Siyosat
O‘zbekistonda xorijlik sarmoyadorlar tomonidan o‘tkaziladigan yer auksionlari cheklanadi
Prezident Shavkat Mirziyoyev yaqinda O‘zbekistonda yer resurslarini boshqarish samaradorligini oshirishga qaratilgan takliflarni ko‘rib chiqdi. Yangi chora-tadbirlar qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yerlarni taqsimlashda milliy manfaatlar va mahalliy tadbirkorlar manfaatlarini ustun qo‘yib, yirik xorijiy investitsiyalarni jalb qilish jarayonini tartibga soluvchi jiddiy o‘zgarishlardan dalolat beradi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Xorijiy investorlar uchun yangi qoidalar
Taklif etilayotgan o‘zgartirishga ko‘ra, xorijlik investorlarga qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yer maydonlarini ochiq kimoshdi savdosi orqali egallashga ruxsat berilmaydi. Shu bilan bir qatorda, er mahalliy hokimiyat orqali sub-ijara shartnomasi orqali olinishi mumkin. Bu ma’lum shartlarga bog’liq. Minimal 10 million dollar sarmoya va yaylovlar, yomg’irli erlar yoki qishloq xo’jaligida foydalanilmayotgan yerlarni tiklash majburiyati.
Qishloq xo’jaligi auktsionlari mahalliy fermerlar va bizneslar bilan cheklansa-da, hukumat boshqa tarmoqlardan xalqaro kapital uchun qulay muhitni saqlashni maqsad qilgan. Barcha turdagi erlar, shu jumladan xorijiy investorlar ishtirokidagi sanoat va qurilish loyihalari uchun ijara muddatini 49 yil qilib belgilash taklif qilinmoqda.
Mahalliy fermerlarning mustaqilligini ta’minlash
Bu islohot mamlakatda yerdan foydalanuvchilarning iqtisodiy erkinligini oshirishga qaratilgan. Hozirgacha yer ajratish bo‘yicha erishilgan yutuqlarga qaramay, ko‘plab ijarachilar hanuzgacha ekin tanlashda cheklangan mustaqillikka duch kelmoqdalar, buning natijasida 117,6 ming gektar er kim oshdi savdosida sotilmaydi.
Buni hal qilish uchun hukumat fermerlarga nima ekishni tanlashiga ruxsat berish amaliyotini kengaytirishni rejalashtirmoqda. Bu Farg‘ona vodiysi, Jizzax, Toshkent viloyatlari va Qoraqalpog‘istonda muvaffaqiyatli o‘tkazilgan sinovlardan so‘ng. Birgina 2025 yilning o‘zida tadbirkorlar tomonidan yangi ajratilgan 20 ming gektar maydonning 16 ming gektariga yuqori hosildor eksport ekinlari ekilib, 150 million dollarlik eksportga poydevor qo‘yilishi kutilmoqda. Joriy yilda ushbu qayta ko‘rib chiqilgan va yanada moslashuvchan shartlar bo‘yicha qo‘shimcha 100 ming gektar kimoshdi savdosiga qo‘yiladi.
Yirik fermer xo‘jaliklari va chorvachilikni qo‘llab-quvvatlash
Davlat, shuningdek, sanoat plantatsiyalari va chorvachilik loyihalarini rivojlantirishni maqsad qilgan. 50 gektardan 500 gektargacha bo‘lgan maydonlar kim oshdi savdosiga qo‘yiladi va bu yil har bir hududda kamida beshtadan yirik loyihani ishga tushirish maqsad qilingan. Ushbu loyihalarning muvaffaqiyatini ta’minlash uchun hukumat katta moliyaviy yordam beradi, jumladan:
Elektr va suv uchun to’lovlar uchun javobgar bo’lasiz. Imtiyozli kreditlar 7 yilgacha (3 yillik imtiyozli davr va foizlarni qoplash bilan). Ishlab chiqarilgan mahsulotlar uchun qadoqlash xarajatlarining 50% gacha bo’lgan subsidiya.
Modernizatsiya va raqamlashtirish
Prezident Mirziyoyev yer o‘zgartirish va yo‘qotishlarni hisoblash bo‘yicha amaldagi qog‘ozdagi jarayonlarni tanqid qilib, kechikishlar investorlarning noroziligiga sabab bo‘layotganini ta’kidladi. To‘liq raqamli tizimga o‘tish endi ustuvor vazifa hisoblanadi. Bu davlat xizmatlari markazlari orqali ijara shartlarini oshkora uzaytirish uchun kadastr, qishloq xo‘jaligi va sud tizimlarini integratsiyalashni o‘z ichiga oladi.
Bundan tashqari, islohot lizing huquqlarining moliyaviy samaradorligini oshirishga qaratilgan. Qonunga lizing huquqidan nafaqat tijorat kreditlari, balki ijara, ipoteka va bank kafolatlari uchun garov sifatida foydalanishga ruxsat beruvchi o‘zgartirishlar kiritiladi.
Nazorat va huquqiy javobgarlikni kuchaytirish
Prezident yer resurslari salomatligini muhofaza qilish uchun javobgarlikni kuchaytirishga chaqirdi. Yerlarni noqonuniy olib qo‘yish uchun javobgarlik faqat sug‘oriladigan yerlarga emas, balki barcha turdagi yerlarga ham taalluqli bo‘lar edi. Bundan tashqari, hukumat boʻsh erlarni hisobga olish jarayonini soddalashtirish va ijaraga berish qoidalarini aniqlashtirishni rejalashtirmoqda.
Infratuzilmani rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlash doirasida temir yo‘llar, avtomobil yo‘llari, aeroportlar va suv inshootlari kabi loyihalar hududni o‘zgartirishdan keyin yerning yo‘qolishi bilan bog‘liq to‘lovlardan ozod qilinadi. Davlat ehtiyojlari uchun yer olib qo‘yilganda fuqarolarga to‘lanadigan kompensatsiyalar ham soliqdan ozod qilinadi.
Kelajakdagi boshqaruvni qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan erlar bo‘yicha 13 ta hududiy direksiya va qishloq xo‘jaligiga oid bo‘lmagan yerlar bo‘yicha 14 ta investitsiya kompaniyasi amalga oshiradi, bu esa ochiqroq va bashorat qilinadigan biznes muhitini ta’minlash uchun davlat va xususiy sektor o‘rtasida “ko‘prik” vazifasini bajaradi.