Iqtisodiyot
OPeK+ neft qazib olishning barqaror darajasini saqlab qoladi
Reuters agentligi insayderi so‘zlariga ko‘ra, neft eksport qiluvchi sakkiz davlat, shu jumladan RF ham, neft qazib olish hajmini barqaror darajada saqlab qolishga kelishib oldi. OPeK+ 2026 yilning birinchi choragida bu hajmlarni oshirish bo‘yicha pauzani saqlab qoladi.
OPeK+ tarkibiga kiruvchi neft eksport qiluvchi sakkiz davlat (Rossiya, Saudiya Arabistoni, Iroq, BAA, Kuvayt, Qozog‘iston, Jazoir va Umon) neft qazib olishning “asosan” barqaror darajasini saqlab qolishga kelishib oldi, deya Reuters agentligiga yakshanba, 4 yanvar kuni neft alyansidagi manba shu davlatlar vakillarining o‘sha kun kechroq vaqtga rejalashtirilgan uchrashuvi oldidan ma’lum qildi. Qayd etilishicha, OPeK+ neft qazib olishni oshirish bo‘yicha pauzani 2026 yil birinchi choragi oxirigacha saqlab qoladi.
OPeK+ — Neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti (OPeK) va uning ittifoqchilari birlashmasining yangi uchrashuv chaqirishiga sabab neft narxlarining pastligi bo‘ldi: ular o‘tgan yilda 18 foizdan ko‘proqqa tushib ketgan. Reuters ta’kidlashicha, bu 2020 yildan beri eng kuchli pasayish bo‘lib, taklif hajmi ortib borishi (ortiqcha taklif) haqidagi xavotirlar bilan izohlanadi.
Uch oy oldin aynan shu davlatlar 2025 yil noyabridan boshlab neft qazib olishni kuniga 137 000 barrelga oshirishga kelishib olgani OPeK saytida 5 oktyabr kuni mazkur davlatlar vakillarining videokonferensiya formatidagi uchrashuvidan keyin e’lon qilingan qo‘shma bayonotidan kelib chiqqan edi. Davlatlar vakillari 2024 yil yanvaridan buyon yuzaga kelgan har qanday ortiqcha ishlab chiqarish hajmini to‘liq qoplash (kompensatsiya qilish) niyatini ham tasdiqlagan.
OPeK+ neft qazib olishni oshirish rejalari haqida Reuters agentligi manbalarga tayanib 3 oktyabr kuni xabar bergan edi. Unda tashkilotdagi asosiy mamlakat — Saudiya Arabistoni qazib olish hajmini sezilarli oshirishga erishishga urinayotgani, Rossiya esa bu qadamni ancha kamroq miqyosda amalga oshirishni taklif qilayotgani qayd etilgan.
Agentlik manbalariga ko‘ra, Moskva neft narxlariga bosim tushib ketishining oldini olish uchun, shuningdek sanksiyalar sabab ishlab chiqarishni oshirish qiyin bo‘lishi mumkinligi tufayli, qazib olishni kuniga 137 000 barrelga oshirishni taklif qilgan. Biroq Saudiya Arabistoni neft qazib olishni bir necha barobar ko‘proq — mos ravishda 274, 411 yoki 548 ming barrelgacha oshirishni istagan, chunki bu mamlakat tezda qazib olishni ko‘paytirish imkoniyatiga ega va bozordagi ulushini oshirishni xohlaydi, deb yozgan edi Reuters.
OPeK+ tarkibidagi sakkiz davlat aprel oyidan qazib olishni oshira boshladi: avval boshida uncha katta bo‘lmagan miqdorda — kuniga 138 ming barrelga. Keyin may, iyun va iyul oylarida — kuniga 411 ming barrelga, avgustda — kuniga 548 ming barrelga, sentabrda — kuniga 547 ming barrelga.
Reuters izohlashicha, tashkilot bozordagi ulushini oshirishni ko‘zlamoqda, shuningdek neft narxlari tushishini istagan AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan kelayotgan bosimga ham javob berishga intilyapti.