Jamiyat
Samarqandda CITES CoP20 haftalik hisoboti taqdim etildi
Samarqandda CITES Konvensiyasining 20 yillik Konferensiyasi (CoP20) doirasida ikkinchi matbuot anjumani bo‘lib o‘tdi. Tadbir O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi hamda hamda CITES Kotibiyati hamkorligida tashkil etildi.
Tadbirda Ekologiya vaziri o‘rinbosari Jussipbek Kazbekov, CITES Bosh kotibi Ivonn Iguero, Ekoturizm va ovchilikni rivojlantirish departamenti rahbari Otabek Bobomurodov, CoP20 I Qo‘mitasi raisi Mettias Lortsher hamda CoP20 II Qo‘mitasi raisi Anna Vong ishtirok etdilar.
Jussipbek Kazbekov CITES CoP20 ning O‘zbekistonda o‘tkazilishi Markaziy Osiyo uchun “tarixiy bosqich” ekanligini va mintaqaning ekologik yetakchiligi oshayotgani tan olish ekanligini ta’kidladi.
Vazir o‘rinbosari Samarqandning yovvoyi tabiatni himoya qilish, transchegaraviy hamkorlikni kuchaytirish va tabiiy resurslarni saqlash bo‘yicha innovatsion yondashuvlarni ilgari surish uchun muhim qarorlar qabul qilish maydoniga aylangani haqida aytib o‘tdi.
“Guvohi bo‘lyapmizki, CoP20 qarorlari nafaqat Konvensiya chegaralaridan tashqariga chiqmoqda, balki uzoq muddatli mintaqaviy jarayonlarni boshlamoqda, yangi ekologik arxitekturani shakllantirmoqda”, — deb ta’kidladi u.
J. Kazbekov, shuningdek, 184 mamlakatdan 3000 dan ortiq delegatlar, shu jumladan, Yevropa Ittifoqi davlatlari ishtiroki O‘zbekistonda ekologik islohotlarga va mintaqaviy birdamlikni mustahkamlashga bo‘lgan yuqori xalqaro qiziqishni ko‘rsatayotganini qayd etdi.
CoP20 davomida muhim yutuqlar taqdim etildi. Markaziy voqea sifatida 2026–2032 yillarga mo‘ljallangan Samarqand Deklaratsiyasi imzolandi – bu yovvoyi tabiatni himoya qilish sohasidagi eng yirik mintaqaviy kelishuv bo‘lib, uni O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston imzoladi. Hujjat yovvoyi hayvonlarning noqonuniy savdosi bilan kurash, axborot almashish uchun idoralararo tarmoqlar yaratish, raqamli monitoringni rivojlantirish, ekotizimlarni tiklash va tabiiy koridorlar yaratishni nazarda tutadi.
O‘zbekiston, Qozog‘iston va Qirg‘izistonning BMT Taraqqiyot Dasturi (BMTTD) bilan birgalikda o‘tkazgan uchrashuvida qor qoploni, qulan, sayg‘oqlarni himoya qilish, tog‘li landshaftlarni saqlash va noqonuniy ovchilikka qarshi kurashishni kuchaytirishga doir kelishilgan choralar tasdiqlandi. Alohida e’tibor O‘zbekiston va Qozog‘istonning sayg‘oqni saqlash bo‘yicha hamkorligiga, migratsiya yo‘llarini monitoring qilish, birgalikda patrullash va ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirishga qaratildi.
O‘zbekiston uchun bir qancha yirik xalqaro loyihalar e’lon qilindi. Ulardan biri – 6,1 million dollar miqdoridagi «EcoLand» loyihasi (GEF-8), bu ekotizimlarni tiklash, yerlar degradasiyasining oldini olish va mahalliy jamoalarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan. CAWLN mintaqaviy dasturi doirasida O‘zbekiston 18,4 million dollar qiymatiga ega to‘rtta yirik loyiha amalga oshiradi, ular suv va yer resurslarini boshqarish, qurg‘oqchilikka qarshi barqarorlikni kuchaytirish va suv xavfsizligini yaxshilashga qaratilgan.
Matbuot anjumanida, shuningdek, bir nechta muhim tashabbuslar taqdim etildi: O‘zbekistonning BMT atrof-muhit dasturi (UNEP) va Rossiya Federatsiyasi bilan hamkorlikda yaratilgan ekologik o‘zgarishlar milliy atlasi; GIZ bilan ishlab chiqilgan 2026–2030 yillarga mo‘ljallangan birinchi Milliy Ramsar Strategiyasi; O‘zbekiston tomonidan amfibiya va sudralib yuruvchilarni himoya qilishga qo‘shilgan hissa bo‘lgan “Key Herpetological Areas” (Muhim gerpetologik hududlar) global tashabbusi.
