Turk dunyosi
Aragushining aytishicha, Turkiya kurd guruhlari Eron urushiga kirishining oldini olishga yordam bergan
Aragchining aytishicha, Turkiya kurd guruhlari Eron urushiga qo’shilishiga yo’l qo’ymaslikka yordam bergan
Aragushining taʼkidlashicha, AQSh prezidenti Donald Tramp urushning toʻrtinchi kunida Eron kurd jangarilari yetakchilari bilan bogʻlanib, mamlakatga quruqlikdan bostirib kirishni qoʻllab-quvvatlagan.
Aragchining aytishicha, taxmin qilinayotgan fitnadan xabar topgach, u Iroqning Kurdiston mintaqasi rasmiylari, Iroq bosh vaziri va Turkiya tashqi ishlar vaziri Hoqon Fidan bilan bog’lanib, Eronning xavotirlarini bildirgan.
Aragchi, “Bu jarayonda Turkiya juda samarali rol o’ynadi. “Ular Amerika tomoni bilan uchrashib, bu masalada juda qat’iy pozitsiyani egalladi. Bu jamoaviy sa’y-harakatlar Eronni bo’lib tashlash va ichki tartibsizliklarni qo’zg’atish fitnasi barbod bo’lishini ta’minladi”.
Aragchi, shuningdek, Eronning soʻnggi shohi oʻgʻli Rizo Pahlaviyni Eronning boʻlinishini qoʻllab-quvvatlaganlikda aybladi.
“O‘sha kichkina qush Isroilga safari chog‘ida Eronni bo‘lib olish bo‘yicha kelishuvga erishdi. U: “Chegaraviy hududlarga ega bo‘lishingiz mumkin, men markazda shoh bo‘laman”, dedi”, – dedi u Pahlaviyni nazarda tutib. Ularda Eronni bo‘lib tashlash, hukumatni ag‘darish va ichki tartibsizliklar keltirib chiqarish uchun barcha rejalari bor edi, lekin ular muvaffaqiyatsizlikka uchradi. ”
Transchegaraviy urush Vanni ishonchsizlik va iqtisodiy yo’qotishlarga duchor qiladi
2026 yil 3 mart
Turkiya aralashuvining oldingi yoritilishi
Urush boshida hukumatparast Turkiye gazetasi ham AQSh hukumati Turkiya hukumati bosimi ostida kurd guruhlarini jalb qilish rejalaridan voz kechgani haqida xabar berdi.
Shunga o’xshash xabarlar keyinchalik AQSh ommaviy axborot vositalarida chop etildi. Mart oyi oxirida chop etilgan New York Times tahlilida aytilishicha, Isroilning Eron shimoli-g‘arbida tartibsizliklar keltirib chiqarish uchun Eron kurd jangarilaridan foydalanish rejasi Turkiya tomonidan barbod bo‘lgan.
Xabarda aytilishicha, Mossad Iroq Kurdistonida joylashgan guruhni safarbar qilishni rejalashtirgan. Isroil samolyotlari oldinga yo’l ochish uchun Eron harbiylari va politsiyasi pozitsiyalariga hujum qilishi kutilgan edi.
Xabar qilinishicha, Mossad direktori Devid Balnea tomonidan qo’zg’olonni qo’zg’atish va rejimni bir necha kun ichida o’zgartirish usuli sifatida taqdim etilgan reja dastlab Vashingtonda qo’llab-quvvatlangan.
Alohida, Isroilning i24 axborot agentligi yuqori martabali isroillik manbalariga tayanib, AQSh vitse-prezidenti J.D.Vens rejani Anqaraga oshkor qilganini xabar qildi.
AQSh va Isroil Eronga hujum qilish uchun sun’iy intellektdan qanday foydalanmoqda?
2026 yil 8 aprel
Isroil harbiy razvedkasining sobiq rahbari Tamir Heymanning taʼkidlashicha, iyun boshida Erdoʻgʻon Trampni kurd guruhlari Eronga kirsa Turkiya qarshi choralar koʻrishi haqida ogohlantirgan. Hymanning aytishicha, bu muhokamalardan so’ng AQSh bu rejadan voz kechgan.
Isroil muxolifati yetakchisi Yair Lapid, shuningdek, Bosh vazir Benyamin Netanyaxuni Turkiyaning “bashorat qilinadigan” javobi va Erdo‘g‘onning Vashingtondagi ta’sirini hisobga olmay, rejani ilgari surayotganini tanqid qildi. Lapid, Erdo‘g‘on “Bosh vazir Netanyaxudan katta saboq oldi” dedi.
Iyun oyi boshida AQSh va Eron oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi imzolanganidan soʻng Prezident Rajab Toyyib Erdoʻgʻon Turkiya mojaroni chuqurlashtirishga urinishlarga qarshilik koʻrsatayotganini aytdi.
