Iqtisodiyot
“Obnalchi” korxonaning soliq majburiyati halol tadbirkor gardaniga yuklanyapti” – tadbirkorlar Soliq qo‘mitasidan norozi
Qonunchilikka ko‘ra, korxona kirimida mavjud bo‘lmagan tovar uchun hisob-faktura rasmiylashtirish cheklanishi kerak. Bu vazifa Soliq qo‘mitasi zimmasiga yuklangan. Amalda esa “obnalchilar” o‘zida yo‘q mahsulot uchun hisob-faktura rasmiylashtiryapti, natijada ular to‘lamagan soliq majburiyatlari halol tadbirkorlar zimmasiga tushyapti.
6 aprel kuni soliq maslahatchilari, auditorlar va buxgalterlar ishtirokida o‘tkazilgan ochiq muloqotda Vazirlar Mahkamasining 2021 yildagi 595-son qarori, xususan, uning 6-band “g” kichik bandi atrofidagi muammolar muhokama qilindi.
“Turon himoyasi” advokatlik firmasi direktori Shokir Boqiyevga ko‘ra, mazkur qaror tadbirkorlar uchun eng og‘riqli masalalardan biriga aylangan.
“595-qaror – bugun tadbirkorlar uchun eng og‘riqli nuqtalardan biri. Qarorda aniq belgilangan: agar korxona kirimida mahsulot bo‘lmasa, hisob-faktura rasmiylashtirishga yo‘l qo‘yilmasligi kerak edi. Bu vazifa 2021 yilda Soliq qo‘mitasiga yuklatilgan. Lekin amalda buning aksi kuzatilmoqda”, – deydi u.
Boqiyevning ta’kidlashicha, buning oqibatida halol ishlayotgan tadbirkorlar javobgar bo‘lib qolmoqda.
“Afsuski, bugun tovarni sotgan emas, balki sotib olgan tadbirkor jazolanmoqda. “Obnal” bilan shug‘ullanuvchi korxona topiladi, u bir mardikorni rasmiylashtirib qo‘yadi – u esa qamoqda o‘tiribdi. Natijada barcha soliq majburiyatlari halol ishlayotgan korxona gardaniga tushmoqda”, – deydi mutaxassis.
Uning aytishicha, bu masala Oliy sudgacha yetib borgan.
“Kuni kecha Oliy sud qaror chiqardi. Kulgili holat – masala shu darajaga yetib bordi. Davlat xavfsizlik xizmati bilan tuzilgan ayrim shartnomalar qalbaki deb baholangan, lekin Oliy sud bunga to‘g‘ri huquqiy baho berdi. Endi savol tug‘iladi: agar hatto shu tashkilotlar bilan tuzilgan shartnomalar haqiqiy emas deb topilsa, tadbirkor kim bilan ishlashi kerak?” – deydi Boqiyev.
Advokat ayrim tadbirkorlar oylar davomida o‘z muammolarini hal qila olmayotganini ta’kidladi.
“Bir tadbirkor bir yarim yil sudda yurdi. QQS guvohnomasini tiklash bo‘yicha sud qarori chiqqaniga 4 oy bo‘ldi, lekin hali ham tiklab berilmadi. Bunga hech kim javob bermaydi”, – deydi u.
Savdo-sanoat palatasi raisi Davron Vahobov ham muammoning tizimli ekanini qayd etdi.
“Agar qaysidir korxona soliq to‘lamagan bo‘lsa, uning kontragenti jazolanmoqda – QQS guvohnomasi olib qo‘yilyapti”, dedi u.
Shokir Boqiyev muammo uchun Soliq qo‘mitasi javobgar ekanini bildirdi, chunki 2021 yil 1 dekabrdan boshlab qo‘mitaga aniq vazifa yuklatilgan: mahsuloti bo‘lmagan korxona hisob-faktura yozolmasligi kerak. “Oldini olish mexanizmi bor – faqat u ishlashi kerak”, – dedi u.
Soliq qo‘mitasi vakili Ravshan Imomov
Soliq qo‘mitasi vakili Ravshan Imomov esa yuqorida aytilgan vazifa ijrosi ta’minlanmayotganini rad etdi.
“Bu norma ishlamayapti deyapsizlar, lekin u ishlayapti. Faqat hozircha savdo korxonalari uchun qo‘llanmoqda. Chunki savdo korxonasi tovarni omborda saqlaydi va sotadi. Ishlab chiqaruvchi esa xomashyo olib, boshqa mahsulot ishlab chiqaradi”, – dedi u.
