Dunyodan
Nega “yulduzlar” soliq to’lashdan qochadi?
Shou-biznes ko’p milliard dollarlik yirik sanoatdir. Biroq, bu katta daromad ortida ko’pincha soliq bilan bog’liq muammolar mavjud. Quyida biz mashhur san’atkorlar va futbolchilardan misol tariqasida yuqoridagi savollarga chuqurroq javob izlaymiz.
Soliqlar juda katta – “qochish” istagi shu yerda boshlanadi
Ko’pgina mamlakatlarda boylarga nisbatan juda yuqori soliqlar mavjud. Misol uchun, Ispaniyada bu miqdor 45-50% ga yetishi mumkin. Shu sababli, taniqli qo’shiqchi Shakira Ispaniyada yashaydi, ammo hujjatlarda u Bagama orollarida yashashini ko’rsatgan. Unga 14,5 million yevro soliq to‘lashdan bo‘yin tovlaganlikda ayblangan.
Mashhurlar: “Nega men daromadimning yarmini mamlakatga xayriya qilishim kerak?” deb so‘rashadi. Bu savol uni soliqlardan qochish yo’llarini izlashga undaydi.
Offshor kompaniyalar eng mashhur sxemalardir
Offshor hududlar (Panama, Bagama orollari) – soliqlar kam yoki soliqsiz joylar. Ular o‘z daromadlarini shu yerdagi korxonalarga yuboradilar.
Bu usuldan mashhur futbolchi Lionel Messi ham foydalangan. U va uning otasi offshor kompaniyasi orqali reklamadan daromad olishgan. Natijada 4,1 million yevro miqdoridagi soliq to‘lashdan bo‘yin tovlaganlik ishi qo‘zg‘atilgan. Sud bo‘lib o‘tdi va jarima belgilandi.
“Bilmadim” maslahatchining xatosi edi.
Ko’pgina mashhurlar moliyaviy ahvolini nazorat qila olmaydi. Ular buxgalterlar va advokatlarga ishonishadi.
Krishtianu Ronaldu moliyaviy rejani to’liq tushunmaganini aytib, o’z ishida aynan shunday dedi. Oxiri nima bo’ldi? U 18,8 million yevro jarima va shartli qamoq jazosiga hukm qilindi.
Qonunga rioya qilmaslik jiddiy oqibatlarga olib keladi.
Ba’zi hollarda taniqli shaxslar soliq to’lashlarini ochiqchasiga inkor etishadi. Buni Gollivudning mashhur aktyori Uesli Snayps misolida ko’rish mumkin. U oxirgi yillarda AQShda soliq deklaratsiyasini topshirmagan. Keyin u uch yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Bu holat AQSh kabi davlatlarda soliq to’lashdan bo’yin tovlash juda qattiq jazolanganini ko’rsatadi.
Daromadning ko’p turlari mavjud, bu ularni nazorat qilishni qiyinlashtiradi.
Mashhurlar nafaqat konsertlar va filmlar orqali, balki reklama, brend bitimlari va investitsiyalar orqali ham pul topishadi. Aytaylik, Beyonse kabi qo‘shiqchining yuzlab daromad manbalari bor. Bu soliq hisob-kitoblarini juda murakkab qiladi. Qaysi daromad qayerda soliqqa tortilishi aniq bo’lmaganda muammolar paydo bo’ladi.
Psixologik omillar – “Men qonundan ustunman”
Ba’zi mashhurlarda “hech kim menga tegishi mumkin emas” degan fikr bor. Shuning uchun ular xavfli qarorlar qabul qilishadi. Ammo sinab ko’rsangiz, hech kim qonundan ustun emasligini tushunasiz.
Shunday ekan, mashhurlarning soliqdan qochishining sababi oddiy. Yuqori soliqlar, offshor rejalashtirish, maslahatchilarga haddan tashqari ishonish va yuqori va nazorat qilish qiyin bo’lgan daromadlar. Ammo natija har doim bir xil: katta jarimalar, sud jarayonlari va obro’ga putur etkazish.
Aksariyat hollarda mashhurlar boyib ketish uchun emas, balki “pullarini saqlab qolish” uchun soliqdan qochishadi. Ammo siz ko’proq pul yo’qotasiz.
Akbar Fatulayev