Turk dunyosi
Turkiya parlament qo’mitasi PKK bilan tinchlikka qaratilgan islohotlarni qo’llab-quvvatlaydi
ANKARA, Turkiya (AP) – Chorshanba kuni Turkiya parlamenti qo’mitasi jangari Kurdiston Ishchilar partiyasi (PKK) bilan yangi tinchlik tashabbusini ilgari surish uchun bir qator islohotlar o’tkazishni tavsiya qildi, shu bilan birga guruh qurollarini tashlab qo’yishini ta’minlash uchun qonuniy choralar davlat xavfsizlik xizmatlari bilan bog’lanishi kerakligini ta’kidladi.
Jurnalistlarga taqdim etilgan hisobotning yakuniy loyihasiga ko‘ra, Milliy birdamlik, birodarlik va demokratiya qo‘mitasi tomonidan ko‘pchilik ovoz bilan ma’qullangan tavsiyanomada zo‘ravonlikdan voz kechgan PKK a’zolarini qayta integratsiya qilish uchun vaqtinchalik qonuniy choralar ko‘rish talab qilingan.
Komissiya, shuningdek, so‘z erkinligini kengaytirish, keksalar va kasal mahbuslarni ozod qilish, zo‘ravonliksiz harakatlar uchun terrorizmga qarshi qonunlar doirasida jinoiy javobgarlikka tortilmasligini ta’minlash choralarini ko‘rishga chaqiradi. Qonun loyihasi mamlakatdagi kurdparast siyosiy partiyalardan saylangan merlar o‘rniga hukumat direktorlarini tayinlash amaliyotini bekor qilishni taklif qiladi.
Turkiya, AQSh va Yevropa Ittifoqi tomonidan terror tashkiloti ro‘yxatiga kiritilgan PKK 1984-yildan buyon o‘n minglab odamlarning hayotiga zomin bo‘lgan va qo‘shni Iroq va Suriyaga yoyilgan qurolli qo‘zg‘olonni uyushtirgan.
Guruh dastlab mustaqil kurd davlatini yaratishga intilgan, biroq keyinchalik Turkiyada koʻproq muxtoriyat va huquqlarni talab qilishga oʻtgan.
Komissiya hisobotida, “jarayondagi eng muhim mezon” PKKning qurolini tashlab, tarqalib ketganini davlat tomonidan tekshirishi ekanligi ta’kidlandi.
Tavsiya PKKning qamoqqa olingan yetakchisi Abdulla O‘jalanni shartli ravishda ozod qilishni tavsiya etish bilan cheklanmaydi, aksincha, uni Yevropa Inson huquqlari sudi va Turkiya Konstitutsiyaviy sudining hibs sharoitlarini yaxshilash bo‘yicha qarorlariga rioya qilishga chaqiradi. PKKga nisbatan yumshoq munosabatda bo’lgan keskin jamoatchilik e’tirozini aks ettirgan hisobot loyihasi umumiy amnistiya talablaridan qochib, jangchilarning ishini alohida ko’rib chiqishni taklif qiladi.
Ovoz berishdan oldin Milliy Assambleya Raisi Numan Kurtulmush, ʻ’Hisobot amnistiya bitimi emas” deb ta’kidlab, qo’mita ishini ” azob-uqubatlarimizni inkor etmagan holda kelajakni birgalikda qurish qat’iyligimizning ochiq ifodasi” deb ta’rifladi.
“Huquqiy tartibga solish jamiyatda jazosizlik yoki amnistiya haqidagi tasavvurni yaratmasligi kerak”, deyiladi hisobotda.
Xabarturk radiosi xabar berishicha, tavsiyanoma 47 kishi yoqlab, ikkitasi qarshi va bir betaraf ovoz bilan maʼqullandi.
Jarayonning keyingi bosqichi nima bo’lishi aniq emas edi.
Komissiya avgust oyida PKK janob Oʻjalanning murojaati ortidan qirq yildan ortiq davom etgan jangovar harakatlarni toʻxtatib, qurolsizlantirib, tarqatib yuborilishini may oyida eʼlon qilganidan soʻng tinchlik harakatlarini kuzatish uchun tuzilgan edi. Shundan so‘ng guruh Iroq shimolida ramziy qurolsizlanish marosimini o‘tkazdi va qolgan jangchilarni Turkiyadan olib chiqishni boshladi.
Hukumatdan jarayonni olg’a siljitish uchun rasmiy qonuniy kafolatlar talab qilayotgan PKKdan darhol hech qanday bayonot berilmadi.
Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘on televideniye orqali qilgan chiqishida komissiya hisobotini olqishlab, bu murosa sa’y-harakatlariga “tezlik beruvchi istiqbolni taqdim etganini” aytdi.
Hisobot loyihasida, shuningdek, kengroq demokratlashtirish choralari, jumladan, so‘z erkinligini ta’minlash va qonuniy tanqid qilish huquqini himoya qilish uchun ommaviy axborot vositalari to‘g‘risidagi qonunlarni qayta ko‘rib chiqish tavsiya etiladi. Qonun loyihasida, agar mer lavozimidan chetlashtirilsa, uning o‘rnini bosuvchi shaxs hukumat tomonidan tayinlanmasdan, ichki saylovlar orqali shahar kengashi tomonidan saylanishini taklif qiladi.