Siyosat
Soliq maslahatchisining aytishicha, O’zbekistonda markalash qoidalari kompaniyalarga og’ir bo’ladi
O‘zbekistonda mahsulotlarni markalash qoidalarini buzganlik uchun jarimalar kompaniyalar zimmasiga katta yuk bo‘lib, so‘nggi o‘zgarishlar buning ta’sirini yanada yomonlashtirdi, dedi Kun.uz’ga soliq maslahatchisi Nodirbek Xo‘jabekov. Uning qo‘shimcha qilishicha, choralar natijasida kichik qonunbuzarliklar uchun milliardlab so‘m jarima undirilgan.
“Bir holatda 96 ming so‘mlik mahsulot 140 milliard so‘m jarimaga tortildi. Biz sudda bu markalash emas, savdo qoidalarini buzish ekanligini isbotlab, ishni yutib oldik”, – deydi u.
“Soliq to‘g‘risida”gi qonunning 221-moddasi 1-qismiga ko‘ra, bunday huquqbuzarliklar uchun har chorakda aylanmaning 2 foizi miqdorida, bir yil davomida takroran sodir etganlik uchun esa 20 foizgacha jarima undiriladi. Vazirlar Mahkamasining 833-sonli qarorida belgilab qo‘yilgan ushbu tizim markasiz tovarlarni yetkazib beruvchi ishlab chiqaruvchilar va importchilarga qaratilgan bo‘lib, ularning bozorni suv bosishining oldini olishga qaratilgan. Kojabekovning aytishicha, bu yondashuv dastlab o’zini oqlagan.
Biroq, o’sha paytdan beri ijro etish doirasi kengaydi.
“Hatto kundalik chakana savdoda ham, masalan, arzon narxdagi og‘riq qoldiruvchi dori yoki ichimlik skanerdan o‘tmasa, har chorakda sotiladigan mahsulotning 2 foizi miqdorida jarima solinadi”, — deya ta’kidladi Xo‘jabekov.
Uning ta’kidlashicha, yuzlab do’konlari bo’lgan yirik dorixonalar tarmog’ida bitta filialda bir marta kam qiymatli savdo zanjirning umumiy savdosidan kelib chiqqan holda jarimaga olib kelishi mumkin. Uning so’zlariga ko’ra, rezolyutsiya ishlab chiqaruvchilar va importchilar uchun bunday qoidalarni cheklaydi, ammo chakana va ulgurji savdo korxonalari uchun savdo qoidalarini buzish hisoblanadi. Biroq, amalda, sotuvga asoslangan jarimalar individual chakana savdo operatsiyalariga ham qo’llanilgan.
“Masalan, 10 donadan iborat “Citramon” planshetlari paketi sotilsa va belgilarni skanerdan o‘tkazish imkoni bo‘lmasa, jarima kompaniyaning umumiy sotuvidan kelib chiqib hisoblab chiqiladi”, — dedi u.
Bir holatda, asosiy faoliyati mehmondo‘stlik va umumiy ovqatlanish bilan bir qatorda ishlab chiqarish bo‘lgan, aylanmasi 120 milliard bedana bo‘lgan kompaniya 96 ming dona bedana tovarini tegishli belgilarsiz barda sotgani uchun butun aylanmasi uchun jarimaga tortilgan.
“Biz sudda bu amaliyot 833-sonli rezolyutsiyaga zid ekanligini ko‘rsatdik, chunki bu qoida faqat ishlab chiqaruvchilar va import qiluvchilarga nisbatan qo‘llanilishi kerak”, — dedi Xo‘jabekov.
Keyinchalik kiritilgan o’zgartirishlar qatorni kengaytirdi. 2026-yil 23-yanvardan boshlab tegishli belgilanmagan buyumlarni alohida sotish ham huquqbuzarlik sifatida tasniflanadi.
“Natijada, hatto dorixona yoki supermarketda bitta muvaffaqiyatsiz tekshiruv ham har chorakda tovar aylanmasining 2 foizi miqdorida jarimaga tortilishi mumkin. Bu kompaniyalarni bankrotlikka olib kelmoqda”, – deya ta’kidladi Xo’jabekov.