Soliqchi ulgurji savdo korxonalarida cheklovlar mavjudligini ta’kidladi. “Ulgurji savdo korxonalari MXIKdan foydalanganda bu taqiq ishlaydi”, – dedi Imomov.
Biroq Shokir Boqiyev bunga e’tiroz bildirdi.
“Mening qo‘limda yigirmadan ortiq jinoyat ishi bor – aynan ulgurji savdo korxonalari bilan bog‘liq holatlar. Demak, tizim ishlamayapti”, – dedi u.
Bahs davomida soliq maslahatchisi Murod Muhammadjonov shunday savol qo‘ydi: “2023 yildan beri savdo korxonalari o‘zida yo‘q mahsulotni sotmagan deb ayta olasizmi?” dedi u.
Imomov bunga javoban tizim imkoniyatlari cheklangan bo‘lishi mumkinligini istisno etmadi.
“Korxona yangi tashkil topgan bo‘lsa, uni darhol cheklab bo‘lmaydi”, dedi Soliq qo‘mitasi vakili.
Tadbirkor Faxriddin Ilyosov
Tadbirkor Faxriddin Ilyosov quyidagicha savolni o‘rtaga tashladi:
“Agar tizim ishlayotgan bo‘lsa, nega yo‘q tovar uchun hisob-faktura yozilmoqda? Va nega buning uchun halol tadbirkor javob beryapti?”
Ilyosov Kun.uz’ga bergan izohida aytishicha, aynan masala muhokama qilinganda soliq organi mas’uli bu tizim ishlayotgani yoki ishlamayotgani borasida asoslangan javob bera olmagan.
“Soliq inspeksiyasi o‘z vazifasini bajarmayapti. Natijada “obnal” tashkilotlar paydo bo‘lyapti. Yo‘q tovarni sotib yuboradi, keyin esa uning kontragentidan soliq undiriladi. Bu – boshqaning xatosi uchun boshqa shaxsga javobgarlik yuklash degani”, dedi Ilyosov.
U tizimdagi g‘alati holatlarni ham misol keltirdi:
“Bir kunda bitta korxona o‘sha bir kontragentga 10 ta hisob-faktura yozadi. Mahsulot o‘zgarmaydi, kontragent o‘zgarmaydi, lekin fakturalarning yarmi “qizil”, yarmi “yashil”. Bu nimani anglatadi?”
Soliq qo‘mitasi bayonoti
Foto: Soliq qo‘mitasi
Soliq qo‘mitasi 8 aprel kuni rasmiy munosabat bildirib, 595-son qaror talablari bosqichma-bosqich joriy etilganini bildirdi. Qayd etilishicha, hozirda cheklovlar faqat savdo korxonalariga nisbatan to‘liq ishlamoqda.
Qo‘mitaga ko‘ra, E-aktiv tizimi to‘liq joriy etilmagani sababli barcha sohalarda bu mexanizmni qo‘llash imkoniyati cheklangan.
“Mazkur tizim to‘liq ishga tushirilsa, barcha tadbirkorlik sub’yektlari uchun omborda mavjud bo‘lmagan mahsulotni realizatsiya qilish cheklanadi”, – deyiladi rasmiy izohda.
Qo‘shimcha qilinishicha, joriy yilning birinchi choragida savdo korxonalari tomonidan omborda mavjud bo‘lmagan 4,6 trln so‘mlik tovarlarni realizatsiya qilish holatlariga chek qo‘yilgan.
Iqtisodiyot
Centrum Air mavsumning asosiy yo‘nalishlaridan birini ishga tushiradi – Antalyaga kunlik reyslar
Centrum Air aviakompaniyasi Toshkent – Antalya – Toshkent yo‘nalishi bo‘yicha kunlik muntazam reyslar ishga tushirilishini e’lon qiladi. Parvozlar 29 maydan boshlanadi va yozgi mavsum davomida har kuni amalga oshiriladi.
Ushbu uzoq kutilgan yo‘nalish aviakompaniya yo‘nalishlar tarmog‘ida yozgi mavsumning eng muhim yangiliklaridan biriga aylanadi.
Reyslar aviakompaniyaning uzoq masofali parvozlar uchun mo‘ljallangan va qulaylik darajasi yuqori bo‘lgan keng fyuzelyajli Airbus A330 havo kemalarida amalga oshiriladi. Keng salon va o‘rindiqlar orasidagi masofaning kattaligi parvozni yuqori darajada qulay hamda yoqimli qiladi.
