Dunyodan
Ukraina va Yevropa Ittifoqi Isroilga qarshi sanksiyalar kiritmoqchi
Isroil portlarida Ukrainaga tegishli don bo‘yicha bahs xalqaro miqyosda yangi siyosiy va iqtisodiy mojaroga aylanib bormoqda. Yevropa Ittifoqi, Ukraina va Isroilning turli pozitsiyalari vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda.
Yana bir don olib ketayotgan kema Isroilning Hayfa portiga kirgani xabar qilindi. Ukraina g’alla Rossiya tomonidan bosib olingan hududdan olinganini da’vo qilmoqda. Ukraina tashqi ishlar vaziri Andrey Sibi vaziyatni qattiq tanqid qilib, bunday savdo ikki tomonlama munosabatlarga putur yetkazmasligi kerakligini ta’kidladi.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy bu masalaga munosabat bildirdi: “O‘g‘irlangan narsalarni sotib olish har qanday davlatda jinoyat hisoblanadi”. Uning so‘zlariga ko‘ra, Kiyev bunday operatsiyalarga aloqador shaxslar va kompaniyalarga qarshi yangi sanksiyalar paketini tayyorlamoqda.
Ukraina razvedkasi maʼlumotlariga koʻra, Rossiya bosib olingan hududlarda yetishtirilgan gʻallani tashqi bozorga oʻz mahsuloti sifatida eksport qiladi. Ushbu jarayonda “kema-kema” sxemasidan foydalaniladi va yukning haqiqiy kelib chiqishi yashiringanligini ta’kidlaydi. Kiev hisob-kitoblariga ko’ra, birgina 2025 yilda 2 million tonnadan ortiq don eksport qilinishi mumkin.
Yevropa Ittifoqi ham vaziyatga munosabat bildirdi va Rossiyaga sanksiyalardan qochishga yordam beradigan uchinchi davlat kompaniyalariga cheklovlar joriy etishi mumkinligini aytdi. Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat bo‘yicha direktori Anuar El-Anuniy Rossiyaning “soya floti” tomonidan amalga oshirilayotgan bunday operatsiyalarni qoralab, kerak bo‘lsa, jismoniy va yuridik shaxslarga nisbatan chora ko‘rilishini ta’kidladi. Ayni paytda Bryussel ham bu masalada Isroilga murojaat qilgan.
Isroil bu ayblovga ehtiyotkorona munosabatda. Mamlakat tashqi ishlar vaziri Gideon Saar, so‘z yuritilayotgan kema portga kirmagani va tegishli hujjatlar taqdim etilmagani uchun ayblovlarni tekshirishning imkoni yo‘qligini aytdi. Shuningdek, u Ukraina tomonini masalani diplomatik kanallar orqali emas, balki ommaviy axborot vositalari orqali ko‘tarayotganini tanqid qildi.
Isroil parlament qoʻmitasi rahbari va moliya vazirining sobiq oʻrinbosari Valdiger Kiyevni noshukurlikda ayblab, Rossiya-Ukraina urushidan oldin mamlakat ukrainaliklarni harbiy texnika (oʻq-dorilar, dubulgʻalar), erta ogohlantirish tizimlari va tibbiy infratuzilma (kasalxonalar) bilan taʼminlab kelganini, ammo hozirda Isroilga nisbatan sanksiyalar joriy etilganini aytdi.
Shu tariqa, “o‘g‘irlangan don” bo‘yicha mojarolar nafaqat savdo va logistika masalalariga, balki kengroq geosiyosiy va huquqiy nizolarga aylanib bormoqda.