Dunyodan
Eron oliy rahbari so‘nggi namoyishlarda minglab odamlar halok bo‘lganini tan oldi
Jek Berger sendvichi
G’onche Habibiazad, BBC Fors
Eron rahbari matbuot kotibi idorasi (Getty Images orqali)
Eron oliy rahbari so‘nggi namoyishlarda minglab odamlar halok bo‘lganini birinchi marta omma oldida tan oldi.
Shanba kungi nutqida Xamenei minglab odamlar “g’ayriinsoniy va vahshiy tarzda” o’ldirilganini aytdi va o’limlarda AQShni aybladi.
AQShda joylashgan Eron inson huquqlari faollari axborot agentligi (HRANA) ma’lumotlariga ko’ra, qo’zg’olonga zo’ravonlik bilan javob 3090 kishining hayotiga zomin bo’ldi, bu ba’zi faol guruhlar o’lganlar sonidan ancha oshib ketgan. Internetning uzilishi aniq ma’lumot olishni juda qiyinlashtirdi.
AQSh prezidenti Donald Tramp yaqinda eronlik namoyishchilarni “namoyishlarni davom ettirishga” chaqirdi va agar xavfsizlik kuchlari namoyishchilarni o‘ldirsa, harbiy aralashuv bilan tahdid qildi.
“Isroil va AQShga aloqador boʻlganlar katta zarar yetkazdi va minglab odamlar halok boʻldi”, dedi Xamanaiy, Eron davlat matbuoti.
“Biz Amerika prezidentini Eron xalqiga yetkazgan qurbonlar, zarar va tuhmat uchun jinoiy deb hisoblaymiz”.
Iqtisodiyot yuzasidan 28 dekabrda boshlangan norozilik namoyishlari Eron oliy rahbarining boshqaruvini tugatish chaqiriqlariga aylandi.
Eron hukumati namoyishlarni Eron dushmanlari tomonidan qo‘llab-quvvatlangan “qo‘zg‘olon” deb atadi.
Namoyishchilar halokatli kuch bilan kutib olindi va xavfsizlik kuchlarining namoyishchilarga qarata o’t ochgani tasvirlari BBC Forsian va BBC Verify tomonidan tasdiqlangan.
Eronda ham internet va aloqa xizmatlari deyarli toʻliq yopilgan. Netblocks kiber monitoring kompaniyasi ma’lumotlariga ko’ra, shanba kuni umumiy ulanish normal darajadan taxminan 2% edi.
So’nggi kunlarda zo’ravonlik haqidagi xabarlar kamaydi, biroq internetga kirish cheklanganligi sababli yerdagi voqealar noaniqligicha qolmoqda.
Eron janubi-g‘arbidagi Sherozlik bir ayol Bi-bi-si Forsga shunday dedi: “Xavfsizlik kuchlari vaziyatni ushlab turish uchun hali ham mototsikllarda patrullik qilmoqda, ammo umuman vaziyat normallashmoqda”.
Shanba kungi nutqida Xamanaiy, shuningdek, Eron prezident Trampni “jinoyatchi” deb bilishi va AQSh so‘nggi tartibsizliklar uchun “mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishi” kerakligini aytdi.
U, shuningdek, ijtimoiy tarmoqlarda “Amerikaning maqsadi Eronni yutishdir”, deb iddao qildi.
Prezident Tramp haligacha oliy rahbarga javob bermadi va BBC izoh uchun Oq uy bilan bog‘landi.
AQSh Davlat departamenti shanba kuni “Islomiy respublika AQSh harbiy bazalarini nishonga olish variantlarini tayyorlayotgani haqidagi xabarlarni eshitganini” aytdi.
Xabarda aytilishicha, Eron shunday hujum uyushtirsa, uni “juda kuchli armiya” kutib oladi va Eron “prezident Tramp bilan oʻyin oʻynamaslik” haqida ogohlantiriladi.
AQSh prezidenti chorshanba kuni unga “Eronda qotilliklar to’xtagani” aytilganini aytdi, biroq u mamlakatga qarshi harbiy amaliyot o’tkazilishini istisno qilmaganini qo’shimcha qildi.
Uning izohlari AQSh va Buyuk Britaniya Qatardagi Al-Udeyd aviabazasi xodimlari sonini qisqartirganidan keyin yangragan.
