Siyosat
Oʻzbekiston ikkita toʻlaqonli islom bankini tashkil etadi, 2030-yilgacha 1 milliard dollar jalb etishni maqsad qilgan
25-mart kuni Prezident Shavkat Mirziyoyevga O‘zbekistonda islomiy moliyaviy xizmatlarning strategik joriy etilishi haqida ma’lumot berildi. “Yo‘l xaritasi” tijorat banklarida islomiy “darchalar”ni ochish va mamlakat moliyasini diversifikatsiya qilish uchun faqat islomga asoslangan bank institutlarini yaratishni o‘z ichiga oladi.
Taqdimotda aytilishicha, kamida bitta tijorat banki yil oxirigacha ixtisoslashtirilgan “darcha” orqali islomiy moliyaviy xizmatlar ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yishni rejalashtirmoqda. Oldinga qarab, hukumat 2026-2030 yillarda ikkita toʻlaqonli islom bankini tashkil etishni rejalashtirmoqda. Bu saʼy-harakatlar kelgusi besh yil ichida qoʻshimcha 1 milliard dollarlik xorijiy sarmoya va depozitlarni jalb etishi kutilmoqda.
Islomiy moliyani iqtisodiyotga integratsiya qilish uchun bir qancha muhim chora-tadbirlar amalga oshiriladi.
Murabaha: Mijozlarga kreditni bo’lib-bo’lib sotish orqali moliyalashtirishni ta’minlaydi. Mudaraba: Foydani taqsimlash uchun investitsiyalar yoki kapitalni jalb qilish. Wakala: agentlik shartnomalari orqali moliyalashtirishni ta’minlash yoki jalb qilish. Musharaka: qo’shma korxona faoliyati orqali mijozlarga mablag ‘ta’minlash. Salom va Istisna: Tovarlarni oldindan to’lash orqali moliyalashtirish. Islomiy ijara (ijara): Islom qonunlariga mos keladigan ijara shartlari ostida ko’chmas mulkni taklif qiladi. Foto: Prezident matbuot xizmati
Ushbu vositalarni amalga oshirishni qo’llab-quvvatlash uchun hukumat ma’lum soliq imtiyozlarini beradi. Xususan, qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS) Murabaha orqali sotilgan mahsulotlarga ustama qo‘llanilmaydi va investitsiya depozitlaridan olinadigan daromad soliqqa tortilmaydi. Bundan tashqari, islomiy lizing shartnomalari huquqiy jihatdan moliyaviy lizing va an’anaviy lizingga tenglashtiriladi.
Tizimli nazorat va shariat meʼyorlariga rioya etilishini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Markaziy banki huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etiladi. Bundan tashqari, ushbu xizmatlarni ko’rsatuvchi banklar o’zlarining ichki kengashlarini tuzishlari kerak.
Ushbu boshqaruv organlari quyidagilar uchun javobgardir:
Sanoat standartlarini ishlab chiqish va normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish. bahsli masala bo’yicha tushuntirish berish; Shartnomalar va ichki hujjatlarni ko’rib chiqish. Islomiy moliyaviy tamoyillarga umumiy muvofiqlikni ta’minlash.
Bu qaror Senat tomonidan 2026-yil 5-fevralda “Islom banki faoliyatini joriy etish to‘g‘risida”gi qonunni ma’qullaganidan so‘ng amalga oshirildi, bu mamlakat bank sektorini modernizatsiya qilish yo‘lidagi muhim qadamdir.