CoP20 davomida O‘zbekiston tomonidan bir qator ikki tomonlama uchrashuvlar o‘tkazildi, jumladan, Rossiya Federatsiyasi bilan suv resurslarini himoya qilish, ekonazorat sohasida hamkorlikni kengaytirish va ilmiy hamda monitoring texnologiyalarini rivojlantirish masalalari bo‘yicha muzokaralar olib borildi.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan 2026 yilning dastlabki sakkiz oyida o‘tkazilgan tekshiruvlar davomida 73 nomdagi mahsulot sifat va xavfsizlik talablariga javob bermasligi aniqlandi. Bu haqda qo‘mita matbuot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, qo‘mita hamkor tashkilotlar bilan birgalikda chakana savdo nuqtalarida sotilayotgan xalq iste’moli tovarlarining sifat va xavfsizlik talablariga muvofiqligini tekshirish uchun muntazam ravishda nazorat xaridlarini o‘tkazib kelmoqda. Xarid qilingan mahsulotlar akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriyalarda tekshirilib, ularning davlat standartlari hamda normativ-texnik hujjatlar talablariga mosligi baholanadi.
Xususan, 2026 yilning sakkiz oyida 60 turdagi jami 558 nomdagi mahsulot laboratoriya ekspertizasidan o‘tkazilgan. Natijada ulardan 73 nomdagisi belgilangan normativ-texnik talablarga javob bermasligi ma’lum bo‘lgan.
Ushbu mahsulotlarni savdo rastalaridan qaytarib olish va qonunchilikka muvofiq choralar ko‘rish uchun tegishli materiallar O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi hamda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasiga yuborilgan.
Qonunchilik palatasi deputatlari bugungi majlisida moliyaviy jarimalarni qo‘llash tartibini yengillashtirishga qaratilgan qonun loyihasini uchinchi o‘qishda qabul qilib, Senatga yubordi.
Hujjatga ko‘ra, tadbirkorlar jarima solish to‘g‘risidagi qaror topshirilgan kundan boshlab bir oy ichida jarimaning 50 foizini ixtiyoriy to‘lasa, qolgan qismini to‘lashdan ozod etilishi mumkin.
Shuningdek, jarimani 6 oy davomida bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyati nazarda tutilmoqda.
Agar jarima to‘g‘risidagi qaror bekor qilinsa yoki haqiqiy emas deb topilsa, noqonuniy undirilgan mablag‘ qaytariladi. Qaytarish kechiktirilgan taqdirda, Markaziy bank asosiy stavkasining uch yuzdan biri miqdorida foiz to‘lash tartibi joriy etiladi.
Hozircha bu qoidalar qonun loyihasida nazarda tutilgan, kuchga kirmagan.
O‘zbekistonda moda va dizayn sohasi uchun malakali mutaxassislar tayyorlashga ixtisoslashgan yangi davlat oliy ta’lim muassasasi tashkil etiladi.
Prezidentning 2026-yil 16-oktyabrdagi PQ–378-son qaroriga muvofiq, Toshkent xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi. Akademiya Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi tizimida faoliyat yuritadi.
Yangi oliygoh Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti hamda Parij xalqaro moda akademiyasining qo‘shma ta’lim dasturi negizida tashkil etiladi.
Mazkur dasturda tahsil olayotgan barcha talabalar o‘qishini yangi akademiyada davom ettiradi. Bitiruvchilarga Toshkent xalqaro moda akademiyasining diplomi beriladi.
O‘quv jarayoni 2026/2027 o‘quv yilidan boshlanadi. Akademiyada xalqaro qo‘shma dasturlar bilan bir qatorda, mustaqil ta’lim dasturlari asosida bakalavr va magistrlar tayyorlashga ham ruxsat etiladi.
2027/2028 o‘quv yilidan boshlab to‘qimachilik, tikuvchilik, trikotaj va charm-poyabzal sohalarida korxonalar buyurtmasi asosida dual ta’lim joriy qilinadi. Bunda talabalar nazariy bilim olish bilan birga ishlab chiqarish jarayonlarida ham ishtirok etadi.
Shuningdek, yengil sanoat yo‘nalishidagi texnikumlarni muvaffaqiyatli tamomlagan, o‘rtacha bahosi akademiya belgilagan talabga javob beradigan bitiruvchilarga bakalavriatning uchinchi bosqichidan to‘lov-kontrakt asosida o‘qishni davom ettirish imkoniyati yaratiladi.
