Iqtisodiyot
«Bunyodkor» – Rivaldo mojarosi. Vaziyat jiddiylashdi
Bir paytlar Luiz Felipe Skolarini dunyoning eng ko‘p maosh oluvchi murabbiyiga aylantirgan Toshkentning «Bunyodkor» klubi og‘ir moliyaviy ahvolga tushib qoldi. Klub Rivaldo oldidagi qarzdorlikning 2026 yil uchun ko‘zda tutilgan 1,5 mln yevrolik qismini belgilangan muddatda to‘lay olmadi. Braziliyalik futbolchining qonuniy vakillari klubdan qarzni birdaniga to‘liq to‘lash, qolgan umumiy qarz summasiga 10 foiz miqdorida jarima va har kechikkan oy uchun 1 foiz ustama talab qilyapti.
2023 yil 6 noyabr kuni Lozannadagi Sport arbitraj sudi «Bunyodkor»ga sobiq futbolchisi Rivaldo oldidagi qarzdorlikni to‘lash majburiyatini yuklagandi. Keyinchalik 2024 yil 30 mart kuni klub rasmiylari va futbolchi o‘rtasida qarz majburiyatlari miqdorini kamaytirish va bo‘lib-bo‘lib to‘lash muddatlari bo‘yicha kelishuvga erishiladi. O‘tgan ikki yil davomida to‘lovlar o‘z vaqtida amalga oshirilgan. Ammo moliyaviy muammo sababli joriy yil uchun hisob-kitob belgilangan muddat, 2026 yilning 15 apreliga qadar amalga oshirilmagan. Bu esa «Bunyodkor» uchun jiddiy muammoga aylanishi mumkin.
Rivaldo oldidagi qarzdorlik qancha?
«Bunyodkor»ga Rivaldo uchun jami 11 mln 164 ming 398 yevro miqdorida pul to‘lash majburiyati yuklatiladi. Bunda to‘lovlar quyidagi ko‘rinishda amalga oshirilishi belgilandi:
2024 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro;
2025 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro
2026 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro
2027 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro
2028 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro.
Shuningdek, kelishuvdagi qarzdorlikning qolgan bir qismi quyidagi ko‘rinishda yopilishi kerak bo‘lgan:
2024 yil 1 maygacha – 232 200 yevro;
2025 yil 1 maygacha – 232 200 yevro
2026 yil 1 maygacha – 232 200 yevro
2027 yil 1 maygacha – 232 200 yevro
2028 yil 1 maygacha – 232 200 yevro.
O‘z navbatida, klub va futbolchi o‘zaro kelishuvga erishadi va umumiy qarzdorlik summasi 7 mln 500 ming yevroga kamaytiriladi. Bunda 2 mln 8,8 ming yevro o‘rniga 1 mln 350 ming (har yilning 15 apreligacha), 232,2 ming yevro o‘rniga 150 ming yevro (har yilning 10 apreligacha) to‘lov qilinishi belgilanadi.
Qarzdorlik vaqtida yopilmasa, nima bo‘ladi?
«Bunyodkor» klubi axborot xizmatining ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yil uchun to‘lovlarni belgilangan muddatda to‘lashning imkoni bo‘lmagan.
«Joriy yil uchun Rivaldo Ferreira oldidagi qarzdorlik bo‘yicha to‘lovlar 2026 yil 15 aprelga qadar amalga oshirilishi lozim edi. Biroq unga joriy yil uchun belgilangan to‘lovlar futbol klubidagi moliyaviy qiyinchiliklar tufayli hozirgi kunga qadar amalga oshirilmasdan kelinmoqda. Joriy yilning 6 may kuni mazkur futbolchining qonuniy vakillari tomonidan «Bunyodkor» futbol klubiga rasmiy ogohlantirish xati yuborildi. Unga ko‘ra, 48 soat ichida belgilangan qarzdorlikni bartaraf etish so‘ralgan bo‘lib, agar qarzdorlik ushbu muddatda bartaraf etilmasa, o‘zaro kelishuvlarda belgilangan qarzdorlik bo‘yicha chegirmalar bekor bo‘lishi, qarzdorlik kechiktirilgani uchun kompensatsiya va boshqa to‘lovlar undirish yuzasidan FIFAga murojaat qilinishi bayon etilgan», deyiladi klub xabarida.
Rivaldoning advokatlari yuborgan xatga ko‘ra, (xat nusxasi Kun.uz’da mavjud) to‘lov o‘z vaqtida amalga oshirilmagan taqdirda qarzning qolgan qismini to‘liq to‘lash, to‘lanmagan umumiy qarz summasiga 10 foiz miqdorida jarima, shuningdek, to‘lov muddati buzilgan birinchi kundan boshlab to‘lanmagan umumiy qarz summasiga har oy uchun 1 foizdan kechiktirilganlik uchun ustama hisoblanishi ko‘zda tutilgan.
