Siyosat
Mehnat inspeksiyasi byurosi 2025-yilda toʻlanmagan 159 milliard soʻm ish haqi undiradi
Davlat mehnat inspeksiyasi tomonidan yil boshidan buyon 13 ming nafar ishchidan 159 milliard so‘m to‘lanmagan ish haqi undirilib, 11 mingga yaqin mehnat muhofazasi talablari buzilishi aniqlandi. Hisobot davrida respublika bo‘yicha ishlab chiqarishdagi 731 ta baxtsiz hodisa qayd etilgan bo‘lib, natijada 212 kishi halok bo‘lgan.
19 dekabr kuni Bandlik va qashshoqlikni qisqartirish vazirining birinchi oʻrinbosari Marat Julayev Oliy Majlis Senatining yalpi majlisida Davlat mehnat nazorati xizmati 2025-yil oxirigacha 13 ming xodimning toʻlanmagan 159 milliard bedana ish haqi undirilishini taʼminlashini maʼlum qildi.
Ushbu qoidabuzarliklar uchun javobgar deb topilgan 8259 nafar mansabdor shaxslarga nisbatan jami 22 milliard bedana miqdorida ma’muriy jarimalar qo‘llanildi.
Mehnat xavfsizligi va mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘tkazilgan tekshirishlarda 7327 korxona va tashkilot qamrab olinib, 11 mingga yaqin qonunbuzarlik holatlari aniqlangan.
Hisobot davrida respublika bo‘yicha ishlab chiqarishda 731 ta baxtsiz hodisa sodir bo‘lgan. Natijada 813 nafar ishchi tan jarohati oldi, ulardan 212 nafari halok bo‘ldi. 535 kishi og‘ir, 26 kishi yengil tan jarohati olgan. Sohalar kesimida baxtsiz hodisalarning 198 tasi qurilishda, 43 tasi yengil sanoatda, 36 tasi transportda, 35 tasi qishloq xoʻjaligida, qolganlari esa boshqa tarmoqlarda sodir boʻlgan.
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar yuzasidan o‘tkazilgan tekshiruvlar natijasida 2372 ta mehnat qonunchiligi buzilishi aniqlangan. Mas’ul mansabdor shaxslarga nisbatan qariyb 1 milliard so‘mlik ma’muriy jarimalar qo‘llanilib, 196 ta holat bo‘yicha jinoiy ish qo‘zg‘atildi. Joriy yil boshidan beri jarohatlangan ishchilar va ularning oila a’zolari uchun 6,1 milliard yuan tovon undirildi.
Vazirning birinchi o‘rinbosari muntazam bo‘lmagan bandlikni qonuniylashtirish masalasini ham aytib o‘tdi. Ushbu sa’y-harakatlar doirasida Mehnat inspeksiyasi qo‘shni viloyat hokimining yordamchilari bilan hamkorlikda 17 ming tadbirkorlik subyektini inventarizatsiyadan o‘tkazdi. Natijada 80 ming ish o‘rni rasman ro‘yxatga olindi.
Julayevning taʼkidlashicha, davlat byudjetidan moliyalashtiriladigan tashkilotlar, xususan, mahalliy davlat hokimiyati organlari, taʼlim muassasalari, tibbiyot muassasalarida mehnat huquqlari buzilishi tez-tez qayd etiladi.
“Qonuniy ravishda ishdan boʻshatish holatlari, ayniqsa, byudjet tashkilotlarida tez-tez uchrab turadi. Koʻpincha xodim mehnat intizomini buzgan taqdirda ham, oʻz vaqtida xabardor qilish va tegishli hujjatlarni rasmiylashtirish kabi texnik yoki tashkiliy tartib-qoidalarga rioya qilinmagani uchun ishdan boʻshatish noqonuniy deb topiladi. Natijada sud xodimni qayta tiklash toʻgʻrisida qaror chiqaradi”, – deydi Marat Joʻrayev.
Shu munosabat bilan Mehnat inspektsiyasi Oliy sud, Adliya va Sog‘liqni saqlash vazirliklari bilan hamkorlikda qonunchilik, jumladan, ishdan bo‘shatish qoidalari va vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik guvohnomasini berish tartibini ishlab chiqish ustida ishlamoqda, deya qo‘shimcha qildi u.
Jo’rayevning aytishicha, vazirlik tomonidan sun’iy intellektdan foydalangan holda mehnat munosabatlari bo’yicha onlayn savol-javob tizimini joriy etish ustida ham ish olib borilmoqda. Rejaga ko‘ra, fuqarolar onlayn tarzda maslahat olishlari uchun 10 000 ta savol-javobdan iborat ma’lumotlar bazasini shakllantirish ko‘zda tutilgan.