
Tergov harakatlari davomida uni narkotik moddalar bilan ta’minlab kelgani gumon qilinayotgan Olmazor tumanida yashovchi 1980 va 1985 yillarda tug‘ilgan ikki nafar fuqaro ham ushlandi. Ularning avtomashinalari va yashash xonalari tekshirilganda, 1,8 kilogramm gashish hamda 12 gramm opiy aniqlanib, protsessual tartibda rasmiylashtirib olindi.
Har ikki holat yuzasidan gumonlanuvchilarga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda tergov harakatlari davom etmoqda.
Reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalariga oid huquqlar himoyasi kuchaytiriladi.
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Prezident qarori (PQ-265-son, 15.07.2026-y.) qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, voyaga yetmagan shaxslar o‘z huquqlarini mustaqil ravishda amalga oshirish yuzasidan sudlarga murojaat qilishda davlat bojidan ozod qilinishi belgilandi.
2026-yil 1-oktyabrdan jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi, tug‘ilgan sanasi kabi birlamchi ma’lumotlari o‘zgarganda o‘zida ushbu ma’lumotlarni aks ettiruvchi davlat organlariga tegishli axborot tizimlaridagi ma’lumotlarga avtomatik tarzda idoralararo elektron hamkorlik yo‘li bilan o‘zgartirishlar kiritish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.
2026-yil 1-noyabrdan boshlab:
– mobil aloqa vositalari orqali SMS-xabarnomalar yo‘li bilan tovar (ish, xizmat)larni taklif (reklama) qiluvchi har qanday yuridik va jismoniy shaxslar faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligini olgandan so‘ng ushbu harakatlarni (reklamani) amalga oshiradi;
– mobil aloqa vositalariga reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarni jo‘natish xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar o‘zlarining axborot tizimlarini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalarining davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazgandan keyin tegishli xizmatlarni ko‘rsatishiga yo‘l qo‘yiladi;
– reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini telekommunikatsiya tarmoqlari (mobil aloqa) orqali soat 18.00 dan 09.00 gacha tarqatish taqiqlanadi;
– mobil aloqa operatorlariga o‘zlari tomonidan tarqatiladigan reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini abonent so‘roviga ko‘ra to‘liq yoki qisman bloklash majburiyati yuklatiladi;
– mazkur belgilangan talablarga rioya etmaslik reklama hamda shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi va tegishli choralar ko‘rish uchun asos bo‘ladi.
Kino, teatr, muzey va konsertlarga muntazam tashrif buyurish fiziologik qarishning sekinlashishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Bu ikki mingga yaqin keksa odamlarning ma’lumotlarini tahlil qilgan yapon olimlari tomonidan chiqarilgan xulosadir. Tadqiqot natijalari Epidemiologiya va Jamiyat Salomatligi jurnalida (JECH) chop etildi.
Tadqiqotchilar qarish bo‘yicha uzoq muddatli tadqiqotda ishtirok etgan 50 yoshdan oshgan 1899 nafar ingliz fuqarosining ma’lumotlarini o‘rganib chiqdilar.
Ishtirokchilar kinoteatrlar, muzeylar, san’at galereyalari, teatrlar, konsertlar va operalarga qanchalik tez-tez tashrif buyurganliklarini xabar qilishdi. Keyin bu ma’lumot ularning fiziologik yoshi bilan taqqoslandi – bu qon bosimi, o‘pka funksiyasi, gemoglobin va xolesterin darajasi, tana massasi indeksi, ushlash kuchi va yurish tezligi kabi o‘nta parametr asosida tananing haqiqiy sog‘lig‘ini aks ettiruvchi ko‘rsatkich.
Ma’lum bo‘lishicha, madaniy tadbirlarga kamida bir necha oyda bir marta tashrif buyurgan odamlarning o‘rtacha fiziologik yoshi 66,9 yoshni tashkil etgan. Deyarli faqat madaniy hayotda ishtirok etganlar orasida bu ko‘rsatkich 69,9 yoshga yetdi – bu taxminan uch yillik farq.
