Siyosat
XVF O‘zbekistonning 2026-yilda YaIM o‘sishi prognozini 6,8 foizga oshirdi
Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ) O‘zbekistonning iqtisodiy o‘sishi prognozini, shuningdek, inflyatsiya kutilmalarini oshirdi, deyiladi xodimlar missiyasidan so‘ng e’lon qilingan yakuniy bayonotda.
Surat: Yuriy Gripas/Reuters
Jamg‘armaning qayd etishicha, O‘zbekiston iqtisodiyoti 2025 yil davomida yuqori darajadagi iste’mol va investitsiyalar bilan qo‘llab-quvvatlangan “ajoyib barqarorlik” ko‘rsatdi. O‘tgan yili yalpi ichki mahsulotning real o‘sish sur’ati 7,7 foizga yetdi, ishsizlik darajasi esa 5,5 foizdan 4,8 foizga tushdi. Bu o’sish keng tarqaldi, eng muhim faollik xizmatlar va qurilish sohalarida kuzatildi.
Kuchli ichki talabga qaramay, inflyatsiya 2025 yil oxiriga kelib o’tgan yilgi 9,8 foizdan 7,3 foizgacha pasaydi. Ushbu pasayish 2024-yilning may oyidan boshlab energiya resurslari narxining oshishi taʼsirining susayishi, soʻmning AQSh dollariga nisbatan 6,9 foizga qimmatlashishi va yetarli darajada pul-kredit qattiqlashuvining amalga oshirilishi bilan bogʻliq. Xuddi shu davrda bazaviy inflyatsiya ham 1,5 foiz punktga kamaydi.
Bundan tashqari, joriy hisob taqchilligi yalpi ichki mahsulotning 3,9 foizigacha qisqardi, chunki birlamchi va noxomashyo mahsulotlar eksporti va kuchli pul o‘tkazmalari import xarajatlarini qopladi. Taxminan 13 oylik importni qoplaydigan xalqaro zaxiralar kuchliligicha qolmoqda. Kuchli xom ashyo narxlari va faol iqtisodiy faollik ham byudjet taqchilligini YaIMning 2,1 foizigacha kamaytirishga yordam berdi, bu hukumatning 3 foizlik ko’rsatkichidan qulayroqdir.
XVJ 2026-yil uchun yalpi ichki mahsulotning real o‘sishi prognozini 6,2 foizdan 6,8 foizga oshirdi. Yuqori chastotali ko’rsatkichlar joriy yilning birinchi choragida iqtisodiy faollik yuqori darajada saqlanib qolganligini ko’rsatmoqda. Bu istiqbolni amalga oshirilayotgan tarkibiy islohotlar, barqaror investitsiyalar, yuqori pul o‘tkazmalari va oltin narxining oshishi bilan qo‘llab-quvvatlamoqda. Biroq, o’sish 2027 yilda 6% atrofida sekinlashishi kutilmoqda, chunki ichki talab asta-sekin sekinlashadi.
2026-yil uchun inflyatsiya prognozi 6,5 foizdan 6,8 foizgacha qayta ko‘rib chiqildi va markaziy bankning 5 foizlik ko‘rsatkichidan yuqori bo‘lib qoldi. Ushbu tuzatish qisman Yaqin Sharqdagi mojaro tufayli global neft narxlarining ko’tarilishi bilan bog’liq. XVJ ta’sir “tartibga solinadigan narxlarning o’rtacha o’sishi” va transport sektori uchun vaqtinchalik subsidiyalar bilan yumshatilishini kutmoqda. Agar pul-kredit siyosatining keskinlashuvi va tarkibiy islohotlar davom etsa, inflyatsiya 2027 yilga kelib 5 foizlik ko‘rsatkichga yetishi kutilmoqda.
Prognoz ijobiy bo’lib qolsa-da, XVJ noaniqliklar kuchayganini ta’kidladi. Salbiy xavflar orasida potentsial geosiyosiy keskinliklar, savdodagi uzilishlar va tovarlar narxining o’zgarishi kiradi. Ichki risklar protsiklik xarajatlar orqali talabni rag’batlantirishga qaratilgan bosimlarni va davlat korxonalari va davlat tijorat banklari balansidagi mumkin bo’lgan zaifliklarni o’z ichiga oladi. Aksincha, tizimli islohotlarni amalga oshirishni jadallashtirish mamlakatning rivojlanish istiqbollarini hozirgi prognozlardan ham oshib ketishiga olib kelishi mumkin.