Dunyodan
Ko’rfazdagi AQSh uchun yomon vaziyat
Yaqin Sharqdagi vaziyat keskinlashgani sari Fors ko‘rfazi davlatlari Qo‘shma Shtatlarning ularni himoya qilish qobiliyatiga ishonchini yo‘qotmoqda, deb yozadi Foreign Policy.
28-fevralda AQSh va Isroil Eronga qarshi urush boshlaganidan beri Eron hukumati qo‘shnilariga qarshi javob qaytardi. Xususan, BAA, Bahrayn, Qatar, Saudiya Arabistoni, Quvayt, Iordaniya kabi davlatlar Eron raketalari va uchuvchisiz uchoqlari nishoniga olingan.
Tehron rasmiylarining aytishicha, ular bu mamlakatlardagi fuqarolik infratuzilmasiga emas, AQSh harbiy bazalari va inshootlariga hujum qilmoqda.
Foreign Policy nashriga ko‘ra, Eronning raketa hujumi Fors ko‘rfazi davlatlarini mudofaa masalalari naqadar nozik ekanini anglab yetgan.
“Eronning Fors ko‘rfazidagi qo‘shnilarini bombardimon qilishi Eronni imkon qadar undan qochishga harakat qilgan bo‘lsa ham, urushga tortdi”, — deb yozadi nashr.
E’tiborlisi, Saudiya Arabistoni va BAA AQShning Eron bilan qarama-qarshilik strategiyasini faol qo‘llab-quvvatlamoqda. Ammo haqiqiy tahdid paydo bo’lganda, Fors ko’rfazi davlatlari Qo’shma Shtatlar ularni ekzistensial tahdidlardan himoya qila olmasligiga yoki xohlamasligiga ishonch hosil qiladi. Hatto Isroil bilan yaqin hamkorlik va ittifoqchilik ham foydali emas.
So’nggi bir necha o’n yilliklarda BAA, Qatar va Saudiya Arabistoni barqaror, tinch va boy mamlakatlar va moliyaviy markazlar sifatida shuhrat qozondi. Biroq Eronning raketa va dron hujumlari bu mamlakatlar xavf-xatardan himoyalanmaganligini isbotladi. Yaqinda Reuters axborot agentligi tomonidan chop etilgan maqolaga ko’ra, Fors ko’rfazi davlatining qiyofasi bir necha kun ichida butunlay o’zgargan.
Faraz qilaylik, dunyoning moliyaviy markazi maqomiga da’vogar bo‘lgan Dubay shahri iqtisodiyoti butunlay falaj bo‘lgani uchun kuniga millionlab dollar yo‘qotmoqda.
Dunyo bo’ylab suyultirilgan gaz (SNG) eksportining qariyb 20 foizini ta’minlaydigan Qatar 4 mart kuni gazni suyultirishni butunlay to’xtatdi.
Mintaqa davlatlari ochiq va yashirincha AQShni Eron masalasini muzokaralar yo’li bilan hal qilishga chaqirdi.
Tahlilchilarning aytishicha, Eron urushi qanday oqibatlarga olib kelishidan qat’iy nazar, AQShni ittifoqchi deb bilgan va Amerika iqtisodiyotiga milliardlab dollar sarmoya kiritgan Fors ko’rfazi davlatlari kelajakda AQSh bilan munosabatlarini qayta ko’rib chiqadi.
Avval xabar qilinganidek, 2025-yilning 9-sentabr kuni Isroil “qizil chegara”ni buzib, xalqaro qonunchilikni buzdi va Qatar poytaxti Dohaga havo hujumi uyushtirdi. Bu voqea AQShning harbiy sohada ishonchli ittifoqchi emasligi haqidagi qarashni kuchaytirib, nafaqat Qatar, balki boshqa arab monarxiyalariga ham ishonchsizlikni kuchaytirdi.