Dunyodan
Janob Shoygu prezident Putinga qarshi yashirin fitna tayyorlayaptimi?
Yaqinda “Vajnie istorii”, SNN, Financial Times kabi ommaviy axborot vositalari Rossiyada Yevropa davlatlari razvedka idoralari yordamida davlat to‘ntarishiga tayyorgarlik ko‘rilayotgani, prezident Vladimir Putinning hayoti xavf ostida ekani haqida xabar tarqatdi.
Shuningdek, kecha “Xabar.uz” potentsial tahdidlar fonida prezident Putinni himoya qilishga qaratilgan chora-tadbirlar sezilarli darajada kuchaytirilgani, Rossiya rahbari esa ko‘p vaqtini yer osti bunkerlarida o‘tkazayotgani haqida yozgan edi.
Sobiq mudofaa vaziri, 2024-yil mayidan beri Rossiya Xavfsizlik kengashi kotibi lavozimida ishlab kelayotgan va harbiy qo‘mondonlikka ta’sirini saqlab kelayotgan Sergey Shoygu razvedka ma’lumotlariga ko‘ra, “beqarorlashtiruvchi omil” sifatida baholanmoqda.
Shu yilning 5 martida Shoyguning sobiq birinchi o‘rinbosari Ruslan Salikovning hibsga olinishi elitaga qarshi norasmiy xavfsizlikning buzilishi sifatida baholanmoqda. “Vajnie istorii”ning fikricha, hibsga olish Shoyguning vakolatlarini pasaytiradi va unga qarshi jinoiy ish qo‘zg‘atilishi ehtimolini oshiradi.
Rossiyada haqiqatan ham Putinga qarshi fitna bormi? Bu masala bo’yicha mutaxassislar ikki guruhga bo’lingan. Ukrainaning birinchi darajali maxsus xizmatlari Rossiya hududidagi amaliyotlar muvaffaqiyatli o‘tganini ta’kidlab, prezident Putinga tahdid haqiqat ekanini ta’kidlamoqda. Ikkinchi toifadagi tahlilchilarning fikricha, davlat to‘ntarishi ehtimoli yo‘q va shov-shuvli ma’lumotlar Rossiya elitasida vahima qo‘zg‘ashga qaratilgan.
Xo’sh, Vladimir Putinning uzoq yillik safdoshi va do’sti Sergey Shoygu ham unga qarshi fitnaga qo’shildimi?
“Koʻp yillar davomida Shoygu Vorobyov (bu atama senator va Shoyguning sobiq FVV birinchi oʻrinbosari Yuriy Vorobyov yoki uning oʻgʻli, Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyovga tegishli) Timchenko nomi bilan tanilgan.
(Gennadiy Timchenko — milliarder, Putinning doʻsti — tahr.) qudratli klan rahbari edi. Mudofaa vaziri va FVV rahbari bo‘lganida u qo‘l ostidagilarning ko‘pini korrupsiya bilan bog‘lagan”, — dedi “Vajnie istorii” nashri asoschisi Roman Anin DW nashriga bergan intervyusida.
Shu yilning aprel oyida VChK-OGPU Telegram kanali Kreml ichki ishlar bilan bog‘liq tahdidlardan xavotirda ekani haqida xabar bergan edi.
Kuni kecha maʼlum boʻlishicha, Moskvada 9-may, Gʻalaba kunida oʻtkaziladigan harbiy parad munosabati bilan xavfsizlik choralari kuchaytirilgan, jumladan, 5-maydan 9-mayga qadar poytaxtda mobil internet va SMS xizmatlariga cheklov qoʻyilgan.
Siyosatshunos Yekaterina Shulmanning aytishicha, Putin o‘z xavfsizligi uchun chin dildan qayg‘uradi, shu sababli parad formati o‘zgartirildi.
Siyosatshunos Abbos Gallyamovning fikricha, Ukrainada maxsus topshiriqlarni bajarayotgani aytilayotgan rossiyalik generallarning muvaffaqiyatli o‘ldirilishi ham Putinni cho‘chitgan. Ammo uning aytishicha, Sergey Shoygu muhim resurslar va ta’sirdan mahrum bo‘lib, davlat to‘ntarishini amalga oshirishga qodir emas.
Janob Shulman, shuningdek, FT va CNN tomonidan chop etilgan ma’lumotlarning to’g’riligiga shubha qildi.
Rossiyalik ekspert Mark Galeottining aytishicha, bu xabar elita orasida tartibsizliklarni qo’zg’atishga qaratilgan yolg’on ma’lumotlar bilan Prezident Putinga qarshi fitna haqida bo’lgan.
Avval xabar qilinganidek, Sergey Shoygu roppa-rosa ikki yil avval mudofaa vaziri lavozimidan ozod etilgan va Rossiya Federatsiyasi Xavfsizlik kengashi kotibiyatiga o‘tkazilgan edi.
Prezident Putin va janob Shoygu o‘rtasidagi keskinlik Ukrainaga qarshi bosqinchilik urushi boshlanganidan bir necha hafta o‘tgan bo‘lsa ham, Kreml rahbarlariga Rossiyaning Ukrainadagi harbiy yo‘qotishlari haqida xabar berilmagani tufayli kuchaygan.
So‘nggi yillarda ayrim tahlilchilar Ukrainadagi muvaffaqiyatsiz harbiy operatsiyadan so‘ng Rossiyada rejim o‘zgarishi haqida yozgan.
Ba’zi ekspertlar prezident Putin allaqachon mutlaq hokimiyatni yo’qota boshlaganini taxmin qilmoqda. Masalan, rossiyalik siyosatshunos Abbos Gallyamovning aytishicha, agar Ukrainadagi urush muvaffaqiyatsiz yakunlansa, prezident Putin va uning yaqinlari mamlakatni tark etishni rejalashtirmoqda. O‘sha paytda prezident Putinning jamoasida ishlagan A.G‘alliamovning so‘zlariga ko‘ra, qochish operatsiyasi “Nuh kemasi” ramziy nomiga ega edi.
Rossiyaning sobiq bosh vaziri Mixail Kasyanov prezident Vladimir Putin garov evaziga iste’foga chiqishni taklif qilishi mumkinligini aytdi. Sobiq bosh vazirning aytishicha, faqat Xitoy Putinni himoya qilishi va uning xavfsizligini kafolatlay oladi.
Biroq Germaniya Federal razvedka xizmati rahbari Bruno Karl bu kabi taxminlarni rad etib, Putinning qudrati kuchli ekanini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, xalq Rossiyaning Ukraina urushidagi xatolaridan norozilik bildirmoqda, ammo bu Putinning kursisi sirpanib ketdi, degani emas.