Siyosat
O‘zbekiston yozgi suv ta’minotini ta’minlash bo‘yicha qo‘shni davlatlar bilan faol muloqot olib bormoqda – Suv vaziri Hamroyev
O‘zbekiston suv xo‘jaligi vaziri Shavkat Hamroyev Kun.uz’ga bergan eksklyuziv intervyusida mamlakatdagi suv xavfsizligi bilan bog‘liq joriy vaziyatni batafsil tahlil qildi. Sug‘orishning mavsumiy prognozlari, infratuzilmani modernizatsiya qilish, Qo‘shtepa kanali va Rog‘un GESi (GES) kabi yirik mintaqaviy loyihalar bo‘yicha nozik diplomatik muzokaralar olib borildi.
Vazir dastlab joriy dehqonchilik mavsumining istiqbollari haqida gapirdi. Bahorda yogʻingarchilik koʻp boʻlishiga qaramay, Hamroev tabiiy moʻl-koʻlchilik ikkinchi oʻrinda ekanini taʼkidladi. Uning ta’kidlashicha, yaxshi ta’mirlangan kanallar va samarali sug’orish nasoslari kabi tegishli infratuzilmasiz suvning dalalarga samarali etib borishi mumkin emas. “Otangiz suv ustasi bo‘lsa ham, chuqur qazing”, degan vazir suvning miqdori emas, balki uni ta’minlash samaradorligi ustuvor bo‘lishini ta’kidladi.
Mutaxassislar orasida O‘zbekistonda kanalni beton bilan qoplashga e’tibor qaratish kerakmi yoki plastik quvurlarga o‘tish masalasi muhokama qilinmoqda. Janob Hamroev vazirlik ikkala usuldan ham foydalanishini ma’lum qildi. Uning tushuntirishicha, hozirgi vaqtda mavjud suvning kamida 30-40 foizi filtrlash va bug’lanish orqali yo’qoladi, shuning uchun beton qoplama bu yo’qotishlarni kamaytirish uchun muhim vosita bo’lib qolmoqda.
Mintaqaviy diplomatiyaga toʻxtalar ekan, vazir Markaziy Osiyo munosabatlaridagi katta oʻzgarishlarni alohida taʼkidladi. Uning taʼkidlashicha, soʻnggi oʻn yil ichida mintaqaviy muloqot uzoq yillik sukutdan keyin qayta tiklandi. “Biz og‘ir kunlarni birga boshdan kechirmoqdamiz”, — dedi u va hozirda mamlakatlar o‘zaro manfaat asosida ish olib borayotganini, masalan, O‘zbekiston yozda suv evaziga qishda elektr energiyasini yetkazib berishini tushuntirdi.
Orol dengizi haqida Hamroev uning quruqligi haqida nozik nuqtai nazarni taklif qildi. Ko‘pchilik fojiaga faqat sovet davridagi suvni noto‘g‘ri boshqarish sabab bo‘lgan deb hisoblasa-da, vazir ekologik omillar umumiy e’tirof etilganidan ko‘ra kattaroq rol o‘ynagan, deb taxmin qildi. U Sibir daryolarini dengizni to’ldirish uchun yo’naltirish g’oyasiga shubha bildirdi, ba’zida ba’zi akademiklar tomonidan qayta ko’rib chiqilgan kontseptsiya bunday loyihalarni haqiqiy emas va noto’g’ri deb atadi.
Muhokama qilingan eng dolzarb masalalardan biri Afgʻoniston Muvaqqat hukumati tomonidan Xoshtepa kanali qurilishi boʻldi. Janob Hamroyevning aytishicha, Afg‘oniston suvdan foydalanish huquqiga ega, lekin asosiy masala suvning aniq miqdorida. Uning so’zlariga ko’ra, u ushbu shartlar bo’yicha muzokaralar olib borayotgan ishchi guruhlar bilan Afg’onistonga to’rt marta tashrif buyurgan. Vazirning soʻzlariga koʻra, 2 milliard kub metr suv tortib olinishi Oʻzbekistonga jiddiy taʼsir koʻrsatmaydi, ammo bu miqdor 4 milliard kub metrga yetsa, Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligida suv tanqisligi xavfi ortadi. Uning qo‘shimcha qilishicha, dastlab loyiha 2028-yilda yakunlanishi rejalashtirilgan edi, biroq texnik muammolar va nasos uchun zarur bo‘lgan elektr quvvati yetishmasligi tufayli taraqqiyot sekinlashdi.
Nihoyat vazir Tojikistonning Rog‘un GESini tilga oldi, bu esa o‘tmishda siyosiy masala bo‘lib kelgan. Janob Hamroyev loyihaning xavfsizlik standartlariga ishonch bildirar ekan, obektni shaxsan o‘zi ko‘zdan kechirganini ta’kidladi. Uning so’zlariga ko’ra, qurilishda strukturaviy xavflarni kamaytiradigan ilg’or texnologiyalardan foydalanilgan. Suhbat yakunida janob Hamroyev o‘z vazifalari qanchalik og‘ir ekani haqida fikr yuritib, O‘zbekistonda vazir bo‘lish mashaqqatli mas’uliyat, biroq oliy sharaf bo‘lib qolayotganini aytdi.