Bunyodkor axborot xizmatiga ko‘ra, yuqorida qayd etilgan holat bo‘yicha 2026 yil 7 may kuni «O‘zbekneftgaz» AJ hamda O‘zbekiston futbol assotsiatsiyasi rahbariyati xabardor qilingan.
«Joriy yilning 14 may kuni mazkur futbolchi ishi bo‘yicha FIFA tomonidan «Bunyodkor» futbol klubiga rasmiy ogohlantirish va jarima qo‘llash borasida xat yuborildi. Unga ko‘ra, 30 kun ichida Rivaldo Ferreira oldidagi belgilangan qarzdorlikni bartaraf etish so‘ralgan bo‘lib, agar qarzdorlik ushbu muddatda bartaraf etilmasa, FIFA tomonidan klubga nisbatan transfer taqiqi qo‘llanishi bayon etilgan», deyiladi xabarda.
Kun.uz manbasiga ko‘ra, «Bunyodkor»ning yillik budjeti davlat tomonidan ajratiladigan 35 mlrd so‘mdan iborat. Rivaldoning 2028 yilgacha bo‘lib to‘lanadigan qarzining 2026 yil uchun to‘lovlari esa umumiy budjetning yarmini tashkil etadi. Shuningdek, davlat ham 35 mlrd so‘mdan braziliyalik futbolchining qarzini yopishga ruxsat bermagan.
O‘z navbatida, «O‘zbekneftgaz» ham hukumat topshirig‘iga asosan 1 yanvardan futbol klublarini moliyalashtirishni butunlay to‘xtatganini qayd etgan holda, kompaniya «Bunyodkor»ning Rivaldo oldidagi qarzini to‘lamasligini ma’lum qildi. Bu qarzdorlik klub majburiyati ekani bilan izohlanyapti.
2026 yil 1 iyuldan Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatida xarid cheklarini «Soliq» mobil ilovasi orqali ro‘yxatdan o‘tkazgan fuqarolar uchun yutuqli o‘yinlar yo‘lga qo‘yiladi. Har bir tiraj g‘olibiga bosh sovrin sifatida avtomobil topshiriladi.
Qonunchilikka muvofiq, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatidagi savdo va xizmat ko‘rsatish obektlarida amalga oshirilgan xaridlar bo‘yicha nazorat-kassa texnikasi orqali berilgan cheklar asosida yutuqli o‘yinlar tashkil etiladi.
Buning uchun xarid chekini «Soliq» mobil ilovasi orqali ro‘yxatdan o‘tkazish kifoya. Chekni ro‘yxatdan o‘tkazgan har bir shaxs avtomatik ravishda yutuqli o‘yin ishtirokchisiga aylanadi.
Qoidalarga ko‘ra, har bir yutuqli o‘yin g‘olibiga bosh sovrin sifatida avtomobil taqdim etiladi.
2026 yilning yanvar-aprel oylarida O‘zbekistonning import hajmi 16,4 mlrd AQSh dollarini tashkil etdi. Import tarkibida eng katta ulushni mashinalar va transport asbob-uskunalari egallagan bo‘lsa, oziq-ovqat mahsulotlari importi eng yuqori o‘sish sur’atini qayd etdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, yilning dastlabki to‘rt oyida mamlakatga 5,5 mlrd AQSh dollarlik mashinalar va transport asbob-uskunalari import qilingan. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 29,1 foizga ko‘p.
Import tarkibida sanoat tovarlari 2,5 mlrd dollar (+17,1 foiz), kimyoviy vositalar va shunga o‘xshash mahsulotlar 2,0 mlrd dollar (+22,6 foiz), oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar esa 1,9 mlrd dollar (+47,2 foiz) bilan keyingi o‘rinlarni egallagan.
Shuningdek, xizmatlar importi 1,6 mlrd dollar (+15,5 foiz), mineral yoqilg‘i, moylash materiallari va shunga o‘xshash mahsulotlar 1,4 mlrd dollar (+25,8 foiz)ni tashkil etgan.
Turli xil tayyor buyumlar importi 585,7 mln dollar (+34,6 foiz), nooziq-ovqat xomashyosi (yoqilg‘idan tashqari) 464,8 mln dollar (+34,5 foiz), hayvon va o‘simlik moylari, yog‘lar hamda mumlar 217,7 mln dollar (+37,3 foiz), ichimliklar va tamaki mahsulotlari esa 100,5 mln dollar (+24,3 foiz) miqdorida import qilingan.
Statistikaga ko‘ra, eng yuqori o‘sish sur’ati oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar importida kuzatilgan bo‘lib, ushbu yo‘nalishdagi import hajmi bir yil oldingi davrga nisbatan 47,2 foizga oshgan.
O‘zbekistonda raqobat sohasida tadbirkorlik sub’yektlarini tekshirish jarayonida «Xavfni tahlil etish» elektron tizimi joriy etiladi. Yangi tartibga ko‘ra, xavf darajasi past deb baholangan tadbirkorlik sub’yektlarida tekshiruvlar o‘tkazilmaydi.