Akademiya bazasida davlat buyurtmasi asosida turli tashkilotlar uchun kiyim-bosh dizaynini ishlab chiqish va milliy brendlarni shakllantirish ham yo‘lga qo‘yiladi.
Qarorda xorijiy mutaxassislar va talabalarni jalb qilish uchun ko‘p martalik vizalar rasmiylashtirish tartibi ham nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, 2028-yil yakuniga qadar davlat-xususiy sheriklik asosida 400 o‘rinli talabalar turar joyi quriladi. Ungacha akademiyaga o‘tkazilgan talabalar Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti yotoqxonasidan belgilangan tartibda foydalanishi mumkin.
Xorijda o‘zbek milliy taomlariga ixtisoslashgan restoran yoki oshxona tashkil etgan mahalliy tadbirkorlar ayrim xarajatlarining 50 foizigacha bo‘lgan qismini subsidiya sifatida qaytarib olishi mumkin.
Ushbu xizmat Turizm qo‘mitasi tomonidan my.gov.uz Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali bepul ko‘rsatiladi.
Subsidiya O‘zbekistonda davlat ro‘yxatidan o‘tgan va xorijda milliy restoran tashkil etgan tadbirkorlik subyektlariga ajratiladi.
Ariza topshirishda restoranning xorijiy davlatda ro‘yxatdan o‘tganini va binodan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, sanitariya va yong‘in xavfsizligi talablariga muvofiqlik bo‘yicha ma’lumotlar taqdim etilishi kerak.
Shuningdek, restoranni tashkil etish bilan bog‘liq amalga oshirilgan xarajatlarni tasdiqlovchi hujjatlar, zaruratga qarab O‘zbekistondan mahsulot yetkazib berilganini tasdiqlovchi ma’lumotlar va ularning rasmiy tarjimasi so‘ralishi mumkin.
Restoranning ichki va tashqi ko‘rinishini aks ettiruvchi fotosuratlar ham arizaga ilova qilinadi.
Ariza my.gov.uz portali orqali elektron shaklda yuboriladi va 18 ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi. Ijobiy qaror qabul qilinsa, subsidiya mablag‘lari 7 ish kuni ichida tadbirkorning bank hisobvarag‘iga o‘tkaziladi.
Arizada kamchiliklar aniqlangan taqdirda, tadbirkorga ularni bartaraf etib, hujjatlarni qayta taqdim qilish imkoniyati beriladi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi huzuridagi «Sayg‘ochiy» kompleks landshaft buyurtma qo‘riqxonasida yovvoyi hayvonlarni suv bilan ta’minlash maqsadida beshta avtonom suv ichish tizimi o‘rnatildi.
Tashabbus Ekologiya qo‘mitasi tomonidan BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va Global ekologik jamg‘arma (GEF) bilan hamkorlikda «Aral Sea Wetlands» loyihasi doirasida amalga oshirildi.
Suv resurslari cheklangan Ustyurt cho‘li sharoitida qo‘shimcha suv manbalarining mavjudligi sayg‘oqlar va mahalliy faunaning boshqa vakillarini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega.
Avtonom tizimlar quyosh energiyasida ishlaydi va to‘liq avtomatlashtirilgan. Ularning har biri 3 kub metr sig‘imga ega suv havzalari, nasoslar, datchiklar va hisoblagichlar bilan jihozlangan. Bu markazlashgan elektr energiyasi va suv ta’minoti manbalariga doimiy ulanish zaruratisiz suvni barqaror yetkazib berish imkonini beradi.
Suv ichish tizimlari bilan bir qatorda hududga 10 ta kamera va 10 ta fototuzoq ham o‘rnatildi. Ular hayvonlarni sutka davomida kuzatish, harakatlanishi va suv ichish joylaridan foydalanishini qayd etish, shuningdek, populyasiyalar holatini keyingi monitoring qilish uchun ma’lumot to‘plash imkonini beradi.
Ustyurtning og‘ir tabiiy sharoitida yashaydigan sayg‘oqlar uchun qo‘shimcha suv manbalarining yaratilishi yovvoyi hayvonlar populyasiyalarini saqlash va tiklashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Avtonom suv ichish tizimlarining o‘rnatilishi Ustyurtda bioxilma-xillikni asrash bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlardan biri bo‘lib, zamonaviy kuzatuv vositalari orqali hayvonlar holatini monitoring qilish va zarur ma’lumotlarni to‘plash imkonini ham beradi.
