Dunyodan
Grenlandiya va Daniyada prezident Trampning rejasiga qarshi namoyishlar
Grenlandiya va Daniyada minglab odamlar AQSh prezidenti Donald Trampning Grenlandiya avtonom Daniya hududini bosib olish rejasiga qarshi namoyishga chiqdi.
Namoyishlar Daniya shaharlari, jumladan, poytaxt Kopengagen va Grenlandiya poytaxti Nuukda ham bo’lib o’tdi.
Miting AQSh Kongressi delegatsiyasining Kopengagenga tashrifi bilan bir vaqtga to‘g‘ri keldi. Uning yetakchisi, demokrat senator Kris Kunning aytishicha, Trampning izohlari “konstruktiv emas”.
Tramp AQSh milliy xavfsizligi uchun muhim deb hisoblagan Grenlandiyani qo‘lga kiritish uchun kuch ishlatishni istisno etmadi va endi uning rejasiga qarshi chiqqan Yevropa davlatlariga tariflar joriy etishini ma’lum qildi.
U shanba kuni Truth Social platformasida Daniya, Norvegiya, Shvetsiya, Fransiya, Germaniya, Buyuk Britaniya, Gollandiya va Finlyandiyadan kelgan tovarlarga 1-fevraldan boshlab AQShning 10 foizlik bojlari joriy etilishini aytdi.
U mamlakatlarni “juda xavfli o’yin” o’ynashda aybladi va “Grenlandiyani to’liq va har tomonlama sotib olish bo’yicha kelishuvga erishmagunimizcha” 1 iyundan tariflarni 25 foizga oshirishini aytdi.
Grenlandiyaning Shimoliy Amerika va Shimoliy qutb oʻrtasidagi aholisi kam, lekin resurslarga boyligi uni raketa hujumi sodir boʻlganda erta ogohlantirish tizimlari va mintaqaviy yuk tashishni kuzatish uchun juda mos keladi.
Prezident Tramp avvalroq Qo’shma Shtatlar hududni “oson yo’l” yoki “qiyin yo’l” orqali qo’lga kiritishini aytgan, bu orollarni sotib olish yoki ularni kuch bilan egallashga ishora qiladi.
Shanba kuni Kopengaganda “Qoʻllar Grenlandiya” va “Grenlandiya Grenlandiya uchun” deb yozilgan plakatlar koʻtarildi.
Grenlandiya siyosatchisi Erik Jensen Reuters agentligiga bergan intervyusida “Biz birlashib, Grenlandiya sotilmasligini, amerikalik bo‘lishni va AQSh tomonidan qo‘shib olinishini istamasligimizni ko‘rsatishimiz juda muhim” dedi.
Shanba kungi norozilik namoyishlari Grenlandiya va Daniya nodavlat tashkilotlari tomonidan uyushtirilmoqda. “Biz Daniya Qirolligi va Grenlandiyaning o’z taqdirini o’zi belgilash huquqini hurmat qilishni talab qilamiz”, dedi Grenlandiya assotsiatsiyasining soyabon guruhi Inuit vakili Kamilla Seesing.
Nuukda Grenlandiya Bosh vaziri Yens Frederik Nilsen AQSh konsulligi tomon yo’l olgan namoyishchilarga qo’shildi, qo’llarida “Grenlandiya sotilmaydi” va “Kelajakni biz shakllantiramiz” deb yozilgan plakatlar.
So‘rov natijalariga ko‘ra, Grenlandiyaliklarning 85 foizi hududning Qo‘shma Shtatlar tarkibiga qo‘shilishiga qarshi.
Boshqa Yevropa davlatlari ham Arktika mintaqasi xavfsizligi Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotining (NATO) birgalikda mas’uliyati bo’lishi kerakligini ta’kidlab, Daniyani qo’llab-quvvatlamoqda.
Frantsiya, Germaniya, Shvetsiya, Norvegiya, Finlyandiya, Niderlandiya va Buyuk Britaniya Grenlandiyaga razvedka missiyalari deb ataladigan oz sonli qo’shinlarini yubordi.
Qo’shma Shtatlardagi ko’p odamlar Grenlandiyani qo’lga kiritishga shubha bildirishdi. Daniyaga tashrif buyurgan Kongress delegatsiyasi aʼzolarining aksariyati demokratlar, ammo 11 aʼzoda moʻtadil respublikachilar ham bor.
“Amerikaning Arktikasida ham, NATO boʻyicha hamkorlarimiz bilan ham Arktika xavfsizligiga keng sarmoya kiritish yoʻllarini oʻrganish uchun yaxshi sabablar bor”, dedi Kus.