Aviachiptalar narxi bagaj bilan birga borish-kelish uchun 7,9 mln so‘mdan boshlanadi.
Antalya an’anaviy ravishda yozgi ta’til uchun eng ommabop kurort yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Turkiya sayyohlarni O‘rta dengizning yumshoq iqlimi, qumli plyajlari, rivojlangan mehmonxona infratuzilmasi va oilaviy mehmonxonalardan tortib faol ekskursiya dasturlarigacha bo‘lgan keng dam olish imkoniyatlari bilan o‘ziga jalb qiladi.
Mintaqa, shuningdek, tarixiy diqqatga sazovor joylari, xushmanzara tabiati va yuqori darajadagi servisi bilan ham mashhur.
Antalyaga kunlik reyslarning yo‘lga qo‘yilishi Centrum Air’ning yozgi marshrut dasturini yanada kengaytirib, yo‘lovchilarga ta’tilni rejalashtirish uchun ko‘proq imkoniyatlar taqdim etadi. Yozgi mavsum odatda kurort yo‘nalishlariga bo‘lgan talabning o‘sishi bilan ajralib turadi. Parvozlar chastotasining ortishi esa sayyohlar qiziqishiga mos keladi va qulay uchish variantlarini ta’minlash imkonini beradi.
Iqtisodiyot
Namanganda Hindistonning yirik tibbiyot kompaniyasi bilan 50 mln dollarlik kelishuv imzolandi
Namangan viloyati hokimligi hamda Hindistonning «Krsnaa Diagnostics Ltd» kompaniyasi o‘rtasida 50 mln AQSh dollarlik o‘zaro anglashuv memorandumi imzolandi. Bu haqda viloyat hokimligi axborot xizmati ma’lum qildi.
Mazkur hujjat Namangan viloyatida tibbiyot sohasida investitsiya loyihalarini amalga oshirish va zamonaviy diagnostika xizmatlarini joriy etishni nazarda tutadi.
Uchrashuvda viloyat hokimi Shavkatjon Abdurazzoqov xorijiy delegatsiyani qabul qildi va hamkorlik istiqbollari muhokama qilindi. Suhbat konstruktiv va amaliy ruhda o‘tgani ta’kidlandi.
«Krsnaa Diagnostics Ltd» farmatsevtika va diagnostika sohasida 20 yildan ortiq tajribaga ega yirik kompaniya hisoblanadi. Kompaniya Hindistonning 150 dan ortiq tumanlarida 2000 dan ziyod diagnostika markazlari va laboratoriyalar tarmog‘ini shakllantirgan. Shuningdek, uning ixtiyorida 150 dan ortiq kompyuter tomografiya uskunalari, 100 dan ortiq MRT apparatlari hamda 1800 dan ziyod rentgen markazlari mavjud.
Kompaniya vakillari avvalroq Namangan viloyatidagi tibbiyot muassasalari bilan tanishib, mavjud sharoitlarni o‘rgangani ma’lum qilindi.
Imzolangan memorandum 2026–2028-yillar davomida amalga oshiriladigan loyihalarni qamrab oladi.
2026-yil fevral oyida iste’molchilarga jami 197,2 mln dona chek uchun 143,2 mlrd so‘mdan ortiq keshbek to‘langani ma’lum qilindi. Bu haqda «Fiskal tahlillar» Telegram kanalida ma’lum qilindi.
Qayd etilishicha, fevral oyida to‘langan keshbekning eng katta qismi Toshkent shahriga to‘g‘ri kelib, 41,9 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Undan keyingi o‘rinda Farg‘ona viloyati bo‘lib, bu hududda 21 mlrd so‘m keshbek qaytarilgan.
Shuningdek, Toshkent viloyatida 15,8 mlrd so‘m, Andijon viloyatida 12,8 mlrd so‘m, Samarqand viloyatida esa 9 mlrd so‘m keshbek to‘langan.
O‘zbekistonda 2025-yilda 100 ta uy xo‘jaligiga o‘rtacha 359 ta mobil telefon to‘g‘ri kelgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Statistik ma’lumotlar telefonlar soni davomiy sur’atda o‘sib kelayotganini ko‘rsatmoqda. Jumladan, 2010-yilda 100 ta uy xo‘jaligiga 145 ta telefon to‘g‘ri kelgan bo‘lsa, 2015-yilda bu ko‘rsatkich 234 taga yetgan.