“Biz provokatsiyalardan foydalanmadik yoki xolislikdan voz kechmadik”, dedi Erdog’an. “Qo’shnichilik va birodarlik tamoyillarining buzilishiga yo’l qo’ymadik. Ko’rfazdagi ittifoqdoshlarimiz va birodarlarimiz bilan hamkorlikda harakat qildik. Urushga olov yoqqanlar emas, tinchlik tarafdori bo’lganlar qatorida edik”.
“Turkiya na Isroil, na Eron Yaqin Sharqda hukmronlik qilishini istamaydi”.
2026 yil 3 aprel
Prezident Erdo’g’an, Turkiya, Qatar va Saudiya Arabistoni Pokiston boshchiligidagi vositachilik harakatlarini kuchli qo’llab-quvvatladi. Uning qo‘shimcha qilishicha, Turkiya harakatlarining ahamiyati vaqt o‘tishi bilan oydinlashadi.
Prezident Erdog’an, shuningdek, to’qnashuvlar chog’ida tashkil etilgan aloqa kanallari mintaqadagi etnik jamoalarga zarar yetkazishi mumkin bo’lgan keng ko’lamli inqirozning oldini olganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, “turklar, kurdlar, arablar va forslar qanday qilib qonli va makkor o‘yinni to‘xtatganlari” oxir-oqibat oydinlashadi.
Eron Turkiyaga raketa uchirilganini 10 kun ichida uchinchi marta tutib olishdan keyin rad etmoqda
2026 yil 13 mart
kurdlar nima dedi
Eronlik kurd guruhlarning ishtiroki ehtimoli urushning dastlabki bosqichlarida Isroil matbuotida keng muhokama qilingan. Otashkesimdan so’ng Prezident Tramp bu guruhlarni bir necha bor AQSh tomonidan yetkazib berilgan qurollarni mojaroda foydalanmasdan saqlashda aybladi. Kurd guruhlari bu ayblovlarni qayta-qayta rad etgan.
Eronning Kurdiston viloyati va kurdlar yashovchi boshqa shaharlarida faol bo‘lgan olti kurd siyosiy partiyasi AQSh aralashuvidan olti kun avval, 22 fevral kuni Eron Kurdistoni siyosiy kuchlari ittifoqini tuzdi. Vaqt kurd guruhlari quruqlikdagi bosqinda qatnashadi degan umidlarni oshirdi, ammo bunday operatsiya amalga oshirilmadi.
Urush boshida Iroqning birinchi xonimi va Kurdiston Vatanparvarlar Ittifoqining (PUK) yuqori martabali a’zosi Shahnoz Ibrohim Ahmad kurdlar kimningdir askari emasligini ta’kidlab, urushni rad etdi.
Kurdlarning eng yirik qurolli guruhlaridan biri Kurdiston Ishchi partiyasining (PKK) yuqori martabali a’zosi Duran Kalkan mart oyida xuddi shunday bayonot bilan chiqib, “Kurdlar hech kimning askari emas” degan edi.
Bahcheli: Kurdlar AQSh yoki Isroilning “yollanma askari”ga aylanmaydi
2026 yil 10 mart
Alyansga a’zo Eron Kurdistoni Demokratik partiyasi (PDK-I) bosh kotibi o’rinbosari Mustafo Mauldi ham shu oy boshida Vianetga bergan intervyusida bu ayblovlarni rad etdi.
“12 kunlik urushmi yoki 40 kunlik urushmi, Rozihirat kurdlari hech qachon bu urushda qatnashmagan”, – deydi Mauldi. “Havo hujumlari bilan boshlangan va bugungi kungacha davom etayotgan bu urush kurd xalqining huquqlarini himoya qilish uchun qilingan urush emas. Kurdlarning urushda qatnashishi uchun hech qanday sabab yo’q edi”.
U qoʻshimcha qildi: “AQShning bu urushdagi maqsadi Eron hukumatini oʻzgartirish yoki uni AQSh talablarini qabul qilishga majburlashdir”. “Kurdlarning maqsadi Eron Islom Respublikasini yo’q qilish va uning o’rniga Eron demokratik federal davlatini barpo etishdir. Biz to’g’ri siyosat olib bordik va urushga kirishmadik”.
Shunga qaramay, Eron mojaro paytida Iroqning Kurdiston mintaqasida joylashgan kurd guruhlarini bir necha bor raketa va dron hujumlari bilan nishonga oldi. Yaqinda 17 iyul kuni Eronning Komara guruhi lageriga uyushtirgan hujumida, AQSh bilan toʻqnashuv kuchaygan bir paytda toʻqqiz peshmerga jangchisi halok boʻldi. (VK)