Dunyodan
Agar Hormuz sabab bo’lsa, katta inqiroz bo’ladi…
Agar Hormuz bo‘g‘ozi 2026 yilning avgustigacha yopilsa, iqtisodiy inqiroz xavfi ortadi. Bloomberg mustaqil tadqiqot kompaniyasi Rapidan Energy Group ma’lumotlariga tayanib, miqyos 2008 yildagi Buyuk tanazzulga o’xshashligini aytdi.
“Hozirgi makroiqtisodiy muhit 1970 yoki 2007-2008 yillardagidek ekstremal emas. Biroq, bu nisbatan kuchli boshlanish nuqtasi neft narxining davom etishi moliyaviy va makroiqtisodiy zaifliklarni kuchaytirishi xavfini qoplamaydi”, – deydi tahlilchilar.
Ularning hisob-kitoblariga ko‘ra, agar bo‘g‘oz joriy yilning iyul oyida ochilganda (bazaviy stsenariy) neftga bo‘lgan talab kuniga o‘rtacha 2,6 million barrelga qisqaradi. Brent markali neftning spot narxi bir barrel uchun 130 dollar atrofida.
Agar Hormuz boʻgʻozi avgustgacha yopiq qolsa, joriy yilning uchinchi choragida taʼminot taqchilligi 6 million barrelgacha qisqaradi, dedi Rapidan Energy Group. Biroq, dengiz yo’li ochilgani uchun, bu bozor to’satdan ko’tariladi degani emas. Tahlilchilar sentabr oyida neft zaxiralari qisqarishda davom etishini taxmin qilmoqda. Ayni paytda Fors ko’rfazi mamlakatlarida ishlab chiqarish asta-sekin tiklanmoqda.
20-may kuni Bloomberg agentligi manbalarga tayanib, NATO harbiy kemalarining Hormuz bo‘g‘ozida tijoriy yuk tashishni kuzatish dasturida ishtirok etish imkoniyatini muhokama qilayotgani haqida xabar berdi. Dengiz yo’li iyul oyi boshiga qadar ochilmasa, qaror qabul qilinishi mumkin. Eron tomonidan hujum qilish ehtimoli bor, shuning uchun monitoring zarur. Bundan tashqari, Eron Tashqi ishlar vazirligi Hormuz boʻgʻozida dengiz minalari mavjudligini tan oldi va “doʻst va boshqa mamlakatlar” kemalarini yoʻlak orqali tranzit oʻtkazish uchun Eron harbiylari bilan muvofiqlashtirishga chaqirdi.
Fevral oyi oxirida AQSh-Isroil harbiy amaliyoti boshlanganidan so‘ng Eron Hormuz bo‘g‘ozida minalar qazdi.