Jamiyat
dori qo‘llanilmaganmi yoki tashxis og‘ir bo‘lganmi?
Shofirkon tibbiyot birlashmasi tug‘ruq bo‘limida yangi tug‘ilgan chaqaloqning vafoti atrofida jiddiy bahslar yuzaga keldi.
Videolarda shifoxonada zarur psixotrop dori vositalari litsenziya muammosi sabab qo‘llanilmagani aytilsa, Sog‘liqni saqlash boshqarmasi chaqaloq tug‘ma og‘ir ahvolda bo‘lganini va o‘limga infeksiya hamda nafas yetishmovchiligi sabab bo‘lganini bildirmoqda. Hozirda holat yuzasidan prokuratura tomonidan surishtiruv ishlari olib borilmoqda.
2026-yil 25-may kuni Shofirkon tumani tibbiyot birlashmasi tug‘ruq bo‘limida og‘ir ahvolda chaqaloq dunyoga kelgan. Hodisa ortidan kelib tushgan videolarda shifokorlar va tibbiyot xodimlari tomonidan shifoxonada zarur dori vositalari mavjud emasligini ochiq aytilgan. Ma’lum qilinishicha, chaqaloqda kuchli tutqanoq kuzatilgan, ammo, uni tinchlantirish va miyaga kislorod yetib borishini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan psixotrop dori vositasi qo‘llanilmagan. Oqibatda chaqaloqning hayotini saqlab qolishning iloji bo‘lmagan.
Biz bilan suhbatda bo‘lgan bo‘lim katta hamshirasining so‘ziga ko‘ra, birlashmaning yangi binosiga narkotik va psixotrop vositalarni saqlash uchun zarur litsenziya rasmiylashtirilmagan. «Bunga sabab binoning kadastr hujjatlari to‘liq bo‘lmagani»,— demoqda u.
Unga ko‘ra, shifoxona og‘ir bemorlar uchun hayotiy ahamiyatga ega bo‘lgan dorilarni qonuniy tarzda ishlata olmay qolgan.
Videotasvirdagi suhbatga ko‘ra, shifokorlardan biri agar bolani tinchlantiruvchi vosita ruxsatsiz qo‘llanilsa, ular jinoiy javobgarlikka tortilishini aytgan. Hodisa yuz bergan kuni esa shifoxonada kerakli dori mavjud bo‘lsa ham, litsenziya muammosi sabab uni ishlatishga hech kim jur’at qilmagani vaj keltirilgan.
Videolarda aytilgan yana bir jiddiy holat: tibbiyot birlashmasining moliyaviy faoliyatiga cheklov qo‘yilgani haqidagi ma’lumotlardir. Fuqarolik sudlari orqali undirilishi lozim bo‘lgan qarzlar sabab Majburiy ijro byurosi tomonidan hisob raqamlariga ta’qiq qo‘yilgani aytilmoqda.
Bundan tashqari, videotasvirda yangi shifoxona binosi obyekti uchun 66 milliard so‘m ajratilgani, ammo, hujjatlar to‘liq rasmiylashtirilmaganini iddao qilingan.
Bo‘lim katta hamshirasi Dilsora Tursunovaning aytishicha, og‘ir ahvolda tug‘ilgan chaqaloqlar 3–5 ball (tiriklik sindromi) bilan tug‘ilgan taqdirda ham o‘z vaqtida to‘g‘ri reanimatsiya va psixotrop terapiya orqali saqlab qolinishi mumkin bo‘lgan.
Videotasvirdagi ayanchli holatlar hech kimni e’tiborsiz qoldirmaydi. Shunga qaramasdan, biz masalaga oydinlik kiritish maqsadida Shofirkon tumani tibbiyot birlashmasi tug‘ruq bo‘limida chaqaloq o‘limi bilan bog‘liq holat yuzasidan Buxoro viloyat Sog‘likni saqlash boshqarmasi bosh mutaxassisi Sanjar Rabiyev bilan bog‘landik. Bosh mutaxassis voqeaga o‘z munosabatini bildirdi.
Ma’lum bo‘lishicha, homilador ayol Iroda Iskandarova tug‘ruq bo‘limiga joriy yilning 24 may kuni yolg‘on tug‘ruq faoliyati bilan kelgan. Kechki soat 20:00 da tug‘ruq faoliyati faollashgan. Ayol partogramma asosida konservativ tug‘ruqqa qo‘yilgan. Tug‘ruq ona chanog‘iga homila boshi nomutanosibligi bilan asoratlangan. Operativ tug‘ruqqa olingan. Chaqaloq 4,500 grda Apgar shkalasi bo‘yicha 3-5 ballga baholangan.
— Chaqaloq akusher genekolog vrach Gavhar Abdug‘afforova hamda neonatolog Xadicha To‘xtayeva tomonidan dunyoga keltirilgan. U og‘ir ahvolda bo‘lgan. Chaqaloqqa tug‘ilgan zahoti birlamchi reanimatsion choralar ko‘rsatilgan. Dinamikada qonda leykotsitoz oshib borgan (infeksiya belgisi), nafas yetishmovchiligi kuchayib borgan. Ikki bor sanaviatsiya xizmati bo‘yicha viloyatdan bosh mutaxassislar neonatolog va reanematologlar tomonidan ko‘rilgan. Shunga qaramasdan, chaqaloqning umumiy ahvoli og‘irlashib, kislorodga bo‘lgan ehtiyoji oshib borib, biologik o‘lim yuzaga kelgan. Chaqaloqda qondagi letskotsitlar soni normada 5-6 ming bo‘lishi kerak, unda esa soat sayin 32 mingdan 64 minggacha ko‘tarilgani tibbiy kartasida qayd qilingan,—deydi Sanjar Rabiyev.
