Dunyodan
“Tinchlik hukm surishi kerak” – BMT Bosh kotibi jahon yetakchilariga murojaat qiladi
2026-yil arafasida BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish o‘zining yangi yil murojaati bilan dunyo yetakchilarini harbiy xarajatlarni oshirishdan ko‘ra taraqqiyot va tinchlikni ustuvor deb bilishga chaqirdi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi fikricha, insoniyat hozirda “chorarahada” turibdi. Dunyo notinch va noaniqlik hukm surmoqda va odamlar o’z rahbarlari ularni tinglashga va amaliy choralar ko’rishga tayyormi yoki yo’qligini so’rashmoqda. Bosh kotib Guterrishning aytishicha, dunyo aholisining chorak qismi mojaro zonalarida istiqomat qiladi, 200 milliondan ortiq odam gumanitar yordamga muhtoj, 120 millionga yaqin odam urush, inqiroz, tabiiy ofat yoki ta’qiblar tufayli uyini tashlab ketishga majbur bo‘lgan.
Shu fonda, ayniqsa, jahon harbiy xarajatlarining tez ortib borayotgani tashvish uyg‘otadi. Harbiy xarajatlar 2,7 trillion dollarga yetdi, bu bir yil ichida qariyb 10 foizga oshgan. Mavjud tendentsiyalar davom etsa, 2035 yilga kelib global harbiy xarajatlar 6,6 trillion dollargacha yetishi mumkin.
Taqqoslash uchun, joriy harbiy xarajatlar 2,7 trillion dollarni tashkil etadi, bu xalqaro taraqqiyot yordamining umumiy miqdoridan 13 barobar ko‘p va butun Afrika qit’asining yalpi ichki mahsulotiga teng.
Bosh kotib Antoniu Guterrish: “Yangi yilda oʻz ustuvorliklarimizni toʻgʻri belgilashga qaror qilaylik. Xavfsiz dunyo qurish uchun urushga emas, qashshoqlikka qarshi kurashga koʻproq mablagʻ sarflashimiz kerak. Tinchlikka erishish kerak”, dedi.
Hisob-kitoblarga ko’ra, joriy harbiy xarajatlarning 4% dan kamrog’i 2030 yilga borib ochlikni tugatish uchun etarli bo’ladi. 10% dan sal ortig’i barcha bolalar uchun to’liq emlash imkonini beradi. Va 5 trillion dollar bilan biz past va o’rta daromadli mamlakatlardagi har bir bolaga 12 yillik sifatli ta’lim berishimiz mumkin.
Harbiy byudjetlarning atigi 15 foizi rivojlanayotgan mamlakatlarning iqlim o’zgarishiga moslashish bo’yicha yillik ehtiyojlarini to’liq qoplashi mumkin.
Antoniu Guterrish nutqi so‘ngida shunday dedi: “Og‘riq va halokat emas, odamlar va sayyora uchun kelajakni tanlaylik. Yangi yilda adolat, insoniylik va tinchlik uchun kuchlarni birlashtiraylik”.