Mahalliy
60 nafar urush faxriylarining aksariyati Toshkentda yashamoqda
Urush tugaganiga deyarli 80 yil bo‘ldi. Ammo o‘sha qonli yillarni o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan insonlar hamon oramizda.
2026-yil 6-may holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda jami 60 nafar Ikkinchi jahon urushi faxriylar istiqomat qilishmoqda.
Ulardan 28 nafari poytaxtimizda, 5 nafari Samarqandda, 11 nafarga yaqini esa boshqa viloyatlarda istiqomat qilishmoqda.
Mamlakatimiz Prezidentining farmoniga binoan, 2026-yilda urush qatnashchilari va nogironlariga 30 million so‘m miqdorida bir martalik pul mukofoti beriladi.
Urush faxriylariga tenglashtirilgan boshqa shaxslarga esa 25 million so‘mdan mablag‘ ajratilgan. Bu hali hammasi emac, O‘zbekistonda doimiy ravishda Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va nogironlari uchun keng ko‘lamli moddiy va ijtimoiy imtiyozlar tizimi joriy etilgan.
Jumladan, ular olayotgan nafaqaga asosiy miqdorning 150 foizi miqdorida oylik qo‘shimcha to‘lovlar qo‘shiladi.
Har oyda oziq-ovqat va gigiyena vositalari uchun qo‘shimcha mablag‘, yiliga bir marta esa kiyim-kechak va poyabzal uchun kompensatsiya to‘lanadi
Shuningdek, faxriylarimiz respublika ixtisoslashtirilgan tibbiyot markazlarida va viloyat ko‘p tarmoqli shifoxonalarida bepul tibbiy yordam olish huquqiga egalar.
Bundan tashqari, yiliga bir marta o‘zlari xohlagan vaqtda sanatoriylarda bepul sog‘lomlashtirish kursida davolanishlari mumkin. 1-guruh nogironi bo‘lgan faxriylarni parvarishlovchi farzandi yoki nabirasi uchun ham bepul yo‘llanma ajratiladi.
Yolg‘iz yashayotgan va uy-joyga muhtoj faxriylarning xonadonlari davlat hisobidan ta’mirlab beriladi.
Temir yo‘l transportida bepul yurish va havo transportida imtiyozli uchish huquqi ham mavjud.
Muzey, teatrlar va boshqa madaniy tadbirlarga kirish ham ular uchun mutlaqo bepul.
Qolaversa, kommunal xizmatlar to‘lovi uchun har oylik kompensatsiya pullari to‘lab beriladi.
Urush faxriylari jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk va yer solig‘idan ham to‘liq ozod qilingan.
Yolg‘iz yashayotgan va uy-joy sharoitini yaxshilashga muhtoj bo‘lgan faxriylarning xonadonlari davlat budjeti mablag‘lari hisobidan to‘liq ta’mirlab berilmoqda.
Shuningdek, yurtimizda urush faxriylarining kundalik turmushi va salomatligini nazorat qilish uchun maxsus patronaj tizimi va hududiy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari yo‘lga qo‘yilgan.
Ular har kuni faxriylarning xonadoniga borib, uning salomatligini (qon bosimi, qand miqdori va umumiy holati) tekshirib turishadi va zaruriy dori-darmonlarni bepul yetkazib berishadi.
Quvonarlisi, bunday imkoniyatdan aksariyati Ikkinchi jahon urushi qatnashchilarining oila a’zolari, ayniqsa, ular bilan birga yashayotgan yoki ularga g‘amxo‘rlik qilayotgan farzandlari va nabiralariga ham taqdim etiladi. Faxriyga biriktirilgan patronaj xizmati hamshiralari uning oila a’zolarining sog‘lig‘idan ham muntazam xabardor bo‘lib turishadi.
Bundan tashqari, yurtimizda urush faxriyalarining farzandlari hamda nevaralari uchun oliy ta’lim muassasalariga (OTM) kirishda davlat granti asosida qo‘shimcha kvotalar va imtiyozli ballar berish amaliyoti yo‘lga qo‘yilgan. Shuningdek, bunday oila farzandlari harbiy yo‘nalishdagi o‘quv yurtlariga kirishda ham imtiyozlarga ega bo‘lishadi.
Shuni ta’kidlash lozimki, bu imtiyozlarning aksariyati faxriyning ijtimoiy himoyasini ta’minlash va unga qarashayotgan yaqinlarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida joriy etilgan.
Yolg‘iz yashaydigan faxriylarga esa kundalik yumushlarida (ovqat pishirish, tozalik) yordam berish uchun maxsus ijtimoiy xodimlar ajratilgan.
Ushbu imtiyozlarning aksariyati nafaqat bevosita urush qatnashchilariga, balki ularga tenglashtirilgan shaxslarga ham tegishli tartibda qo‘llanilib kelinmoqda.
Har yili mamlakatimizda 9-may arafasida hokimliklar tomonidan faxriylarga qimmatbaho maishiy texnikalar (muzlatgich, televizor va h.k.) yoki avtomobillar sovg‘a qilinishi an’anaga aylangan.
9-may — bu shunchaki sana emas. Bu — hurmat, xotira va qarzdorlik kuni. Biz urushni faqat kitoblarda o‘qiganmiz. Ular esa uni yuragi bilan his qilib, hayoti bilan yozgan.