Jamiyat
Germaniya TIV rahbari yadro quroli sinovi bo‘yicha moratoriyga rioya etishga chaqirdi
Germaniya tashqi ishlar vaziri Yoxann Vadeful barcha beshta yadroviy derjava yadroviy qurol sinovlari bo‘yicha moratoriyga rioya qilishi o‘ta muhim ekanini ta’kidladi. XDI esa Trampning sinovlarni qayta boshlash haqidagi bayonotiga tushunish bilan yondashdi.
AQSh prezidenti Donald Tramp yadroviy qurol sinovlarini qayta boshlashini aytganidan so‘ng, Germaniya tashqi ishlar vaziri Yoxann Vadeful AQSh va Rossiyani yangi yadroviy sinovlar o‘tkazmaslikka chaqirdi. «Barcha beshta yadroviy derjava sinovlar bo‘yicha moratoriylarga amal qilishni davom ettirishi keskin muhim», — dedi u jurnalistlarga 30 oktyabr kuni Suriya poytaxti Damashqqa qilgan tashrifi chog‘ida.
GFR TIV rahbari moratoriyga rioya qilishga chaqiriq Koreya Xalq Demokratik Respublikasiga ham taalluqli ekanini qayd etdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, XXI asrda yadroviy sinov o‘tkazgan yagona davlat — shu davlat.
Bundan oldin Donald Tramp Pentagonga yadroviy qurol sinovlarini boshlashni topshirganini aytib, buni «boshqa mamlakatlar sinov dasturlarini amalga oshirayotgani» bilan izohlagandi. Bunga javoban Moskva ham yadroviy sinovlarni tiklash bilan tahdid qildi.
Yoxann Vadeful Trampning bayonotini «ko‘proq Rossiyaning o‘tmishda yadroviy dvigatelli tizimlarni sinaganiga reaksiya» deya baholadi. Uning aytishicha, Germaniya hukumatiga hozircha AQSh prezidenti nima nazarda tutgani to‘liq aniq emas va bu masala «amerikalik hamkorlar bilan muhokama qilinadi». «Hozirgi paytda men bu yadroviy sinovlarni darhol qayta boshlash to‘g‘risida emas, deb hisoblayman — qolaversa, bunday sinovlar jiddiy tayyorgarlikni talab qiladi», — deya qo‘shimcha qildi nemis vaziri.
XDI/XSI blokining tashqi siyosat bo‘yicha parlament fraksiyasi eksperti Yurgen Xardt Trampning yadroviy qurol sinovlarini qayta boshlash haqidagi bayonotiga tushunish bilan munosabat bildirdi. Uning ta’kidlashicha, dunyoda yadroviy raketalar soni yana ortayotgani tashvishli, «lekin bu yangi bosqichning tashabbuskori Amerika emas, avvalo Putin». Deputat RTL va ntv telekanallari efirida shunday dedi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, Rossiya Yevropada o‘rta masofali yadroviy raketalarni joylashtirib, xalqaro shartnomalarni buzgan, Xitoy ham faol qurollanmoqda. Dunyo bu qurollanishdan voz kechishi kerak — «va buning kaliti Vashingtonda emas, Moskva va Pekinda», deya ta’kidladi Xardt.
Siyosatchi AQShning yadroviy kuchini Germaniya va G‘arbiy Yevropaning tirik qolishi uchun asosiy kafolatlardan biri deb atadi. Shu bois, u AQSh prezidentini yadroviy arsenalni modernizatsiya qilish uchun tanqid qila olmasligini, «bu jarayon sinovlarni ham o‘z ichiga olishi mumkinligini» qayd etdi.
Bu orada GFR muxolifatida AQSh rahbarining so‘zlari tanqidga uchradi. «Global qurollanish poygasini yanada qo‘zg‘atish o‘rniga, Germaniya hukumati yakka tartibda qurolsizlanish va qurollanish ustidan nazorat sari qadamlar tashlashi kerak», — dedi «So‘llar» partiyasining mudofaa masalalari bo‘yicha eksperti Ulrix Toden. Unga ko‘ra, buning uchun eng avvalo Germaniyada Amerikaning yangi o‘rta masofali raketalarni joylashtirishdan voz kechish lozim.
Trampning ritorikasini Myunxen xavfsizlik anjumani sobiq rahbari Kristof Xoysgen ham xavotir bilan qarshi oldi. «Biz Donald Tramp bayonotlari har doim ham amalga oshmasligini bilamiz, ammo bu bayonotning o‘zi yetarlicha yomon — u boshqa yadroviy derjavalarni Tramp izidan borishga undashi, natijada eskalatsiya spirali boshlanishi mumkin», — dedi u.