Adliya vazirligi Raqobat sohasidagi vakolatli davlat organining tadbirkorlik sub’yektlarida tekshiruvlar o‘tkazish faoliyatida «Xavfni tahlil etish» elektron tizimini joriy etish to‘g‘risidagi nizomni davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi.
Nizomga muvofiq, tadbirkorlik sub’yektlari faoliyatida qonunchilik buzilishi xavfi avtomatlashtirilgan tarzda baholanadi. Bunda davlat organlarining axborot tizimlari, statistik ma’lumotlar, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari, ommaviy axborot vositalari hamda boshqa qonuniy manbalardan olingan ma’lumotlardan foydalaniladi.
Shu bilan birga, xavf tahlili jarayonida tadbirkorlik sub’yektlaridan qo‘shimcha hujjat yoki ma’lumotlar talab qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Xavf darajasi iste’molchilar huquqlarini himoya qilish, raqobat, reklama, davlat xaridlari, tovar-xomashyo birjalari, shuningdek, dori vositalari va tibbiyot buyumlarining ulgurji hamda chakana savdosi sohalari bo‘yicha belgilangan mezonlar asosida baholanadi.
Natijaga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari yuqori, o‘rta va past xavf toifalariga ajratiladi. Yuqori va o‘rta xavf toifasiga kiruvchi sub’yektlarda profilaktika tadbirlari hamda tekshiruvlar qonunchilik asosida tashkil etiladi.
Past xavf toifasiga kiruvchi tadbirkorlik sub’yektlarida esa tekshiruvlar o‘tkazilmaydi.
Ayni vaqtda, elektron tizim orqali aniqlangan xavf darajasi tadbirkorlik sub’yektiga nisbatan to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir choralarini qo‘llash uchun asos hisoblanmaydi.
Kinematografiya sohasida faoliyat yurituvchi tadbirkorlik sub’yektlari endi «Xavfni tahlil etish» elektron tizimi orqali xavf darajasi bo‘yicha baholanadi. Yangi tartib tekshiruvlarni xavf darajasiga qarab tashkil etish va nazorat jarayonlarini avtomatlashtirishni nazarda tutadi.
Madaniyat vazirining buyrug‘i bilan Kinematografiya sohasidagi vakolatli davlat organining tadbirkorlik sub’yektlarida tekshiruvlar o‘tkazish faoliyatida «Xavfni tahlil etish» elektron tizimini joriy etish tartibi tasdiqlandi. Hujjat Adliya vazirligi tomonidan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan.
Nizomga muvofiq, tizim tadbirkorlik sub’yektlarida qonunchilik talablari buzilishi xavfini avtomatik tarzda baholaydi. Buning uchun davlat organlarining axborot tizimlari, statistik ma’lumotlar, murojaatlar, ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar va boshqa qonuniy manbalardan olingan ma’lumotlardan foydalaniladi. Bunda tadbirkorlardan qo‘shimcha hujjat yoki ma’lumot talab qilinishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Elektron tizimda baholash «ball» tizimi asosida amalga oshiriladi va tadbirkorlik sub’yektlari huquqbuzarlik xavfi yuqori, o‘rta yoki past toifalarga ajratiladi. Yuqori va o‘rta xavf toifasiga kiruvchi sub’yektlarda profilaktika tadbirlari hamda tekshiruvlar amaldagi qonunchilikka muvofiq tashkil etiladi.
Shu bilan birga, elektron tizim tomonidan aniqlangan xavf darajasi tadbirkorlik sub’yektiga nisbatan to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir choralarini qo‘llash uchun asos hisoblanmaydi. Xavf tahlili jarayoni tadbirkorlik faoliyatiga to‘sqinlik qilmasligi va uning faoliyatiga bevosita aralashuvga sabab bo‘lmasligi belgilangan.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–mart oylarida O‘zbekistonda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan yalpi ichki mahsulot (YaIM) hajmi 11,7 million so‘mni tashkil etdi.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 6,7 foizga oshgan.
So‘nggi yillarda aholi jon boshiga YaIM hajmi izchil o‘sish dinamikasini namoyon etmoqda:
2022-yil — 5,3 mln so‘m;
2023-yil — 6,3 mln so‘m;
2024-yil — 7,5 mln so‘m;
2025-yil — 9,9 mln so‘m;
2026-yil — 11,7 mln so‘m.
Shu tariqa, so‘nggi besh yilda aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot hajmi qariyb 2,2 barobarga oshdi.
«To‘pni yaxshi ushlab turolmadik» – futbolchilar turnirni tark etgandan keyin nimalar deyishdi?
O‘zbekiston bolalar huquqlari bo‘yicha xalqaro reytingda pastladi
Endi cheklarni «Soliq» ilovasiga yuklaganlar avtomobil yutib olishi mumkin
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston banklari aktivlari 962,8 trln so‘mga yetdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi