Dunyodan
Tehron Hurmuz boʻyicha baʼzi mintaqa davlatlari bilan kelishuvlar tuzmoqchi
Yaqin Sharqdagi keskinliklar fonida Eron Hormuz bo‘g‘ozida yangi tashabbuslarni boshlab yubordi. Mamlakat hukumati axborot kengashi rahbari Elias Hazratiyning aytishicha, Eron hukumati Yevropa, Osiyo va arab davlatlari bilan ushbu strategik dengiz yo‘lidan foydalanish bo‘yicha kelishuvlar tuzishga tayyor.
Uning so‘zlariga ko‘ra, Eron hozirda Hormuz bo‘g‘ozini to‘liq nazorat qiladi va xalqaro kelishuvlar asosida undan foydalanish tartib-qoidalarini belgilash masalasini ko‘rib chiqmoqda. Shu maqsadda neft va gazni tashishda ushbu marshrutdan faol foydalanayotgan mamlakatlarga rasmiy takliflar yuborilishi mumkin.
Maʼlumki, Hormuz boʻgʻozi jahon neft va suyultirilgan gaz yetkazib berish uchun eng muhim tranzit nuqtalaridan biri hisoblanadi. Oxirgi harbiy mojarolar mintaqadagi dengiz transportini deyarli toʻxtab qoldi, bu esa global energiya bozorlarida jiddiy tebranishlarga sabab boʻldi.
Ayni paytda AQSh prezidenti Donald Tramp bu masalada boshqacha pozitsiya bilan chiqdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, mojaro tugaganidan so‘ng Hormuz bo‘g‘ozida yuk tashish qatnovini tiklash birinchi navbatda ushbu yo‘ldan foydalanadigan davlatlar zimmasida bo‘ladi. Prezident Trump, shuningdek, Qo’shma Shtatlar ushbu yo’nalish orqali etkazib beriladigan yuklarga muhtoj emasligini aytdi.
Eslatib o‘tamiz, 28-fevral kuni AQSh va Isroil Eronga qarshi harbiy amaliyotlar boshlaganidan keyin mintaqada vaziyat keskinlashgan. Javob va oʻzaro hujumlar Hormuz boʻgʻozidagi xavfsizlikni izdan chiqardi va xalqaro savdo yoʻllariga jiddiy taʼsir koʻrsatdi.
Mutaxassislarning aytishicha, Eronning bu harakati mintaqada yangi geosiyosiy va iqtisodiy tartib yaratishga qaratilgan boʻlishi mumkin.