Siyosat
Tanglik kuchaygan bir paytda Isroil va AQSh Eronga katta hujum boshladi
Isroil va Qo’shma Shtatlar Eronga qarshi muvofiqlashtirilgan harbiy hujum boshladi, AQSh rasmiylari Tehron harbiy infratuzilmasining elementlari va Eron rejimi tomonidan “tezkor tahdid” deb ta’riflagan narsalarni nishonga oldi. Operatsiya mintaqadagi keskinlikning sezilarli darajada kuchayishini ko’rsatadi va Yaqin Sharq bo’ylab kengroq to’qnashuvlar ehtimolini oshiradi.
Shanba kuni erta Tehronda kuchli portlash ro‘y bergani haqida xabar berilgan va aholining aytishicha, markaziy hududlar, jumladan, yirik hukumat binolari yaqinidagi hududlardan tutun ko‘tarilmoqda. Eron davlat matbuoti yana bir qancha shaharlarda, jumladan Isfahon, Qarazi va Kirmonshohda portlashlar sodir bo‘lganini eslatib o‘tdi. Eron rasmiylari jabrlangan hududga tez yordam mashinalari jo‘natilganini va shifoxonalar ogohlantirilganini tasdiqladi. Qurbonlar soni hali rasman e’lon qilinmagan.
Prezident Donald Tramp AQSh harbiylari Eronda o‘zi aytganidek, “keng ko‘lamli jangovar operatsiya” boshlaganini tan oldi. Ommaviy bayonotida u maqsad Eron rahbariyatining bevosita tahdidini bartaraf etish orqali AQSh xodimlari va ittifoqchilarini himoya qilish ekanini aytdi.
AQSh rasmiylarining ta’kidlashicha, hujum o’tgan iyun oyida Isroil va Eron o’rtasidagi qisqa, ammo shiddatli mojaro paytida Eronning uchta yadroviy ob’ekti bombalangan AQSh hujumidan kattaroq bo’lishi kutilmoqda. Bu safar mintaqaviy bazalar va samolyot tashuvchi samolyotlar tomonidan amalga oshirilgan o‘nlab hujumlar Amerikaning Yaqin Sharqdagi so‘nggi o‘n yilliklardagi eng yirik harbiy yig‘indisi sifatida tasvirlangani aytilmoqda.
Mintaqaviy ogohlantirish va Isroilning favqulodda choralari
Rasmiylar Isroilda ehtimoliy o’ch olish uchun tayyorlanar ekan, butun mamlakat bo’ylab havo hujumi sirenalari yangradi. Isroil hukumati favqulodda holat e’lon qildi, tijorat reyslarini to’xtatdi va butun mamlakat bo’ylab cheklovlar kiritdi, jumladan maktablar va ish joylarini yopish. Kasalxonalar raketa hujumlari sodir bo’lgan taqdirda bemorlarni mustahkamlangan va er osti bo’limlariga ko’chirishni boshladilar.
Isroil rasmiylari mamlakat Vashington bilan kelishilgan holda harakat qilayotganini va doimiy almashinuvga ochiqligini ta’kidladi. Eron ham havo hududini yopdi va javob berishga tayyorligini bildirdi.
Harbiy variant ustun bo’lganligi sababli diplomatiya quladi
Hujum bir necha hafta davomida kuchaygan ritorika va Eron yadroviy dasturi bo’yicha muvaffaqiyatsiz diplomatik sa’y-harakatlardan keyin sodir bo’ldi. Yaqinda Shveytsariyada oʻtkazilgan vositachilik muzokaralari kelishuvsiz yakunlanib, ikki davlat oʻrtasidagi ishonchsizlikni yanada kuchaytirdi. Prezident Tramp Tehron yadroviy va mintaqaviy faoliyatini cheklashga rozi boʻlmasa, harbiy harakatlar bilan tahdid qilganidan keyin keskinlik allaqachon avj olgan edi.
Bu oxirgi bir yil ichida AQSh tomonidan Eronga ikkinchi hujumdir. Prezident Tramp 2015-yilgi yadroviy kelishuvdan chiqdi va 2018-yilda o‘zining avvalgi vakolatlari davrida sanksiyalarni tikladi, bu esa Tehronda AQShning muzokaralar yo‘li bilan yechimga erishish harakatlariga nisbatan shubha uyg‘otdi.
Eskalatsiya va mintaqaviy tarqalish xavfi
Harbiy tahlilchilar Eron mintaqadagi eng yirik va xilma-xil raketa arsenaliga, jumladan, qisqa va oʻrta masofaga moʻljallangan ballistik raketalar, dronlar va kemalarga qarshi tizimlarga ega ekanligi haqida ogohlantirdi. Ba’zi raketalar AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy bazalariga, shuningdek, Isroil va Fors ko’rfazi davlatlarining shaharlariga yetib borishi mumkin.
Eron, shuningdek, mintaqa bo’ylab ittifoqchi qurolli kuchlar tarmog’iga ega, bu qasos davlatlar o’rtasidagi to’g’ridan-to’g’ri qarama-qarshilikdan tashqariga chiqishi ehtimolini oshiradi. AQSh rasmiylari javob choralari AQSh harbiy bazalari yoki diplomatik ob’ektlarini nishonga olishi mumkinligini tan oldi va bu stsenariyda qo’shimcha mintaqaviy joylashtirish himoyaga qaratilgan.
Qo’shma Shtatlarda havo hujumi Kongress a’zolarining e’tiborini tortdi, ular ma’muriyat birinchi zarba uchun etarli strategik asosga egami yoki yo’qmi, degan savol tug’ildi.
Ikkala tomon ham keyingi o’zgarishlarga tayyorgarlik ko’rayotganda, qarama-qarshilik cheklangan bo’lib qoladimi yoki uzoq muddatli, ko’p qirrali mojaroga aylanib qoladimi? Havo hududining yopilishi, favqulodda holat e’lon qilinishi va mintaqaviy kuchlarning shay holatga keltirilishi bilan Yaqin Sharq hozirda yaqin tarixdagi eng beqaror xavfsizlik inqirozlaridan biriga duch kelmoqda.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