Rasmiylar BBCning amerikalik hamkori CBS telekanaliga AQShning qisman chiqishi “ehtiyot chorasi” ekanini aytdi.
Isroil harbiylari Livan janubida “cheklangan va maqsadli” quruqlikdagi operatsiyani boshlaganini e’lon qildi. SAHAL bayonotiga ko’ra, operatsiya Livan janubidagi Hizbulloh pozitsiyalari va infratuzilmasiga qarshi olib borilgan.
SAHAL bayonotiga ko’ra, operatsiyadan maqsad frontdagi mudofaa hududlarini mustahkamlash, terror infratuzilmasini yo’q qilish, u erda faoliyat yuritayotgan ekstremistlarni yo’q qilish va shimoliy Isroil aholisi uchun qo’shimcha xavfsizlik qatlamini yaratishdir.
2-mart, Hizbulloh Isroilga raketa hujumlarini boshlaganidan beri keskinlik kuchaygan. Keyin Isroil Livan hududini kuchli havo va artilleriya bombardimon qila boshladi. Ushbu qo’shimcha hujumlar Livandagi yuz minglab odamlarni uy-joyidan haydab chiqardi va qurbonlar soni ortib ketdi, deb xabar beradi Reuters.
Sahar, Hizbullohni Eron homiyligida urushda qatnashgan tashkilot deb atadi va Isroil tinch aholiga tahdidlarga toqat qilmasligini ta’kidladi.
Germaniya tashqi ishlar vaziri Yoxan Vader NATOning Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochishdagi roli haqida o‘ylamasligini aytdi.
Uning aytishicha, NATO bu yo‘nalishda hech qanday qaror qabul qilmagan va bo‘g‘oz uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olishi kutilmaydi. Vadehr bu haqda Yevropa Ittifoqi tashqi ishlar vazirlarining Bryusseldagi uchrashuvi oldidan bayonot berdi.
Shu bilan birga, u Yevropa Ittifoqida Hormuz boʻgʻozi boʻyicha aniq chora-tadbirlar muhokama qilinayotganini, biroq hozircha aniq qarorlar qabul qilinmaganini aytdi.
“Germaniya bu muammoni harbiy yoʻl bilan emas, balki diplomatik yoʻl bilan hal qilishni qoʻllab-quvvatlashda davom etmoqda”, dedi Vadehru.
Germaniya tashqi ishlar vazirligi rahbarining aytishicha, Yaqin Sharqdagi voqealar Eronning Turkiya hududiga uchuvchisiz uchoqlari hujumi va NATO havo hujumidan mudofaa tizimlarining tutib olishi fonida ham hozirda NATO uchun bevosita tahdid solmaydi.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq Prezident Tramp NATO davlatlarini Hurmuz bo‘g‘ozini ochiq saqlashda yordam berishga chaqirib, agar ochiq bo‘lmasa, ittifoqni “juda yomon kelajak” kutayotganini aytgan edi.
Milliy iqtisodiy kengash raisi Kevin Xassettning aytishicha, Tramp maʼmuriyatining Eronga hujumi Qoʻshma Shtatlarga kamida 12 milliard dollar zarar keltirgan. Uning aytishicha, hozircha ma’muriyatda zarur mablag‘ bor.
Xassettning aytishicha, Boshqaruv va byudjet idorasi kelajakda Kongressdan qo’shimcha mablag’ talab qilish yoki so’rash masalasini ko’rib chiqadi.
Avvalroq Pentagon Kongressdagi yopiq majlisda urushning dastlabki olti kunida urush 11,3 milliard dollardan ko‘proq zarar ko‘rganini ma’lum qilgan edi. Ushbu hisob-kitobning asosiy qismi o’q-dorilar va raketalarga tegishli edi.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq AQSh Mudofaa vazirligi Kongressdan raketa zahiralarini to‘ldirish uchun 11 milliard dollar ajratishni so‘ragani xabar qilingan edi.
Eron Milliy Xavfsizlik Oliy Kengashi kotibi Ali Larijoniyning aytishicha, AQSh va Isroil hujumlari boshlanganidan beri hech bir islomiy davlat Eronni qo’llab-quvvatlamagan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlash va tashqi tahdidlarga qarshi kurashish uchun islom olami birlashishi zarur.
Ali Larijoniy olti banddan iborat maktubida Eron qarshilik ko‘rsatishda davom etayotgani va islomiy hukumatning o‘z xalqini qo‘llab-quvvatlamaslik harakati Islomning mohiyatiga zid ekanini ta’kidladi.