2020-yilga kelib esa ushbu raqam 287 taga oshgan va keyingi besh yilda yana sezilarli o‘sish qayd etilgan.
2025-yilda esa ko‘rsatkich 359 taga yetgani aholida mobil qurilmalarga bo‘lgan talab yuqori darajada ekanini anglatadi.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq O‘zbekistonga 2026-yilning yanvar–fevral oylarida 13 ta xorijiy davlatdan jami 909 951 dona qurilma import qilingani haqida xabar bergandik.
Tahlillarga asosan 2024 yil uchun 2 020 nafar xonanda soliq deklaratsiyasi taqdim qilgan bo‘lib, ularga jami 1,1 mlrd so‘m daromad solig‘i hisoblangan bo‘lsa (o‘rtacha bir nafar xonandaga yiliga 544,5 ming so‘m), 2025 yil uchun 305 nafar xonanda soliq deklaratsiyasi taqdim etib, ularga 154 mln. so‘m daromad solig‘i hisoblangan (o‘rtacha bir nafar xonandaga yiliga 505,6 ming so‘m).
Adliya vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan “Konsert-tomosha faoliyatini amalga oshiruvchi shaxslarni soliqqa tortish va hisobini yuritish tizimini soddalashtirish to‘g‘risida” qaror loyihasi bo‘yicha jamoatchilik muhokamasi yakunlandi.
Mazkur loyiha so‘nggi yillarda jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan hujjatlar orasida eng ko‘p ko‘rilganlardan (16 mingga yaqin) biri bo‘lib, muhokama natijalari bo‘yicha loyiha yuzasidan 130 ta taklif va mulohazalar kelib tushdi.
Tahlillarga asosan 2024 yil uchun 2 020 nafar xonanda soliq deklaratsiyasi taqdim qilgan bo‘lib, ularga jami 1,1 mlrd so‘m daromad solig‘i hisoblangan bo‘lsa (o‘rtacha bir nafar xonandaga yiliga 544,5 ming so‘m), 2025 yil uchun 305 nafar xonanda soliq deklaratsiyasi taqdim etib, ularga 154 mln. so‘m daromad solig‘i hisoblangan (o‘rtacha bir nafar xonandaga yiliga 505,6 ming so‘m).
Qayd etilishicha, mazkur qaror loyihasi manfaatdor vazirlik va idoralar, shu jumladan Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Madaniyat vazirligi, Raqobat qo‘mitasi hamda Soliq qo‘mitasi bilan kelishilgandan so‘ng jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan.
Adliya vazirligi barcha taklif va mulohazalar atroflicha o‘rganib chiqilishi, natijasi bo‘yicha loyihani takomillashtirib, yuqori turuvchi idoralarga kiritilishini ma’lum qildi.
Avvalroq O‘zbekiston xalq artisti Yulduz Usmonova xonandalarning soliq to‘lashi kerakligi haqidagi qaror loyihasiga o‘z munosabatini bildirgandi.
Yil boshidan buyon chiqindi bilan bog‘liq 2,1 mingta qoidabuzarlik aniqlangan
Xorijlik abituriyentlar uchun «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» grant dasturi joriy etiladi
Buxoroda O‘zbekiston va Qozog‘iston yetakchilarining uchrashuvi bo‘lib o‘tdi
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyevaning Vashingtonga tashrifi chogʻida AQSh Oʻzbekistonning JSTga kirishini qoʻllab-quvvatlashga vaʼda berdi
-
Siyosat4 days agoSenat yashirin iqtisodiyotga chek qoʻyish maqsadida rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi yangi qonunni maʼqulladi
-
Jamiyat5 days agoNavoiyda xususiy bog‘cha tarbiyachisi bolalarni kaltakladi
-
Iqtisodiyot4 days agoAmir Temur yubileyiga bag‘ishlangan oltin va kumush tangalar chiqarildi
-
Sport5 days agoO‘zbekistonda krossfit ommalashtiriladi – prezident topshirig‘i
-
Sport4 days agoJavohir Sindorov navbatdagi g‘alaba bilan da’vogarlar turniridagi peshqadamlikni mustahkamladi
-
Sport2 days ago
«Real Madrid» chempionlik uchun kurashlardan chiqdimi?
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev chakana savdoda elektron tijorat ulushini uch baravar oshirishni maqsad qilib qo‘ygan