Dunyodan
Ukrainaning Rossiya va AQSh bilan muzokaralari katta garov o’yini, ammo umidlar past.
Sara Rainsford Sharqiy Yevropa muxbiri, Kiyev
Getty Images
Ukraina bu jarayonda hammadan ko’ra tinchlikni xohlaydi
Rossiya, Ukraina va AQSh muzokarachilari Abu-Dabida Rossiyaning 2022-yilda Ukrainaga keng miqyosli bostirib kirishidan keyin birinchi uch tomonlama muzokaralar o‘tkazishmoqda, deya xabar beradi BAA TIV.
Har uchala davlatning yuqori martabali amaldorlari ishtirok etmoqda, biroq ular qaysidir nuqtada bir xonada bo’ladimi yoki yo’qmi, noma’lum. Muzokaralar yangi formatga aylangan bo’lsa-da, asosiy farqlar o’zgarishsiz qolmoqda.
Daromadlar yuqori, ammo umidlar cheklangan.
Prezident Donald Tramp Ukraina bo‘yicha va’da qilingan, ammo hali ham bajarilmagan tinchlik kelishuvi uchun qattiq turib, bu hafta ikki davlat kelishuvga erisha olmasa, bu “ahmoqlik” bo‘lishini aytdi.
Biroq, uning maxsus vakilining shiddatli diplomatiyasiga qaramay, Ukraina va Rossiya muzokarachilari o’rtasidagi birinchi uch tomonlama muzokaralar o’tkazilmoqda, bir qancha muhim masalalar haligacha hal etilmagan.
Ukraina bu jarayonga aralashmoqda, chunki u tinchlikni hammadan ko’ra ko’proq xohlaydi, biroq AQShni ham o’z tarafiga olishi kerak. Kompaniya bu saboqni o’tgan yili Prezident Donald Tramp razvedka ma’lumotlarini almashish va harbiy yordamni to’xtatganida oldi.
Endi esa Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy prezident Tramp bilan Davosdagi uchrashuvi “juda ijobiy” bo‘lganini va buning natijasida Rossiyaning tinimsiz hujumlariga qarshi havo mudofaasini qo‘llab-quvvatlash kuchayishini kutayotganini aytdi.
AQSh rahbarlari bilan uchrashuvlardan keyin tez-tez qo’rqinchli qiyofaga ega bo’lgan Zelenskiy bu safar g’ayrioddiy kayfiyatda ko’rindi.
Biroq u Birlashgan Arab Amirliklaridagi muzokaralar natijasiga ehtiyotkorona munosabatda.
U ikki kun davom etishi mumkin bo‘lgan muzokaralarni “qadam” deb baholadi, biroq ularni ijobiy muzokaralar deb atashdan bosh tortdi.
“Umid qilishimiz kerakki, bu bizni tinchlikka biroz yaqinlashtiradi”, – deydi u.
Prezident Zelenskiy bir muncha vaqt tinchlik asosini kelishish yo’lining 90% ekanligini aytdi, ammo oxirgi 10% har doim eng qiyin bo’lib qoladi va Rossiya baribir hamma narsaga veto qo’yishi mumkin.
“Hammasi mamlakatimizning sharqiy qismi bilan bog’liq. Hammasi yer bilan bog’liq. Bu hal etilmagan muammo”, – deya tushuntirdi u, haligacha saqlanib qolgan eng katta to’siq haqida.
Rossiya Ukraina sharqiy Donbas mintaqasining jang maydonida g‘alaba qozonmagan katta qismini topshirishini talab qilmoqda. Ukraina rad etdi.
Siyosatchilar ko’pincha qizil chiziqlar haqida gapirishadi, ammo bu mamlakat uchun Donbass chizig’i uni himoya qilishda halok bo’lgan askarlarning qoni bilan chizilgan.
Zelenskiy bundan nariga o‘ta olmaydi.
Men buni yozayotganimda, ko’chadagi cherkovdan boshqa bir askarning dafn marosimi musiqasi yangraydi.
Bu safar Ukrainaga qaytayotganimizda yo‘l bo‘yidagi qabristonlarda, barchasida davlat bayroqlari ko‘tarilgan ko‘plab harbiy xizmatchilar qabrlari yonidan o‘tdik.
BAAda muhokama qilinayotgan yana bir katta masala, agar Rossiya yana bir kun kelib Ukrainaga bostirib kirsa, Qo’shma Shtatlar harbiy yo’l bilan nima qiladi. Ukraina buni “xavfsizlik” deb ataydi va bu muhimligini ta’kidlaydi.
Prezident Zelenskiy Qo‘shma Shtatlar va Ukraina o‘rtasidagi kelishuv yakunlanganini aytdi, biroq asl tafsilotlar ma’lum emas.
Rossiyaning javobi haqida hali ham asosiy savollar mavjud.
Bu, shuningdek, prezident Donald Trampning kafolatlari qanchalik katta ekanligi haqidagi yangi katta savollarni tug’diradi. AQSh prezidentining Grenlandiyani “qo‘lga kiritish”ga havas qilishi NATOni juda zaiflashtirmoqda.
U, shuningdek, G’arbning Ukrainani qo’llab-quvvatlashining butun asosi bo’lgan milliy suverenitetni himoya qilish tamoyiliga putur etkazdi.
Xo’sh, Kiyev unga keyingi inqiroz paytida yordamga kelishiga ishonishi mumkinmi? Hozircha variantlar ko’p emas.
Prezident Vladimir Putinga ishonish haqida gap ketganda, bu erda hech kim uning maqsadlari o’zgargani haqida tasavvurga ega emas.
Prezident Zelenskiy Davosda Putin bilan tinchlik o’rnatish haqida “U haqiqatan ham buni xohlamaydi” dedi.
Kreml muzokaralarda kerakli natijaga erisha olmasa, “jang maydonida oʻz maqsadlariga erisha olishini” aytdi, biroq juda koʻp sonli askarlarga sarflanganiga qaramay, hozircha bu muvaffaqiyatga erisha olmadi.
Yana bir bor, butun mamlakat bo’ylab fuqarolik infratuzilmasi nishonga olinmoqda, lekin ko’proq qasddan, qat’iy va halokatli tarzda.
Qattiq qishning o’rtasida odamlar uylarida muzlab ketishadi.
Bugun Kiyev meri yana bir bor shahar aholisiga murojaat qilib, agar borish kerak bo‘lsa, ketishni so‘radi.
Vitaliy Klichko “dushmanlarimiz shaharlarimiz va mamlakatlarimizning muhim infratuzilmasiga hujum qilishda davom etishi mumkin”, deya ogohlantirdi.
Takroriy hujumlar tizimni juda zaif qiladi.
“Men bizning fuqarolarimiz bilan halol bo’laman: vaziyat juda qiyin va bu hali eng qiyin vaqt emas.”