Turkiya muzliklari iqlim o’zgarishi qurbonidir

Kamol Ozdemir, Turk kurd aholisining janubi-g’arbiy qismidagi Chiro tog’ining yalang’och sammitiga qaradi. “O’n yil oldin muzlik bor edi”, dedi u bulutsiz osmon ostida. Tog’larga 15 yillik qo’llanma, tog’lar uchun 15 yillik qo’llanma, o’t va tog ‘jinslari bilan qoplangan qiyalik ostida kesilgan tezkor tomon yo’lga chiqdi. “Hozir suvda juda ko’p muzliklar juda ko’p, shuning uchun sharsharalar oqimining sababi shunchalik luush muzni qanday eritadi”, dedi u. Iroq chegarasida Xakkari viloyatida 4135 metrga ko’tarilgan Chira muzliklari ortida, mamlakatdagi ikkinchi eng katta (5,137 metr) – 250 kilometr (155 milya), shimolda 250 kilometr (155 milya) bo’lgan ikkinchi o’rinda turadi. Yil juma kuni Xakkaridan 50,5 mingga yaqin siltashning 50,5 dolbm (120 milya) rekord darajadagi issiqlik to’lqinlari va qurg’oqchilikni boshdan kechirdi. “Erish jarayoni kutilganidan tezroq. So’nggi 40 yil ichida biz ushbu joyda davom etadigan qor va muz qoplamining qariyb 50 foizini yo’qotdik, – deydi Vanundu Yil universiteti va Vanistonning sharqiy davlatida geografik axborot tizimlari bo’yicha ekspert va Geografik axborot tizimlari bo’yicha ekspert. “Muzni yopishning iloji yo’q”, “boshqa joylarga nisbatan tezroq eriydigan joy bor, shuning uchun siz uni himoya qilishingiz kerak, ammo siz butun muz maydonchasini qoplash imkoniyatiga ega emassiz”, dedi Satir. So’nggi yillarda Alp tog’laridagi bir necha muzliklar Birlashgan Millatlar Tashkiloti yomonlashishini sekinlashtirish uchun oq tarporinlar bilan qoplangan. Kurdiston ishchilar partiyasi (PKK) jangchilari Turkiyaning viloyatiga ancha shubha qilishgan. Turkiya va uning G’arbiy Ittifoqi tomonidan ro’yxatga olingan PKKda o’tkazilgan tinchlik jarayoni turizm 2020 yil iyulda milliy bog’ga aylandi. 2023 yil iyul oyida ular muzlikdan chiqib, singan blok bilan muzlikdan chiqib ketishgan. “Maydon shahardan 40-50 km, ammo o’tmishda yo’llar yo’q bo’lib, transport vositalari bu erga kelib, bu erda kelayotgan odamlar sonining ko’payishi,” 38 yoshli qo’llanma “. Birlashgan Millatlar Tashkilotining cho’llanish haqidagi hisobotiga ko’ra, Türkining hududining 88 foizi xavf ostida. Yomg’ir asr oxiriga kelib 30% ga kamayishi kutilmoqda, ammo harorat 5 dan 6 s gacha o’sishi kutilmoqda, 1961 yildan 1990 yilgacha o’rtacha qayd etilgan.



Source link