Dunyodan
80 milliard dollar qayerga ketdi?
Bugungi kunda texnologiya olamidagi eng dolzarb mavzulardan biri bu Meta Platforma va uning Metaverse loyihasidir. Bir paytlar “Internet kelajagi” sifatida taqdim etilgan bu g‘oya bugungi kunda o‘z ahamiyatini yo‘qotdi.
Ko‘pchilik Mark Sukerberg boshlagan bu katta tajriba haqiqatan ham muvaffaqiyatsizlikka uchradimi yoki bu shunchaki strategiyani o‘zgartirishmi, degan savolga qiziqmoqda.
Ma’lumki, Facebook 2021 yilda o’z nomini Meta ga o’zgartirdi. Bu oddiy rebrending emas edi. Kompaniya e’tiborni yangi raqamli dunyo, Metaversega qarata boshladi.
Sukerbergning tasavvuriga ko‘ra, yaqin kelajakda odamlar virtual ofislarda ishlaydi, raqamli muhitda muloqot qiladi va onlayn emas, balki “virtual hayot”da yashaydi. Buning uchun maxsus qurilmalar, platformalar va butun ekotizimlar yaratila boshlandi.
Metaverse-ni ishlab chiqish birinchi navbatda Reality Labs tomonidan amalga oshirildi. Kompaniya yiliga o’nlab milliard dollar sarfladi. Umumiy xarajatlar taxminan 60-80 milliard dollarni tashkil etdi. Bu raqam texnologiya tarixida misli ko’rilmagan.
Ammo texnologiya yagona muammo emas edi. Asosiy muammo odamlarning tayyor emasligi edi.
Birinchi navbatda, VR qurilmalari ommaviy foydalanish uchun mos emas edi. Ular qimmat, katta o’lchamli va uzoq vaqt davomida kiyinish uchun noqulay.
Ikkinchisi – tarkibning etishmasligi. Faol hayot Horizon Worlds kabi platformada shakllanmagan.
Uchinchi omil – ehtiyojning etishmasligi. Odamlar allaqachon Instagram va TikTok orqali aloqa, kontent va vaqtni o’ldiradigan ehtiyojlarini qondirishmoqda. Metaverse kerakli yangi qiymatni taqdim eta olmadi.
Yuqori xarajatlar va yomon ishlash investorlarni qo’rqitdi. Meta aktsiyalari tushib ketdi va kompaniya ichida o’z strategiyasini qayta ko’rib chiqish majburiyati bor edi.
Xarajatlar qisqartirildi, ba’zi loyihalar sekinlashdi va diqqatni boshqa sohalarga o’tkazish boshlandi.
2024 yildan boshlab sun’iy intellekt texnologiyasi butun dunyoda jadal rivojlanmoqda. Meta ham bu imkoniyatni qo’ldan boy bermadi. Xususan, kompaniya LLaMA modelini taqdim etdi va o’z mahsulotlariga sun’iy intellektni SI birinchi o’ringa qo’ygan holda joriy qila boshladi. Natijada Metaverse ikkinchi darajali loyihaga aylandi.
Rasmiy ravishda Meta Metaverse-ning to’liq o’chirilishi haqida e’lon qilmadi. Biroq, aslida, investitsiyalar sezilarli darajada kamaydi va kompaniya e’tiborini boshqa sohalarga qaratgan holda ommaviy bayonotlarda deyarli tilga olinmaydi. Demak, loyiha “muzlatilgan”.
Meta platformasi Metaverse orqali kelajakni tezlashtirishni xohladi. Ammo vaqt va texnologiya hali tayyor emasligi ma’lum bo’ldi.
Chunki bugungi kunda texnologiya olamida asosiy e’tibor Metaverse’dan sun’iy intellektga o‘tdi.