Siyosat
O‘zbekiston Trans-Afg‘oniston temir yo‘lining texnik-iqtisodiy asoslari to‘g‘risidagi bitimni ratifikatsiya qildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyoni bog‘lovchi yangi mintaqaviy transport koridorini barpo etish yo‘lidagi muhim qadam bo‘lgan Transafg‘on temir yo‘li loyihasining texnik-iqtisodiy asoslarini tayyorlash to‘g‘risidagi xalqaro shartnomani ratifikatsiya qildi.
Prezident O‘zbekiston Transport vazirligi, Afg‘oniston Jamoat ishlari vazirligi va Pokiston Temir yo‘llari vazirligi o‘rtasidagi Hukumatlararo bazaviy bitimni tasdiqlash to‘g‘risidagi farmonni imzoladi. Bitim Naiboboddan Kallachigacha bo‘lgan temir yo‘l liniyasining texnik-iqtisodiy asoslarini birgalikda ishlab chiqishni nazarda tutadi.
Oʻzbekiston Transport vazirligi kelishuvni amalga oshirish uchun masʼul vakolatli organ etib belgilandi. Tashqi ishlar vazirligiga Afgʻoniston va Pokiston tomonlarini kelishuv kuchga kirishi uchun Oʻzbekistonda zarur boʻlgan davlat ichki tartib-qoidalari bajarilganligi toʻgʻrisida xabardor qilish, shuningdek, masʼul organ tayinlanishini rasman yetkazish topshirildi.
Ramkaviy bitim dastlab O‘zbekiston, Afg‘oniston va Pokiston tomonidan 2025-yil 17-iyulda imzolangan bo‘lib, Termiz va Harrachini bog‘lovchi keng ko‘lamli temir yo‘l loyihasining texnik-iqtisodiy asoslarini tayyorlashni o‘z ichiga oladi. Rejalashtirilgan yoʻnalish Termiz, Naibobod, Maydanshahr, Logar va Harrachi shaharlaridan oʻtadi.
Texnik-iqtisodiy asoslashning buyurtmachisi “O‘zbekiston temir yo‘llari” aksiyadorlik jamiyati qoshidagi Xalqaro transport yo‘laklarini rivojlantirish strategiyasi bo‘yicha uch tomonlama loyiha idorasi bo‘ladi. Firma 2023-yil may oyida Toshkentda tashkil etilgan boʻlib, Kobul va Islomobodda filiallarini boshqaradi.
Trans-Afg‘oniston temir yo‘li kontseptsiyasi ilk bor 2018-yilda taklif qilingan edi. O‘shanda loyiha yiliga 20 million tonnagacha yuk tashishga mo‘ljallangan va taxminan 5 milliard dollarga baholangan edi.
2022-yil iyul oyida “O‘zbekiston temir yo‘llari” Bostransloxa instituti tomonidan tayyorlangan so‘nggi hisob-kitoblar bilan o‘rtoqlashdi, unda temir yo‘lning smeta qiymati 4,6 milliard dollar, qurilish muddati esa besh yilgacha bo‘lishi taxmin qilinmoqda. Biroq o‘tgan yilning dekabr oyida Pokiston temir yo‘llari vazirligi xarajatni 8,2 milliard dollarga baholagan, bu O‘zbekiston taxminidan qariyb 80 foizga yuqori.
2023 yilning kuzida Trans-Afg‘on temir yo‘li loyihasining umumiy qiymati taxminan 7 milliard dollarga qayta ko‘rib chiqildi. Ko’rib chiqilayotgan potentsial amalga oshirish modellaridan biri bu qurish-ishlash-topshirish (BOT) tizimiga asoslangan davlat-xususiy sheriklikdir.