“Ba’zi davlatlar bundan ham uzoqroqqa borib, Eron Amerika bazalariga, Amerika va Isroil manfaatlariga hujum qilgani uchun bizning dushmanimiz, deb da’vo qilmoqda! Mamlakatlaringizdagi Amerika bazalari Eronga qarshi hujumlar boshlaganini kuzatib o’tiramizmi?!”
Ular bahona izlaydilar. Bugun bu jangning bir tomonida AQSh va Isroil, boshqa tarafda musulmon Eron va qarshiliklar. Siz qaysi tarafdasiz?” dedi Ali Larijoniy.
U islom olamining kelajagini qayta ko‘rib chiqishga chaqirib, “AQSh hech qachon sizga sodiq bo‘lmaydi, Isroil esa sizning dushmaningizdir” dedi.
28 fevral kuni ertalab AQSh va Isroil Eronga qarshi harbiy amaliyotlarni boshladi. Ushbu hujum natijasida Eron oliy rahbari Ali Xomanaiy halok bo’ldi. Bunga javoban Eron Fors ko‘rfazidagi Amerika nishonlariga, jumladan Birlashgan Arab Amirliklari va Qatarga hujum qildi.
Reuters agentligiga ko‘ra, Eron Hindistondan qo‘lga olingan tankerni ozod qilishni talab qilgan.
Eron kemalarning Hormuz boʻgʻozida xavfsiz harakatlanishi uchun muzokaralar doirasida fevral oyida Hindiston tomonidan qoʻlga olingan uchta tankerni ozod qilishni talab qilgan edi. Bu haqda Reuters xabar berdi.
Rasmiy manbalarga ko‘ra, Tehron kemaning qo‘yib yuborilishini Hindistonga tegishli yoki Hindistonga bog‘langan kemalar Fors ko‘rfazi bo‘ylab xavfsiz tranzit qilish imkoniyati bilan bog‘lamoqda.
Ma’lumotnoma: “Asphalt Star”, “Al Jaffia” va “Stella Ruby” tankerlari 5 fevral kuni Hindiston suvlarida langar qo‘ydi. Ushbu kemalar shaxsiy ma’lumotlarni yashirish yoki soxtalashtirish va noqonuniy kemadan kemaga o’tkazishda gumon qilinmoqda. Hozirda uch tanker Mumbay yaqinida hibsga olingan.
Eron hukumati, shuningdek, Hindistondan ma’lum dori-darmonlar va tibbiy asbob-uskunalar yetkazib berishni so’radi, dedi rasmiylar. Dushanba kuni Eronning Nyu-Dehlidagi elchisi Hindiston Tashqi ishlar vazirligi vakillari bilan hozirgi vaziyatni muhokama qildi.
Chilonzorda Al-Xorazmiy ko‘chasining bir qismi yopiladi
Toshkentda bayram kunlari jamoat transporti uchun maxsus jadval joriy etildi
Coca-Cola O‘zbekistonda Ramazon oyida bir qator xayriya tashabbuslarini amalga oshirdi
-
Turk dunyosi4 days agoTurkiyaning Baykal K2 bir tomonlama hujumga uchragan uchuvchisiz samolyotining toʻda harakatini sinovdan oʻtkazdi
-
Dunyodan2 days ago
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali cheklangan oʻtishga ruxsat beradi
-
Jamiyat2 days ago
Tadbirkor boshpanasiz bo‘lgan 5 ta oilani uy-joy bilan ta’minladi
-
Jamiyat3 days ago
Ichki ishlar xodimlarining qo‘pol muomalasi va tergov sifatidan norozilik ko‘paygan – Prezident
-
Iqtisodiyot2 days agopayme Tez QR orqali to‘lovni 3% keshbek bilan ishga tushirmoqda
-
Siyosat1 day agoSoʻnggi savdo maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekiston temir yoʻllari importi eksportdan 2,5 barobar koʻp
-
Iqtisodiyot3 days agoMetandan go‘shtgacha. Narxi keskin oshgan mahsulot va xizmatlar
-
Iqtisodiyot4 days ago«Yomg‘ir va qorda ham foydalanishga tayyor bo‘ladi» – Toshkent-Andijon pulli yo‘li haqida nimalar ma’lum?