Biz bilan suhbatda bo‘lgan Sog‘liqni saqlash boshqarmasi mas’ul xodimi Feruz To‘layev esa chaqaloqning kasallik tarixi o‘rganilganda, unda psixotrop va narkotik vositalar qo‘llashga ehtiyoj bo‘lmaganini vaj keltirmoqda. Uning aytishicha, homila o‘limiga sabab bo‘lgan holat, taxminan, onadagi gestatsion qandli diabet, homila ichi infeksiyasi. Yanada aniqrog‘i, diagnozni patologo-anatomik tekshiruv xulosasiga ko‘ra, ma’lum bo‘ladi.
—To‘g‘ri, videotasvirdagi holat kuzatuvchida birlamchi xulosani keltirib chiqaradi: ya’ni, go‘yoki, chaqaloqni saqlab qolish uchun ayrim sabablarga ko‘ra, zarur dori vositasidan foydalanilmagan. Yo‘q, aslida, bunday emas. Bo‘lim katta hamshirasi bolaning umumiy ahvolini, og‘irlik darajasini davolovchi shifokor darajasida baholay olmaydi. Vaholanki, chaqaloqning biologik o‘lim holatini tahlil qilish tajribali shifokorlar hamda tibbiy ekspertlar tomonidan amalga oshiriladi. Bo‘lim bosh hamshirasi esa kasallik holatini tahlillar orqali bilmay turib, uni keng jamoatchilik muhokamasiga qo‘ymoqda,—dedi bosh shifokor Aziz Nosirov.
Jurnalist: E’tibor qilgan bo‘lsangiz, videodagi tasvirlardan birida agar bolani tinchlantiruvchi vosita ruxsatsiz qo‘llanilsa, ular jinoiy javobgarlikka tortilishini ham aytib o‘tgan. Siz bevosita ularning ham munosabatlarini inkor etayapsiz…
— Aslida, bu holatni hamshiraning xulosasiga tayanib o‘rganishni to‘g‘ri, deb o‘ylamayman. To‘g‘ri, tibbiyot birlashmasining qaysidir taraf moliyaviy faoliyatiga cheklov qo‘yilgani, bor gap. Ammo, ta’qiq dori-darmonga qo‘yilmagan: shuningdek, oylik ish haqlari ham tenglashtirilgan darajada. Ya’ni, oylik va dori-darmonga ta’qiq qo‘yilmagan. Ishchi guruh xulosasiga ko‘ra, videotasvirdagi siz aytayotgan bu holatda ham chaqaloq ahvoli noto‘g‘ri baholangan. Va aynan, shifokor Homid Soliyev tomonidan noto‘g‘ri talqin qilingan. Bundan tashqari, bevosita bemorning kasallik tarixida tutqanoq sindromlarining qayd etilmagani shifokorning munosabati noto‘g‘ri ekanini isbotlaydi. Litsenziyaning esa o‘ziga yarasha kech qolishi sabablari bor,—dedi Feruz To‘layev.
Feruz To‘layevning ta’kidlashicha, bemorga sog‘likni saqlash vazirligining tegishli buyruq va standartlari asosida tibbiy xizmat ko‘rsatilgan.
Suhbatdoshlarga ko‘ra, holatni o‘rganish uchun Sog‘liqni saqlash boshqarmasiga aloqador bo‘lmagan mustaqil mutaxassislar (neoreanematologlar tomonidan ko‘rsatilgan sanaviatsiya xizmati) jalb qilingan. Ekspertlar keltirilib, chaqaloqning ahvoli va ko‘rsatilgan tibbiy yordam qayta tahlil qilingan.
Mas’ul xodim videoda bayon etilgan «psixotrop dori bo‘lmagani uchun chaqaloq vafot etdi» degan iddaolari to‘liq tasdig‘ini topmaganini bildirdi.
— Bolaga, umuman, psixotrop kerak bo‘lmagan, og‘riqsizlantirish ham talab etilmagan, — dedi u.
Bosh shifokor Aziz Nosirovning ta’kidlashicha, bu xulosalar ekspertlar fikri va tibbiy hujjatlar bilan asoslangan.
Sog‘liqni saqlash boshqarmasi va ekspertlar fikricha, chaqaloqqa psixotrop dori qo‘llashga ehtiyoj bo‘lmagan. Ular o‘lim sababini ehtimoliy gestatsion qandli diabet va homila ichi infeksiyasi bilan izohlamoqda.
***
Shu tariqa, Shofirkondagi chaqaloq o‘limi bo‘yicha ikki xil qarash yuzaga kelmoqda: biri – litsenziya va dori muammosi hal qiluvchi omil bo‘lganini aytsa, ikkinchisi – bolaning tug‘ma og‘ir ahvolda tug‘ilganini sabab sifatida ko‘rsatmoqda.
Hozirda mazkur holat yuzasidan Shofirkon tuman prokuraturasi tomonidan tergovga qadar surishtiruv ishlari davom ettirilmoqda. Bu haqda «Xabar.uz»ga prokuratura axborot xizmati Dilshod Safarov ma’lum qildi.
Mavzuga qaytamiz.