Iqtisodiyot
Dunyoda inflatsiya qayerda eng yuqori va eng past?
Xalqaro valuta jamg‘armasining 2026 yil uchun prognozlariga ko‘ra, Venesuela dunyodagi eng yuqori inflatsiyaga ega mamlakat bo‘lib qolmoqda. Kosta-Rika esa narxlar pasayishi – deflyatsiya kuzatilishi kutilgan yagona davlat sifatida qayd etildi.
XVJning 2026 yil aprel oyida e’lon qilingan World Economic Outlook hisobotiga ko‘ra, Venesuelada yillik o‘rtacha inflatsiya 387,4 foizga yetishi mumkin. Bu dunyodagi eng yuqori ko‘rsatkich hisoblanadi.
Mutaxassislar bu holatni mamlakatda uzoq yillardan beri davom etayotgan siyosiy inqiroz, iqtisodiy boshqaruvdagi muammolar va aholining ommaviy emigratsiyasi bilan izohlamoqda. Dunyodagi eng yirik neft zaxiralaridan biriga ega bo‘lishiga qaramay, 2014 yilda neft narxlarining keskin pasayishi Venesuela iqtisodiyotiga jiddiy zarba bergan.
Yuqori inflatsiya qayd etilayotgan neft eksport qiluvchi davlatlar qatorida Eron (68,9 foiz), Nigeriya (16 foiz) va Liviya (10,5 foiz) ham bor.
Reytingning ikkinchi tomonida esa Karib havzasi mamlakatlari joylashgan. Aruba, Beliz, Grenada, Panama, Sent-Vinsent va Grenadin orollari hamda Bagama orollarida inflatsiya darajasi taxminan 1 foiz atrofida bo‘lishi kutilmoqda.
Kosta-Rikada esa 2026 yil yakunida narxlar o‘rtacha 0,4 foizga pasayishi prognoz qilingan. Iqtisodchilarning ta’kidlashicha, deflyatsiya iste’molchilar uchun ijobiy ko‘rinsa-da, uzoq muddatli davrda talabning pasayishi, biznes daromadlarining qisqarishi va ish haqlariga bosim o‘tkazishi mumkin.
Shu bilan birga, Argentina ham yuqori inflatsiyadan chiqish uchun kurashni davom ettirmoqda. Prezident Xaver Miley hukumati davlat xarajatlarini qisqartirish va subsidiyalarni kamaytirish orqali inflatsiyani pasaytirishga erishgan bo‘lsa-da, mamlakatda 2026 yil uchun inflatsiya 30,4 foiz darajasida prognoz qilinmoqda.
Mileyning eng bahsli g‘oyalaridan biri iqtisodiyotni dollarlashtirish — milliy valutani AQSh dollari bilan almashtirish taklifi bo‘lgan. Biroq 2026 yil holatiga ko‘ra, Argentina hanuz o‘z milliy valutasi — pesodan foydalanmoqda.
XVJ prognozlariga ko‘ra, jahon iqtisodiyoti 2026 yilda o‘sishda davom etadi, ammo o‘sish sur’ati 3,1 foizgacha sekinlashadi. Shu bilan birga, inflatsiya rivojlanayotgan mamlakatlar uchun asosiy iqtisodiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda.
Tahlilchilarning fikricha, Kosta-Rikadagi deflyatsiyadan tortib Venesueladagi qariyb 400 foizlik inflatsiyagacha bo‘lgan ulkan farq bugungi kunda mamlakatlar iqtisodiyoti turlicha rivojlanayotganini yaqqol namoyon etadi.