Daromad, bandlik, surunkali kasalliklar va boshqa omillarni hisobga olgan holda ham, madaniy faoliyat shkalasidagi har bir qo‘shimcha birlik fiziologik yoshni taxminan 31 kunga qisqartirish bilan bog‘liq edi.
Mualliflarning fikriga ko‘ra, bu ta’sir madaniy dam olish ijtimoiy muloqotni rivojlantirishi, aqliy farovonlikni yaxshilashi va sog‘lom turmush tarzini rag‘batlantirishi bilan izohlanishi mumkin.
Olimlar madaniy faoliyatning fiziologik qarishga ta’siri muntazam jismoniy faollikning ta’siriga o‘xshashligini va qo‘shimcha tadqiqotlarga loyiqligini ta’kidlamoqdalar.
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Foto: Ronstik / Shutterstock
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 noyabrdan boshlab:
mobil aloqa vositalari orqali SMS-xabarnoma shaklida tovar va xizmatlarni taklif (reklama) qiluvchi har qanday yuridik va jismoniy shaxs faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligini olgandan so‘ng ushbu harakatlarni (reklamani) amalga oshiradi;
mobil aloqa vositalariga reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarni jo‘natish xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar o‘z axborot tizimlarini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalarining davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazgandan keyin tegishli xizmatlarni ko‘rsatishiga yo‘l qo‘yiladi;
reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini telekommunikatsiya tarmoqlari (mobil aloqa) orqali soat 18.00 dan 9.00 gacha tarqatish taqiqlanadi;
mobil aloqa operatorlariga reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini abonent so‘roviga ko‘ra to‘liq yoki qisman bloklash majburiyati yuklatiladi;
Ushbu talablarga rioya etmaslik reklama hamda shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi va tegishli choralar ko‘rish uchun asos bo‘ladi.
Jamiyat | 20:07 / 15.07.2026
2671
2 daqiqa o‘qiladi
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Foto: Dreamstime
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 oktyabrdan Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida (Yagona portal) quyidagi xizmatlar joriy etiladi:
Jismoniy va yuridik shaxslarga o‘ziga mulk huquqi asosida tegishli bo‘lgan ko‘chmas mulk obektlari va avtomototransportlarni garovga yoki ipotekaga qo‘yishga, shuningdek, ularni begonalashtirishga taqiq qo‘yish yoki uni bekor qilish;
Fuqarolarning o‘z nomiga rasmiylashtirilgan va foydalanilayotgan telefon raqamlari va bank kartalari to‘g‘risida ma’lumot olish va ushbu jarayonni boshqarishning quyidagi imkoniyatlarini yaratish:
telefon raqamini muayyan muddatga nofaol holatga o‘tkazish (faollashtirish) va o‘zi foydalanmayotgan telefon raqamlariga xizmat ko‘rsatishni to‘xtatish haqida ariza kiritish;
telefon raqami ulangan pulli xizmatlar haqida ma’lumot olish;
bank kartalarini bloklash (yopish) haqida emitentga arizalar yuborish;
fuqaroning nomiga yangi notarial harakat rasmiylashtirilganda avtomatik tarzda uni Yagona portal orqali xabardor qilish va ular hisobini yuritish.
Toshkentda 3,2 kgga yaqin narkotiklar qo‘lga olindi
Prezident Tramp uning o‘ldirilishi masalasiga oydinlik kiritmoqda
Reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalariga oid huquqlar himoyasi kuchaytiriladi
-
Sport5 days agoIspaniya Belgiyani yengib, yarimfinalga chiqdi
-
Jamiyat4 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Sport4 days agoAngliya-Norvegiya bahsi boshlanish vaqti kechiktirilishi mumkin
-
Sport4 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat5 days agoDori narxini sun’iy oshirgan yuzlab dorixonalar aniqlandi
-
Jamiyat5 days agoJanubiy Koreya va AQShga noqonuniy migratsiya tashkil etmoqchi bo‘lganlar ushlandi
-
Iqtisodiyot5 days ago
17 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlaridagi qonunbuzilishlar aniqlandi
-
Dunyodan4 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.